Wilno i Wileńszczyzna
zw.lt

Senat RP upamiętnił prof. Kazimierza Pelczara

Na 65 posiedzeniu Senat RP podjął uchwalę w sprawie upamiętnienia, w 75. rocznicę śmierci, zasług prof. Kazimierza Pelczara - wybitnego naukowca i pioniera polskiej onkologii, a jednocześnie jednego z najwybitniejszych osobowości międzywojennego Wilna. Założyciela pierwszego w przedwojennej Polsce centrum onkologii – Miejskiego Zakładu Badawczo-Leczniczego Wileńskiego Komitetu do Zwalczania Raka w Wilnie. Aresztowanego i stracony 17 września 1943 r. w egzekucji w Ponarach.

Uchwałę z rąk marszałka Stanisława Karczewskiego odebrała córka profesora Pani Maria Pelczar.

O zachowanie w Wilnie pamięci o prof. Kazimierzu Pelczarze od lat dba wilnianka, lekarz onkolog – dr Krystyna Rotkiewicz. Z jej inicjatywy w 2003 roku odsłonięto dwujęzyczną tablicę pamiątkową przy ul. Połockiej 6, gdzie przed wojną mieścił się założony przez prof. Pelczara Zakład Leczniczo-Badawczy Chorób Nowotworowych. Dzięki jej staraniom imieniem słynnego Polaka nazwano również jedną z ulic w Wilnie.

Prof. Kazimierz Pelczar urodził się 2 sierpnia 1894 r. w Truskawcu na ziemi lwowskiej jako syn dr. Zenona Pelczara, znanego lekarza balneologa. Jego studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie przerwała I wojna światowa i powołanie do armii austriackiej, a następnie niewola rosyjska. Brał udział w Bitwie Warszawskiej 1920 r. pod dowództwem Władysława Sikorskiego, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wojnie kontynuował studia oraz pracę badawczą w kraju i za granicą, pracował jako lekarz i wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim, po 1930 r. został profesorem i dziekanem Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.

Prof. Kazimierz Pelczar specjalizował się w badaniach nad chorobami nowotworowymi i ich zwalczaniem. W 1931 r. założył pod patronatem Wileńskiego Komitetu do Zwalczania Raka pierwsze w przedwojennej Polsce centrum onkologii – Zakład Badawczo-Leczniczy dla Chorych na Nowotwory w Wilnie, w którym wdrażał nowatorskie terapie, m.in. z zastosowaniem promieniotwórczego radu oraz wyprodukowanego według autorskiej receptury leku kefalina. Był członkiem wielu polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych, organizatorem przedsięwzięć związanych z ochroną zdrowia, a także wychowawcą młodych pokoleń medyków.

Jeden z biografów prof. Kazimierza Pelczara, prof. Konrad Górski, napisał: „Trzeba mówić słowami najlepszymi z możliwych, gdyż była to osobowość wszechstronnie wykształcona, promieniowała zeń inteligencja, erudycja, oczytanie, umysł o żywych zainteresowaniach humanistycznych […]. Ale przede wszystkim był człowiekiem niezwykłej dobroci, prawym, o nieprzeciętych walorach etycznych i bardzo głębokim morale humanistą. […] Cała osobowość Profesora była jak gdyby wypełniona poczuciem misji, którą pełnił w Wilnie w latach 1930–1943”.

Prof. Kazimierz Pelczar był również wielkim patriotą. W czasie II wojny światowej wspierał polski ruch oporu, ratował uchodźców, członków Armii Krajowej i Żydów, utworzył Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny, przewodniczył Sekcji Polskiej Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Nie opuścił Wilna, choć proponowano mu prestiżowe stanowiska w Nowym Jorku, Londynie, Paryżu czy Rzymie.

Został aresztowany w nocy z 16 na 17 września 1943 r. w Wilnie, jako jeden ze stu zakładników, w odwecie za wykonanie przez Armię Krajową wyroku na funkcjonariuszu litewskiej policji bezpieczeństwa „Saugumy” i agencie Gestapo. Dnia 17 września zginął wraz z dziewięcioma innymi Polakami w egzekucji w Ponarach pod Wilnem. Dziś możemy się jedynie domyślać, jak bardzo rozwinęłaby się polska i światowa onkologia, gdyby prof. Kazimierz Pelczar mógł kontynuować swoją pracę.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!