Spotkanie tłumaczy z okazji Międzynarodowego Dnia Tłumacza

Międzynarodowy Dzień Tłumacza to doskonała okazja, aby rzucić światło na tych, którzy poprzez swoją ciężką pracę znoszą bariery językowe i umożliwiają nam poznanie i pokochanie kultur innych narodów. Z tej okazji Instytut Polski w Wilnie zorganizował spotkanie tłumaczy z języka polskiego na język litewski, kontynuując ustanowioną w zeszłym roku tradycję Dnia Świętego Hieronima. Spotkanie zainaugurowało otwarcie wystawy „Z cienia”. Składa się ona z trzynastu fotograficznych portretów Litwinów przekładających literaturę polską. Nazwa jest nieprzypadkowa – głęboko wierzymy w to, że choć tłumacze często pozostają w cieniu autorów tłumaczonych dzieł, to oni są budowniczymi mostów pomiędzy kulturami polską i litewską.

Dominika Matuliauskaitė
Spotkanie tłumaczy z okazji Międzynarodowego Dnia Tłumacza

fot. Liudas Masys

Międzynarodowy Dzień Tłumacza – święto obchodzone 30 września w dniu wspomnienia św. Hieronima, tłumacza Biblii uznawanego za patrona tłumaczy. W przeddzień tego święta, 29 września, w Ambasadzie RP w Wilnie odbyło się uroczyste spotkanie zasłużonych tłumaczy litewskich, którzy słyną z tłumaczenia literatury polskiej na język litewski.

Uroczystość rozpoczęła się przemówieniem Ambasador RP na Litwie Pani Urszuli Doroszewskiej.

„Chciałam bardzo podziękować państwu za trud związany z tłumaczeniem literatury pięknej na język litewski. […] Jestem ambasadorem Polski na Litwie i staram się, aby nasze narody dobrze się rozumiały, aby nasze narody dobrze ze sobą współpracowały. Państwo tłumacząc literaturę odgrywają ważną rolę ambasadorów, przybliżając litewskim następcom naszą literaturę” – powiedziała U. Doroszewska.

fot. Liudas Masys

Literatura polska ma oddanych przyjaciół na Litwie. Tłumaczenie literatury polskiej na język litewski jest niezmiernie ważne, ponieważ daje to szansę osobom, nieznającym języka polskiego na poznanie wartościowych dzieł oraz poznanie kultury polskiej w bardziej dostępny sposób. Oprócz tego pokazuje to, jakie mocne i ważne są stosunki polsko-litewskie.

Do tłumaczy zwróciła się Dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie dr Małgorzata Stefanowicz-Pecela, dziękując im za ich przyjaźń:

„Zaprosiłam tu was, ponieważ chciałam dać szansę sobie i polskim instytucjom kultury, aby móc powiedzieć jak wiele dla nas znaczy wasza przyjaźń, jak wysoko ją cenimy i jaki wielki budzi podziw w nas wasza twórczość, błyskotliwość i geniusz, ale też praca i wyrzeczenie, jakich wasze przedsięwzięcia wymagają. Chciałabym, abyście państwo nigdy nie wątpili o naszej wdzięczności”.

fot. Liudas Masys

Życzenia z okazji Dnia Tłumacza złożył obecny na uroczystości wiceminister kultury Rimantas Mikaitis:

„Cieszę się, że mogę uczestniczyć w tym wydarzeniu w przededniu Międzynarodowego Dnia Tłumaczy, którego głównym tematem są słynne osoby kultury litewskiej. To dzięki tłumaczom literatury polskiej na litewski możemy dowiedzieć się, jak bogata i wszechstronna jest literatura polska. […] Dziękuję wszystkim za waszą pracę i życzę wszystkim tłumaczom, by wasz patron św. Hieronim darzył was swoją ochroną”.

fot. Liudas Masys

Troje tłumaczy: Regina Koženiauskienė, Vytautas Dekšnys i Vyturys Jarutis zostali odznaczeni medalami „Zasłużonych Kulturze – Gloria Artis”. Medal ten nadawany jest osobom szczególnie wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego.

fot. Liudas Masys

„Chciałem państwu podziękować w imieniu Instytutu Książki, którego głównym celem jest promocja polskiej literatury i kultury w kraju i za granicą. Teraz jesteśmy za granicą, ale jesteśmy tak, jakbyśmy byli w domu, bo jesteśmy wśród przyjaciół. Dziękuję za to, że ta literatura polska jest obecna w języku litewskim, że przyczynia się do budowania kultury litewskiej. Mam nadzieję, że tej literatury będzie coraz więcej, a państwo będzie ją nadal czytać i przekładać” – podziękowania dla tłumaczy za pielęgnację kultury polskiej w języku litewskim złożył Dariusz Jaworski, dyrektor Instytutu Książki – narodowej instytucji kultury, której celem jest popularyzacja książek i czytelnictwa oraz promocja polskiej literatury i języka polskiego na świecie.

