Wilno i Wileńszczyzna
Antoni Radczenko

Venclova: Polskie postulaty muszą być zrealizowane wcześniej aniżeli później

Sejmowa Grupa 3 Maja, która od kilku działa na rzecz porozumienia polsko-litewskiego, nie ograniczyła obchodów Konstytucji 3 Maja tylko do sali sejmowej. Uroczystości przeniosły się na ulice Wilna, a w Kościele św. Katarzyny głos zabrali czołowi litewscy intelektualiści.

Organizatorem imprezy, na której zagrał Państwowy Kwartet Wileński, była Grupa 3 Maja oraz stołeczny samorząd. „Grupę 3 Maja powołaliśmy pod koniec 2016 r. z celem spojrzenia na naszą historię (…). Kiedy się nie rozumie własnej historii, wówczas nie rozumie się teraźniejszości i tego, co może nieść przyszłość (…)” – powiedział na wstępie poseł Andrius Kubilius.

Andrius Kubilius/Fot. Joanna Bożerodska

Mer Wilna Remigijus Šimašius przypomniał zebranym przysłowie z XVIII w.: „Kim jest Litwin? Ten kto kocha wolność i przestrzega statutów. Bez czego nie może istnieć Litwa? Bez wolności i związku z Polską”. „Mamy czwartą unię z Polską, czyli Unię Europejską, której podstawy są najbardziej solidne”- dodał mer Wilna.

Venclova: Postulaty polskiej mniejszości zostaną zrealizowane

Wybitny litewski poeta i eseista Tomas Venclova w swoimi krótkim wykładzie podkreślił, że Konstytucja 3 Maja jest czymś bardzo ważnym dla litewskiej historii. Dowodem tego jest fakt, że sejmiki w Wielkim Księstwie Litewski bardziej entuzjastycznie powitały konstytucję niż to miało miejsce w Koronie. Niestety podczas odrodzenia narodowego w XIX w. Litwini odrzucili ten epizod ze swojej świadomości. Podobnie zachowali się również komuniści.

„Ostatnio zwyciężył pogląd, że konstytucja zajmuje ważne miejsce w historii Litwy i Polski. Trzeba pamiętać, że była ona od razu przetłumaczona na język litewski. To był pierwszy tak ważny akt prawny przetłumaczony na nasz język (…) To jest pierwszy pomnik litewskiej prozy prawniczej” – podkreślił Venclova.

Znany poeta przypomniał słowa Adama Michnika, że Polska Litwę ma traktować z dziesięciokrotnie większą wrażliwością, ponieważ jest 10 razy większa niż nasz kraj. „Być może nie warto dziesięciokrotnie, ale 2-3 razy z pewnością. Jednak Litwa z taką samą dziesięciokrotną wrażliwością powinna traktować polską mniejszość na Litwie. Mam nadzieję, że postulaty polskiej mniejszości zostaną zrealizowane wcześniej lub później. I raczej wcześniej niż później” – powiedział poeta.

Tomas Venclova/Fot. Joanna Bożerodska

Venclova dodał, że w Polsce „3 Maja jest największym narodowym świętem. U nas to też powinno być świętem”.

Okińczyc: Jestem szczególnie wdzięczny premierowi Andriusowi Kubiliusowi

Sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy Czesław Okińczyc powiedział, że chociaż Konstytucja 3 Maja została przyjęta przed ponad 200 laty, to nadal zajmuje ważne miejsce w świadomości Polaków i Litwinów.

„Tegoroczne obchody Święta 3 Maja mają jednak i pewien szczególny kontekst. W tym roku obchodzimy bowiem 450. rocznicę zawarcia Unii Lubelskiej, która stworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Państwo, które nie tylko przez kilka następnych stuleci promieniowało na cały region jako symbol wolności i demokracji, ale stało się też pierwowzorem dla współczesnej Unii Europejskiej. Tym bardziej symboliczna jest druga tegoroczna data – dokładnie 15 lat temu, w maju 2004 roku, Polska i Litwa wstąpiły do Unii Europejskiej. Stały się jednym w ramach olbrzymiego projektu europejskiego, a jednocześnie zachowały swoją odrębność. A przez to także i Konstytucja 3 Maja weszła na zawsze do skarbca nie tylko historycznej, ale i politycznej oraz prawnej spuścizny ogólnoeuropejskiej” – oświadczył Okińczyc.

