Wilno i Wileńszczyzna
zw.lt Łukasz Czunkiewicz

Wspominamy tych, którzy od nas odeszli

Początek listopada to czas, kiedy tłumnie odwiedzamy groby naszych bliskich. Zgodnie z tradycją wspominamy dziś również zmarłych w minionym roku mieszkańców i miłośników Wilna, którzy zapisali się w historii miasta i społeczności polskiej na Litwie.

Wacław Baranowski urodził się w 1940 roku we wsi Podborze w rejonie solecznickim. W dzieciństwie uczęszczał do „jedenastki” – dzisiejszego liceum imienia Adama Mickiewicza. W 1964 ukończył Instytut Pedagogiczny w Wilnie na specjalności fizycznej. Pracę zaczął w „piątce”, czyli dzisiejszym Gimnazjum im. Joachima Lelewela w Wilnie. Od roku 1980 do 2007 pełnił funkcję dyrektora placówki. Był również jednym z założycieli i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie „Macierz Szkolna”.

Fot. Archiwum

Antoni Dilys – znany i szanowany na Wileńszczyźnie ksiądz katolicki. Święcenia kapłańskie przyjął w 1946 roku. Po okupacji radzieckiej był nachodzony przez litewskie służby bezpieczeństwa. Został aresztowany i skazany na 25 lat łagrów za rzekome namawianie ludności do dezorganizacji powstających kołchozów. Pracował w tartaku na terenie dzisiejszego Kazachstanu, później w kopalni węgla w Workucie. Po powrocie do Wilna w roku 1956 był proboszczem w 15 różnych parafiach. Przez 15 lat posługę pełnił w kościele pod św. Piotra i Pawła na Antokolu. Podczas swojej pielgrzymki osobiście go pobłogosławił papież Jan Paweł II. Od 2000 roku pracował w kościele św. Stanisława Biskupa w Rzeszy. Później został rezydentem w parafii św. Ducha w Wilnie.

Fot. Joanna Bożerodska

Helena Gładkowska urodziła się w 1946 roku we wsi Antonajcie w rejonie szyrwinckim. Ukończyła Szkołę Średnią nr 19 (obecnie – Gimnazjum im. Władysława Syrokomli). Studiowała polonistykę na Wileńskim Instytucie Pedagogicznym, gdzie też poznała przyszłego małżonka Teofila. Przez całe życie zawodowe związana była z Kurierem Wileńskim (do 1990 roku – Czerwony Sztandar). Jak sama pisała w „Kronice na gorąco pisanej” wydanej z okazji 50-lecia pisma: „był to prawdziwy Dom, nie mniej ważny niż ten podstawowy”. Śp. Helena Gładkowska była również inicjatorką „Kalendarza Wileńskiego” oraz współautorką książki „Otwórzmy serca przed słońcem”, poświęconej tradycji Kaziuków na Wileńszczyźnie. Wielokrotnie była odznaczana za zasługi dla kultury polskiej przez państwo litewskie i polskie. W 1988 została nagrodzona dyplomem Prezydium Rady Najwyższej Litwy, w 1989 roku odznaczona Krzyżem za Wolność i Niepodległość z Mieczami, w 2000 – Złotym Krzyżem Zasługi RP, w 2003 – Odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Zbigniew Makowski – klarnecista, akordeonista, znany na Wileńszczyźnie również jako wieloletni kierownik Polskiego Zespołu Artystycznego Pieśni i Tańca „Wilia”. W kapeli opracowywał nowe utwory i pełnił funkcję kronikarza. Zespołowi poświęcił aż 26 lat swojego życia. Pracował także jako nauczyciel muzyki w Gimnazjum im. Jana Pawła II. Zmarł 21 sierpnia bieżącego roku.

Józef Narkun – urodził się w 1957 roku w Wilnie. Po ukończeniu Szkoły Średniej nr 13 i odbyciu obowiązkowej służby wojskowej wstąpił do interdyscyplinarnego seminarium duchownego w Kownie. Pracował później między innymi jako wikariusz w wileńskim kościele św. Piotra i Pawła, proboszcz w parafiach w Solecznikach, Małych Solecznikach, Jaszunach, Wojdatach, Czarnym Borze i Rudnikach. W wielu z tych miejscowościach kościoły dzięki jego inicjatywie zostały wyremontowane.