Przygotowaną przez Instytut Polski w Wilnie wystawę „Z cienia” tworzy trzynaście portretów autorstwa utalentowanego fotografa Bartosza Frątczaka, przedstawiających tłumaczy polskiej literatury. Jej celem jest zwrócenie uwagi na tych, którzy zajmują się sztuką przekładu oraz którzy odgrywają niezwykle ważną rolę w relacjach między kulturami. Choć często tłumacze pozostają w cieniu autora dzieła, zazwyczaj niezauważani przez czytelników, to właśnie dzięki twórcom przekładu miłośnicy słowa pisanego mogą czytać zagraniczną literaturę w znanym sobie języku.

„Zdjęcia pisarzy zobaczymy w prawie każdej książce ich autorstwa, a nazwiska tłumaczy dopiero niedawno zaczęły trafiać na okładki. A przecież tłumacze są takimi samymi twórcami jak pisarze. Dlatego zapragnęliśmy wyciągnąć ich z cienia autora. Bardzo się cieszę, że udało się ten pomysł wprowadzić w życie, że sami bohaterowie wystawy z takim entuzjazmem wzięli udział w tym projekcie, a ich spojrzenia „z cienia” padają nie ze zwyczajnych fotografii, ale z portretów będących prawdziwymi dziełami sztuki” – mówi pomysłodawczyni wystawy, dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie.

Na wystawie uwiecznieni zostali tłumacze Irena Aleksaitė, Eugenijus Ališanka, Vytas Dekšnys, Almis Grybauskas, Vyturys Jarutis, Birutė Jonuškaitė, Regina Koženiauskienė, Mindaugas Kvietkauskas, Vidas Morkūnas, Kornelijus Platelis, Rimvydas Strielkūnas, Kazys Uscila oraz Tomas Venclova. Zdjęcie każdego z nich opatrzone jest niepowtarzalną historią o tym, w jaki sposób zaczęła się przygoda z tłumaczeniem, kim są ulubieni autorzy, dzieła, epoki i nie tylko. Ponadto odwiedzający wystawę dowiedzą się jaki, zdaniem naszych bohaterów, powinien być mistrz przekładu.

Na niektórych zdjęciach tłumacze zostali uchwyceni z różnymi drobiazgami – wiele z nich jest dość nietypowych. Każdy z bohaterów został poproszony o przyniesienie na sesję zdjęciową swojego amuletu czy przedmiotu pośrednio lub bezpośrednio związanego z tłumaczeniami, bez którego nie może rozpocząć pracy, który pomaga w przekładzie, który miał swój udział w wyborze tego właśnie zawodu itp. Przedmioty te opisane zostały na jednej z szesnastu plansz o wielkości 1×2 metra.

fot. Liudas Masys

„Niesamowite doświadczenie. Spotkanie z ludźmi pióra, którzy zazwyczaj pozostają w ukryciu. Taka ich praca, że siedzą schowani pomiędzy rozkodowaną i ponownie zakodowaną myślą autora tekstu. Tym razem wyciągnięci z tego cienia. Stoją z artefaktem, często jedynym naocznym świadkiem ich mrówczej pracy. Stoją cierpliwie, gdy w czasie tysięcy błysków zakończę poszukiwanie idealnego wizerunku ukazującego moje wyobrażenie alchemików tekstu” – mówi autor portretów Bartosz Frątczak.

fot. Liudas Masys

Kształt wystawie nadała Magdalena Zygier – zachwycona świetnymi portretami, uznała, że to nie motywy, szlaczki czy inne ornamenty, a właśnie zdjęcia powinny zostać wyeksponowane na pierwszym planie. Efekt ten osiągnęła dzięki użyciu wyrazistych kolorów, które jeszcze bardziej przyciągają i wciągają widza. Dodatkowo zróżnicowanie kolorystyczne nadaje poszczególnym zdjęciom odrębnego charakteru, nie robiąc z wystawy jednej zlewające się masy. Kolory podkreślają również indywidualizm każdego z tłumaczy.

„Kolejnym argumentem na wykorzystanie koloru w wystawie jest podkreślenie nieco zabawnego, niesztampowego charakteru zdjęć, na których bohaterzy często nawiązują żartobliwy dialog z odbiorcą” – wyjaśnia Magdalena Zygier.

Zdaniem artystki na wystawie udało się osiągnąć ciekawy efekt – wielkość zdjęć tłumaczy zbliżona jest do naturalnego wzrostu człowieka, dzięki czemu oczy portretowanych spotykają się z oczami widzów.

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć:

Na podst. Instytut Polski w Wilnie

PODCASTY I GALERIE