Wilno i Wileńszczyzna
zw.lt

Wspominamy tych, którzy odeszli w minionym roku

W wyjątkowym okresie świąt listopadowych poświęcamy swoje myśli i modlitwy osobom, które odeszły. Wspominamy dzisiaj sylwetki wilnian i Wilniuków, ale także tych, którzy swoją działalnością i twórczością przyczynili się do rozwoju polskości na Kresach, a którzy odeszli od nas w minionym roku.

Wanda Krukowska

Wanda Krukowska, polska działaczka społeczna w Łatgalii, kierująca przez dwanaście lat Związkiem Polaków na Łotwie. Zmarła 15 stycznia. Urodziła się w 1943 roku w Rydze, w której trwała właśnie okupacja niemiecka. W stolicy Łotwy, już w czasach sowieckich, chodziła do szkoły, później studiowała także biologię na Łotewskim Uniwersytecie Państwowym im. Pēterisa Stučki (ob. Uniwersytet Łotewski). Gdy upadał Związek Sowiecki, a na Łotwie zaczęło się odrodzenie narodowe, Wanda Krukowska zorganizowała oddział Związku Polaków na Łotwie w Rzeżycy. Z jej inicjatywy powstała działająca do dziś polska szkoła. W 2000 r. Krukowska została wybrana na przewodniczącą Związku Polaków na Łotwie. Była najdłużej sprawującą swoją funkcję działaczką – kierowanie organizacją przekazała Ryszardowi Stankiewiczowi dopiero w 2012 r. Zasiadała w radzie ds. mniejszości narodowych przy prezydencie Łotwy. Odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi, odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” i Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Antoni Krauze

15 lutego w wieku 78 lat zmarł jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów i scenarzystów. Urodzony w styczniu 1940 r. w Warszawie, Antoni Krauze wyreżyserował w sumie kilkadziesiąt filmów. Do najbardziej znanych obrazów należą: „Monidło”, „Meta”, „Zaklęty dwór”, „Party przy świecach”, „Prognoza pogody”, „Dziewczynka z Hotelu Excelsior”, „Akwarium”, „Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł” (2011) i „Smoleńsk” (2016). Za swoją twórczość reżyser był wielokrotnie nagradzany. W 1981 roku otrzymał nagrodę specjalną jury na 8. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku za film „Meta”. W 1988 r. uhonorowano go specjalną nagrodą jury za całokształt twórczości na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Autorskich w San Remo. Za film „Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł” otrzymał w 2011 roku Nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych (FIPRESCI) podczas 35. edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Montrealu. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za „wybitne zasługi w pracy artystycznej i twórczej”.

Stefa Mustafa Ambramowicz

Ostatni ułan Rzeczypospolitej z 1. Szwadronu Tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich porucznik Stefan Mustafa Abramowicz zmarł 9 kwietnia w wieku 103 lat. Urodził się 20 stycznia 1915 r. w Klecku k. Nieświeża (woj. nowogródzkie na Kresach Wschodnich) w rodzinie polskich Tatarów. W Klecku spędził swoje młodzieńcze lata i tam uczęszczał do szkoły. We wrześniu 1937 r. został powołany do odbycia czynnej służby wojskowej i skierowany do 1. Szwadronu Tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich w Nowej Wilejce, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. Więcej o historii ostatniego ułana tutaj.
Barbara Wachowicz-Napiórkowska

Pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków odeszła 7 czerwca. Barbara Wachowicz urodziła się 18 maja 1937 r. w Warszawie. Jest autorką książek, spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków takich jak: Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Cyprian Kamil Norwid, Fryderyk Chopin, Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, Bohaterowie „Kamieni na szaniec” i Powstania Warszawskiego, Harcerze Szarych Szeregów. Za swoją twórczość została odznaczona m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Srebrnym Asem, Złotym Mikrofonem, tytułem Mistrza Mowy Polskiej „Vox Populi” oraz honorowym obywatelstwem Warszawy. Za „dar przekazywania młodemu pokoleniu wiedzy o dziedzictwie narodowym” otrzymała Medal Polonia Mater Nostra Est, a także jest laureatką Orderu Uśmiechu. Wachowicz napisała opowieści poświęcone miłościom, tajemnicom i pisarzom m.in. „Dom Sienkiewicza”, „Czas nasturcji”, „Ciebie jedną kocham. Tropami Stefana Żeromskiego w najściślejszej ojczyźnie”, „Marie jego życia”, „Malwy na lewadach” oraz cyklu „Wierna rzeka harcerstwa”.

Olga Krzyżanowska

Działaczka opozycyjna w czasach PRL, po 1989 r. posłanka, wicemarszałek Sejmu, senator, zmarła 22 czerwca. Krzyżanowska urodziła się 10 września 1929 r. w Warszawie. Była córką podpułkownika Aleksandra Krzyżanowskiego (ps. Wilk) – dowódcy Armii Krajowej na Wileńszczyźnie. Jako nastolatka należała do Szarych Szeregów, a za swoją działalność została odznaczona Krzyżem Walecznych. Po ukończeniu w 1952 r. Akademii Medycznej w Gdańsku, pracowała m.in. w szpitalach w Pucku i Gdańsku. W 1980 r. wstąpiła do „Solidarności”. Od 1989 r. do 2001 była posłem na Sejm: reprezentowała w nim Komitet Obywatelski, Unię Demokratyczną a następnie Unię Wolności. Przez dwie kadencje była wicemarszałkiem Sejmu. W 2001 r. została wybrana do Senatu, w którym reprezentowała Blok Senat 2001. Działała m.in. w Kongresie Kobiet.

Jan Skrobot

Wieloletni solista Polskiego Zespołu Artystycznego Pieśni i Tańca „Wilia”, wieloletni organista kościoła św. Ducha w Wilnie, Zasłużony dla Kultury Polskiej odszedł 4 lipca. Wileńska publiczność pokochała Jana Skrobota za wspaniałego „Furmana” z repertuaru zespołu „Mazowsze”. Ostatni raz wykonał piosenkę w listopadzie 2015 roku podczas jubileuszowego koncertu 60-lecia „Wilii”. Jan Skrobot urodził się 16 czerwca 1930 we wsi Daniuszewo, w powiecie Smorgonie. Przed wybuchem II wojny światowej ukończył dwie klasy polskiej szkoły powszechnej. Edukację kontynuował po zakończeniu wojny, ukończył siedem klas. Od dzieciństwa był bardzo muzykalny i jeździł uczyć się śpiewu do Wilna. Po aresztowaniu ojca musiał porzucić muzyczne plany i wrócić do domu, aby zająć się gospodarstwem i rodziną. Wkrótce po powrocie ojca z Syberii, w 1949 roku, został powołany do wojska. Służbę odbył we Władywostoku. Po demobilizacji w 1953 roku osiedlił się w Wilnie. Uczęszczał na nauki śpiewu i grania do profesora Żebrowskiego. Po przyjeździe do Wilna ukończył technikum muzyczne, a następnie technikum budowlane i pracował na budowie awansując do stanowiska naczelnego inżyniera. Śpiewał w chórze kościelnym. Przez kilkadziesiąt lat należał do Zespołu Pieśni i Tańca „Wilia”. Od przejścia na emeryturę w 1990 roku był organistą w kościele Świętego Ducha w Wilnie. Pracy chórmistrza i organisty poświęcił 26 lat życia.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!