Helena Noreikienė urodziła się w 1930 roku w Ponarach w okolicach Jewia, nad Wilią, gdzie przebiegała wówczas granica polsko-litewska. Jej ojciec, Teodor Mickiewicz, prowadził letnisko, do którego zjeżdżała kowieńska śmietanka towarzyska. Sielankę przerwała II wojna światowa. W 1945 r. ojca zesłano do Workuty, a rodzina została wygnana z majątku. Jako nastolatka Helena pracowała, żeby utrzymać siebie i chorą mamę, jednocześnie ucząc się w szkole. Ukończyła Instytut Nauczycielski w Nowej Wilejce, następnie Instytut Pedagogiczny w Wilnie. 50 lat poświęciła pracy pedagogicznej – uczyła geografii w Szkole Średniej nr 19. Po przejściu na emeryturę jeszcze przez 10 lat pracowała jako przewodnik wycieczek.

Helena Noreikienė/ Fot. WMP ”Wileńskie Siłaczki”

Jadwiga Pietkiewicz urodziła się w 1932 roku w Wilnie. Całe życie poświęciła ratowaniu i opiece nekropolii wileńskich. Przeciwstawiła się planom władz radzieckich o urządzeniu parku miejskiego na miejscu Cmentarza Bernardyńskiego. Pracowała na stanowisku administratora parafialnego cmentarza św. Piotra i Pawła na Antokolu oraz cmentarza Bernardyńskiego. Przez wiele lat śpiewała również w chórze. W tym roku odebrała z rąk Prezydenta RP Andrzeja Dudy Krzyż Kawalerski Zasług RP za wybitne zasługi w działalności na rzecz społeczności polskiej na Litwie.

Fot. Roman Niedźwiecki

Henryk Sosnowski – współzałożyciel i prezes Fundacji Kultury Polskiej na Litwie imienia Józefa Montwiłła, którego głównym celem była ochrona polskich zabytków na Litwie. To z jego inicjatywy powstały tablice pamiątkowe Adama Mickiewicza, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Józefa Zawadzkiego i wielu innych. W 1990 roku został powołany do Państwowej Inspekcji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego przy Sejmie Republiki Litewskiej. Był też członkiem Samorządowej Komisji do spraw Nazw, Pomników i Tablic Pamiątkowych. We wcześniejszych latach angażował się również w działalność Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Wilenka” oraz Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Polaków na Litwie w rejonie trockim.

Bogumił Stolarczyk urodził się w 1932 w Wilnie. Jego ojciec brał udział w wojnie obronnej pod Lwowem oraz bitwie pod Monte Cassino. Matka jako żona polskiego żołnierza została zesłana na Syberię. W tym czasie młodym chłopakiem wraz z braćmi opiekowała się babcia. W wieku czternastu lat wstąpił do szkoły rzemieślniczej, gdzie zaczął zdobywać zawód tokarza. Pierwsza jego praca mieściła się na bazie przy tejże szkole. Pracował później w Zakładzie Naprawy Maszyn przy ulicy Werkowskiej. Najdłuższym etapem stanowi jednak wileński zakład „Elfa”, któremu poświęcił 35 lat życia. Ostatnim miejscem pracy był zakład obróbki drewna, skąd wyszedł na emeryturę. Na fali odrodzenia narodowego Bogumił Stolarczyk zaangażował się w działalność Klubu Weteranów AK w Wilnie. Brał udział w ceremoniach obchodów rocznicy wybuchu II wojny światowej, operacji AK „Ostra Brama”, 11 Listopada czy 3 Maja.

Fot. Joanna Bożerodska

Julitta Tryk – znana wieloletnia dziennikarka „Kuriera Wileńskiego”, autorka książek o Wileńszczyźnie. Julitta Tryk urodziła się w 1943 roku. Była absolwentką Szkoły Średniej nr 19 (obecne Gimnazjum im. Władysława Syrokomli). W 1969 roku ukończyła polonistykę w Wileńskim Państwowym Instytucie Pedagogicznym. Po studiach przez cztery lata pracowała jako nauczycielka w szkole w Wielkiej Kosinie pod Szumskiem.Od 1961 roku była związana z „Kurierem Wileńskim”. Zajmowała się głównie tematyką religijną. Sporo artykułów poświęciła Kalwarii Wileńskiej; zgromadziła bogate materiały archiwalne dotyczące tego miejsca. Julitta Tryk współpracowała również z innymi redakcjami w Polsce i na Litwie. W latach 70. opracowywała katechizmy i wysyłała je na Białoruś i do Kazachstanu. Jest autorką publikacji „Kalendarz obyczajów wileńskich” i  „Rdzenni mieszkańcy werkowskich wsi” (lit. Verkių kaimų senbuviai”).

Fot. Marian Paluszkiewicz
Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!