Wilno i Wileńszczyzna
Małgorzata Kozicz

Studium o mniejszościach narodowych: To nie jest ostateczna forma

Studium na temat mniejszości narodowych, przygotowane przez naukowców Centrum Studiów Europy Wschodniej nie przedstawiło nowatorskich propozycji - jest raczej powtórzeniem tego, co na temat sytuacji mniejszości narodowych w rejonach podwileńskich mówi się od dawna. Nie jest to skończona forma, będziemy dyskutowali z przedstawicielami samorządów i prezentowali własne korekcje - zapewnia Departament Mniejszości Narodowych, na którego zamówienie zostało sporządzone to opracowanie.

„W 2015 rokum po przywróceniu Departamentu Mniejszości Narodowych, miałam do dyspozycji tylko nominację rządową i regulamin departamentu. Cały majątek to były cztery kartki. W ciągu tych dwóch lat zaczęliśmy gromadzić materiały analityczne, informacyjne na temat mniejszości narodowych na Litwie. Obecnie w drukarni jest publikacja na temat Polaków na Litwie, w przyszłym roku ma ujrzeć świat dzienny studium o mniejszościach narodowych. Jego trzon będzie stanowiło prezentowane dzisiaj opracowanie grupy naukowców pod kierownictwem Simonasa Klimanskisa, uzupełnione jednak o komentarze, opinie i sugestie samorządów. Tylko z ich akceptacją zostanie stworzona ostateczna forma” – powiedziała witając zebranych dyrektor Departamentu Mniejszości Narodowych Vida Montvydaitė.

„Już wcześniej naszą uwagę zwróciły publikacje Simonasa Klimanskisa, który na region Litwy Południowo-Wschodniej i sytuację mniejszości narodowych patrzył przez pryzmat socjalny i gospodarczy, starając się uniknąć polityzowania, a poszukując głębszych przyczyn niektórych zjawisk, takich jak nierównomierny rozwój” – uzasadniła dyrektor wybór autorów badania. Jak dodała, departament chciałby stworzyć system monitoringu sytuacji mniejszości narodowych na Litwie.

„To pewien system indykatorów, który pomógłby ustalić, jaka jest dzisiejsza sytuacja, co należałoby udoskonalić, co zmienić, co zależy od poszczególnych instytucji” – wyjaśniła Montvydaitė.

Praca zaprezentowana przez naukowców Studium Europy Wschodniej (autorzy Vilius Ivanauskas, Simonas Klimanskis, Gediminas Kazėnas, Vytautas Keršanskas, Linas Kojala, Šarūnas Legatas) składa się z części teoretycznej, w której przedstawiono między innymi porównanie sytuacji mniejszości narodowych w różnych krajach świata, określenie terminu mniejszości narodowej, statystykę dotyczącą różnych narodowości zamieszkujących Litwę, kwestię Ustawy o mniejszościach narodowych na Litwie. W opracowaniu znalazła się także analiza mediów rosyjskojęzycznych na Litwie i ich treści, naświetlenie sytuacji i specyfiki regionu tak zwanej Litwy Południowo-Wschodniej oraz propozycja strategii dla polityki mniejszości narodowych na najbliższe 20 lat.

„Jednym z celów tego opracowania jest dążenie do głębszej i lepszej integracji mniejszości narodowych w życie Litwy, zachowując jednak ich tożsamość narodową, zmniejszenie różnic gospodarczych i socjalnych w regionie Litwy Południowo-Wschodniej. Zespół naukowców dokonał także analizy i przedstawił propozycje strategii dotyczącej mniejszości narodowych na najbliższe 20 lat, która mogłaby posłużyć jako rekomendacje dla decydentów politycznych” – powiedział w rozmowie z zw.lt kierownik pracy naukowej Simonas Klimanskis.

Pytany, czy na kształt studium nie miały wpływu poglądy polityczne jego autorów – sam Klimanskis jest doradcą posła na Sejm konserwatysty Laurynasa Kasčiūnasa, Gediminas Kazėnas kieruje oddziałem Związku Ojczyzny w rejonie wileńskim, Vytautas Keršanskas kandydował z listy tej partii w wyborach – Klimanskis odpowiedział, że najważniejsze jest zachowanie bezstronności akademickiej. „Pewne związki z jedną partią nie przeszkodziły nam w wyrażeniu krytycznych uwag dotyczących niektórych propozycji tej partii, jak też innych formacji politycznych” – zauważył autor opracowania.

Wśród celów proponowanej przez siebie strategii naukowcy wyróżnili między innymi potrzebę polepszenie środowiska informacyjnego mniejszości narodowych. Wskazali na konieczność zwiększenia liczby programów w językach polskim i rosyjskim, które podnosiłyby popularność litewskich kanałów, retransmisje telewizji z Polski, inicjatywy pomocne w tworzeniu odporności na propagandę rosyjską, współpracę nadawcy państwowego z mediami regionalnymi.

Kolejna kwestia to reprezentacja mniejszości narodowych, która zdaniem autorów studium powinna zostać wzmocniona. Autorzy proponują z jednej strony wprowadzenie pewnych zmian w Radzie Wspólnot Narodowych – ich zdaniem powinna ona być wybierana na zasadach równości, a nie proporcji, jak obecnie – najliczniejsze mniejszości narodowe nie powinny mieć większej liczby głosów w radzie, niż te mniej liczne. Kolejnym krokiem byłoby wciągnięcie przedstawicieli tej rady do współpracy z Sejmem i rządem przy ustawach dotyczących mniejszości narodowych.

W celu polepszania sytuacji gospodarczej i socjalnej na Wileńszczyźnie naukowcy proponują stymulację tworzenia nowych miejsc pracy w rejonach dzięki współpracy na przykład z organizacjami „Investuok Lietuvoje ” czy „Versli Lietuva”, reformę systemu oświaty, która odpowiadałaby potrzebom rynku pracy, lepsze wykorzystanie potencjału turystycznego i in.

Wzmacnianie konkurencyjności rejonów podwileńskich – zdaniem autorów studium – mogłoby się odbywać dzięki stworzeniu warunków do nauki języka litewskiego dla osób starszych, a w przypadku młodzieży dzięki organizowaniu różnych form współpracy z innymi szkołami i samorządami – na przykład wielonarodowych festiwali muzycznych czy wymiany między samorządami.

„Ogólna sytuacja mniejszości narodowych na Litwie jest dobra, w różnych badaniach potwierdza to ponad 60 procent ankietowanych. Oczywiście, istnieją także problemy, jednak na różne formy dyskryminacji wskazują zazwyczaj ludzie po 55 roku życia, gorzej wykształceni, którzy być może mają większe trudności z integracją w społeczeństwie litewskim” – wskazuje Simonas Klimanskis.

Jego zdaniem realizacja założeń proponowanej strategii należałaby nie tylko do poszczególnych ministerstw, lecz przede wszystkim do samorządów rejonowych, które powinny przejąć inicjatywę.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!