Wilno i Wileńszczyzna
Dorota Skoczyk

Wolf: Irena Sendlerowa zainicjowała niezwykłą działalność konspiracyjną

"Twarz Pani Ireny i wypowiedzi w tym filmie, to jest właśnie moc i siła. To jest niesamowita osoba. Nie podkreśla swoich dokonań, tylko, że to było wspólne działanie"- w wywiadzie dla zw.lt powiedział reżyser filmu "Historia Ireny Sendlerowej" Andrzej Wolf.

We wtorek miała miejsce premiera filmu Wolfa w Wilnie. Po filmie reżyser spotkał się z widzami. „Historia Ireny Sendlerowej” w reżyserii Andrzeja Wolfa to film zrealizowany na bazie unikalnych wywiadów z tytułową bohaterką zarejestrowanych w ostatnich dniach jej życia. Dokument prezentowano w ubiegłym roku m.in. w siedzibie Rady Europy w Strasburgu.

Była to przemyślana, zorganizowana działalność grupy osób

„Pracowałem przedtem przy filmie amerykańskim z Panią Ireną i zdałem sobie sprawę, że pytań i tego wszystkiego jest więcej. Zrozumiałem też, że każda jej wypowiedź jest na wagę złota, bo nie znamy całej historii. Czytając w internecie o tym, jak ona w torbie wynosiła dzieci z getta, sama Irena Sendlerowa dostawała szału. W rzeczywistości to był cały system, cała zorganizowana działalność, jak te dzieci były ratowane”- opowiada reżyser. Film jest owocem czterech lat rozmów, 9 godzin nagrań Andrzeja Wolfa z Ireną Sendlerową.

Jako pracownica wydziału opieki społecznej zarządu miejskiego w Warszawie, który znajdował się pod nadzorem okupanta, Irena Sendlerowa miała przepustkę do getta. Przebrana za pielęgniarkę ze swymi współpracownikami nosiła tam jedzenie, leki i pieniądze. Zorganizowała akcję przemycania dzieci żydowskich z getta, które trafiały głównie do polskich rodzin i sierocińców prowadzonych przez siostry zakonne. Uratowała ich w ten sposób blisko 2,5 tys., choć dokładnej liczby nie da się ustalić.

Była to niesamowita konspiracja grupy kobiet

Jak opowiada w dokumencie Pani Irena, spotkała się wówczas z pięcioma swoim koleżankami i powiedziała „Musimy wypowiedzieć Hitlerowi wojnę”. „I one wypowiadają wojnę w sposób nieprawdopodobny. Państwo polskie jest w rozpadzie, a te pięć kobiet, później już 10, zorganizowały się do wspólnego działania. Fantastyczne jest, że to robiły kobiety i że taka konspiracja powstała. Były to kobiety z różnych opcji politycznych, o poglądach pozytywistycznych”- mówi reżyser.

„Unikalne tutaj jest to, że te kobiety wiedziały, co mają robić. Były to pracownice wydziału opieki społecznej, urzędniczki miejskie, które dokładnie wiedziały jak pomagać, bo tym się zajmowały przed wojną. A tu nagle Żydom nie można w ogóle pomagać. Te kobiety w bardzo inteligentny sposób organizowały żywność, lekarstwo ze środków, przeznaczonych na dzieci warszawskie, ale nie żydowskie. Jak określiła Pani Irena, była to „kreatywna księgowość”- opowiada reżyser.

Siłą filmu jest twarz i wypowiedzi Ireny Sendlerowej

Niektóre sceny zostały wzbogacone o sekwencje fabularne, w których rolę Ireny Sendlerowej zagrała Sonia Bohosiewicz. Jak twierdzi reżyser, inscenizacje są ważne głównie w przekazie dla młodszej publiczności. Film jest pokazywany również w szkołach. „Młodzież ogląda, płacze, emocjonalnie reaguje na ten film”- mówi Wolf.

Autor filmu podkreśla jednak, że najważniejsze w filmie są wypowiedzi samej Ireny Sendlerowej. „Twarz Pani Ireny i wypowiedzi w tym filmie, to jest moc i siła. To jest niesamowita osoba. Nie podkreśla swoich dokonań, tylko, że to było wspólne działanie”- mówi Wolf.

O tym nadal jest trudno mówić

„Przede wszystkim, to jest bardzo trudny temat. Wystarczy popatrzeć na to, jakie były relacje polsko- żydowskie. W Polsce świadomość tego, że nie byliśmy tacy szlachetni, z trudem dociera, ale jednak dociera. Nie wiem na ile na Litwie Litwini się z tym zmierzyli, z tego co wiem też nie za bardzo, na Łotwie jest nawet gorzej. Czy trzeba o tym mówić? Na pewno trzeba. A Pani Irena jest fantastycznym przykładem tego, jak w czasie wszystkiego co najgorsze można zmobilizować ludzi, a wiele osób przed wojną byli ludźmi okropnymi”- opowiada reżyser.

Rzeczywistość nie jest też prosta, czarno-biała. „Np. o Żołnierzach Wyklętych dużo się dzisiaj mówi, a przecież oni, wówczas jeszcze ultra-prawicowi, wydali na Irenę Sendlerową wyrok za pomoc dla Żydów. Komendzie głównej AK zajęło pół roku odkręcanie tego wyroku”- opowiada Andrzej Wolf.

„Pani Irena straszliwie przeżywała to co opowiadała. Była chora na serce, a w nocy te wszystkie obrazy miała przed swoimi oczami. Czami też po prostu nie chciała opowiadać, żeby jeszcze raz tego samego nie przeżywać”- mówi reżyser, który spotykał się i nagrywał Irenę Sendlerową sam na sam, przez co była stworzona intymna atmosfera, wypełniona osobistymi zwierzeniami. „Ponieważ jestem operatorem, a nie reżyserem, w tej sytuacji nie była mi potrzebna ekipa nagrywania”- mówi Wolf.

„Sam też pochodzę z rodziny w której dużo się doświadczyło i mówiło o wojnie, pochodzenia polsko-niemiecko-żydowskiego. Jak się śmiała Pani Irena „Pan ma wszystkie krwie które są potrzebne do zrobienia tego filmu”- opowiada Andrzej Wolf.

„Choć Pani Irena była chora, nie wiedziałem, że nagrywałem ją już właściwie w stadium umierania.”- mówi reżyser.

Ma powstać pełnometrażowy film

Wkrótce ma powstać pełnometrażowy film o Irenie Sendlerowej, bo materiałów związanych z jej historią jest więcej.

„Jeżeli uda się uzyskać na to fundusze, to film na pewno powstanie”- mówi Wolf.

Prawie 200 szkół na świecie nosi imię Sendlerowej, w tych szkołach oczywiście film był pokazywany. Autor podkreśla, że nadanie tego imienia szkołom to głównie inicjatywy oddolne, zainicjowane przez samą społeczność szkolną. Film jest też pokazywany w szkołach w Polsce, na pokazach filmowch w kraju i za granicą- w

Irena Sendlerowa (1910-2008), Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata, podczas okupacji szefowa wydziału dziecięcego „Żegoty”, uratowała 2,5 tys. dzieci żydowskich, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając w polskich rodzinach, sierocińcach i klasztorach.

Andrzej Wolf jest operatorem – autorem zdjęć m.in. do „Syberiady polskiej” Janusza Zaorskiego, reżyserem, wykładowcą Warszawskiej Szkoły Filmowej (WSF).

Rok 2018 został ustanowiony Rokiem Ireny Sendlerowej przez Sejm RP.

Tagi:

srtfondas

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!