Czesław Okińczyc/ Fot. Joanna Bożerodska

W swoim przemówieniu sygnatariusz podziękował Andriusowi Kubiliusowi za organizację obchodów. „Jako sygnatariusz Aktu Odrodzenia Niepodległości Litwy oraz Polak, jestem dumny z tego, że na Litwie święto 3 Maja zyskuje coraz większą popularność, coraz większe rzesze sympatyków, jest coraz huczniej obchodzone. Dowodem tego jest weekend Konstytucji 3 Maja w Wilnie i między innymi to nasze dzisiejsze spotkanie za które jestem szczególnie wdzięczny premierowi Andriusowi Kubiliusowi. To właśnie założona przez niego przed dwoma laty Grupa Parlamentarna 3 Maja walnie się przyczyniła do zmiany nastawienia litewskiego społeczeństwa do Konstytucji 3 Maja” – powiedział Okińczyc.

Wyraził nadzieję, że jeszcze w tej kadencji Sejm ogłosi dzień 3 maja świętem narodowym i dniem wolnym od pracy. „Bardzo się cieszę, że dzisiaj wolne, niepodległe i zaprzyjaźnione narody – polski i litewski znów mogą wspólnie celebrować dzień uchwalenia Konstytucji 3 Maja. I mam nadzieję, że to grono świętujących będzie się z roku na rok powiększało” – zaznaczył sygnatariusz.

Jakilaitis: Każdy z nas ma wnieść własną cegłę do muru

Pisarz i wieloletni dyrektor muzeum żydowskiego w Wilnie Markas Zingeris podkreślił, że dla niego „Konstytucja 3 Maja jest symbolem wolności”, ponieważ przyczyniła się do kształtowania postaw obywatelskich wśród społeczności żydowskiej.

Natomiast dziennikarz oraz pomysłodawca narodowej ekspedycji, która w ubiegłym roku udała się do Polski, Edmundas Jakilaitis oświadczył: „Mam nadzieję, że każdy z nas wniesie własną cegłę do muru zwanego „historyczną jednością”.

Edmundas Jakilaitis/Fot. Joanna Bożerodska

Rajdowiec Benediktas Vanagas poinformował zebranych, że zaczął interesować się Polską, kiedy jego pilotem został Sebastian Rozwadowski.

Na uroczystości był też obecny działacz na rzecz Ukrainy, Szwed mieszkający na Litwie, Jonas Ohman. „W ciągu ostatnich lat nauczyłem się kilku ważnych rzeczy. Trzeba przyjaźnić się z własną przeszłością, przyjaciółmi, wolnością” – powiedział Ohman. 

Polsko-litewskie toasty

Po oficjalnej uroczystości uczestnicy przenieśli się do pobliskiego pubu „Champagneria”, gdzie Polski Klub Dyskusyjny zorganizował nieformalne spotkanie polityków, dziennikarzy, działaczy społecznych.

Organizatorzy poprosili kilku gości o wygłoszenie toastów.

Pierwszy zabrał głos Tomas Venclova. „Za moich dysydenckich czasów mieliśmy dwa toasty. Pierwszy to „Za naszą i waszą wolność”, a drugi „Za powodzenie naszej beznadziejnej sprawy” – żartował przyjaciel Miłosza i Brodskiego.

Na spotkanie przybył również przebywający na Litwie znany rosyjski dziennikarz i publicysta Konstantin von Eggert. „Szanowni litewscy i polscy przyjaciele składam najserdeczniejsze życzenia z okazji pierwszej pisanej polskiej konstytucji. Dla mnie to ważny dzień, ponieważ mam w sobie trochę polskiej krwi. Sądzę, że hasło „Za naszą i waszą wolność”, które znaliśmy również w czasach komunistycznej dyktatury, jest nadal aktualne. Bardzo się cieszę, że właśnie w Wilnie o tym przypominają. To jest ważne, aby kraje UE i NATO nie zapominały, że wolności tak po prostu nikt nie daje. To ważne dla naszych braci z Ukrainy, którzy prowadzą walkę o śmierć i życie. Jestem przekonany, że kiedyś te hasło będzie też aktualne w Rosji, bo musi zostać wolna. Dlatego chciałbym wam podziękować za gościnność i życzyć wolności” – oświadczył von Eggert.

Maraton toastowy zakończył Andrius Kubilius. „Możemy się cieszyć, że coraz bardziej poznajemy własną historię. Dzięki niej mamy poczucie naszej i waszej wolności. Marsz do wolności nie jest czymś łatwym, ale lekka droga to nie nasza droga. Więc jeśli ktoś lubi wyzwania, to jutro zapraszam na rajd rowerowy szlakiem historycznej jedności” – powiedział były premier.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!