Rozdano pierwsze Stypendia im. Kazimierza Pelczara

Lekarze Narodowego Instytutu Raka chirurg Audrius Dulskas oraz immunolog Agata Młyńska zostali pierwszymi stypendystami Stypendium im. Kazimierza Pelczara. Stypendia ufundowało Polskie Stowarzyszenie Medyczne na Litwie.

zw.lt
Rozdano pierwsze Stypendia im. Kazimierza Pelczara

Fot. Organizatorzy

Wśród pomysłodawców utworzenia funduszu stypendialnego dla młodych lekarzy są onkolożka Narodowego Instytutu Raka Krystyna Rotkiewicz, która przed kilkoma tygodnia została odznaczona przez prezydenta RP Andrzeja Dudę Złotym Krzyżem Zasługi oraz sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy Czesław Okińczyc.

„To, że prof. Kazimierz Pelczar został upamiętniony musimy dziękować sygnatariuszowi Czesławowi Okińczycowi i prof. Albertasowi Ulysowi. To nie jest tylko uwiecznienie jednej osoby, ale również przypomnienie historii onkologii. Postanowiliśmy też nazwać dużą salę Instytutu imieniem Pelczara” – oświadczyła prof. Sonata Jarmalaitė, wicedyrektor Narodowego Instytutu Raka. W sali ma zostać umieszczona tablica upamiętniająca. Są również plany, aby jeden ze skwerów w Wilnie został nazwany imieniem polskiego onokologa.

Pierwszymi stypendystami zostali Audrius Dulskas oraz Agata Młyńska. „Takie uhonorowanie jest czymś bardzo przyjemnym. Nawet nie pod względem finansowym ile pod względem słownym, którego brakuje w codziennej pracy. Te odznaczenie zobowiązuje do pracy twórczej. Zobowiązuje do pisania artykułów i dalszej pracy naukowej. Mówiąc szczerze nie oczekiwałem tego” – powiedział Dulskas, który podkreślił, że będzie szukał możliwości do zacieśniania współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Medycznym na Litwie.
„Jesteśmy zaszczyceni, ponieważ prof. Kazimierz Pelczar był wybitną postacią. Przyznam się, że rozpoczynając pracę w Instytucie nie wiedziałam o jego historii. Z biegiem czasu dowiedziałam się mnóstwo interesujących rzeczy. Natomiast imienne stypendium na pewno dopinguje do dalszej pracy” – podkreśliła Młyńska.

Prezes Polskiego Stowarzyszenia na Litwie Dariusz Żyburt oświadczył, że celem jego organizacji jest popularyzacja imienia Pelczara na całej Litwie. „Nasze Stowarzyszenie od dawna zastanawiało się nad uhonorowaniem prof. Kazimierza Pelczara. Bardzo cieszymy się, że Narodowy Instytut Raka jedna z sal zamierza nazwać jego imieniem” – powiedział Żybort.

Kazimierz Pelczar to wybitny polski lekarz, naukowiec, onkolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batoregow Wilnie. Był prekursorem onkologii w Polsce.   W 1930 został zaproszony przez Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie, gdzie w listopadzie tego roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierował Katedrą Patologii Ogólnej Wydziału Medycznego USB (1930-1939), oraz Wydziałem Bakteriologii USB (1935-1937). Sprawował też funkcję dziekana Wydziału Medycznego uczelni w latach 1937-1938 i zastępcy dziekana w latach następnych.

W 1931 r. założył Zakład Leczniczo-Badawczy dla Chorych na Nowotwory, gdzie udało się pozyskać do leczenia nowotworów promieniotwórczy rad.  Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939, zorganizował w Wilnie, pomoc dla kilkudziesięciu tysięcy uchodźców z terenów okupowanych przez Niemcy hitlerowskie i Rosję sowiecką – utworzył Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny. Równolegle stanął na czele Sekcji Polskiej Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, jego autorytet umożliwił pozyskanie międzynarodowej pomocy od różnych instytucji i fundacji dobroczynnych. Akcja pomocy trwała od listopada 1939 do maja 1940, kiedy została utworzona Sekcja Uchodźców Polskich w ramach Litewskiego Czerwonego Krzyża, która przejęła większość funkcji Polskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny.

Po wybuchy wojny kilkakrotnie otrzymywał propozycje z USA, Wielkiej Brytanii oraz Włoch, ale postanowił zostać w Wilnie.  Został aresztowany w nocy z 16 na 17 września 1943 w Wilnie jako jeden ze stu zakładników w sprawie wykonania przez ruch oporu wyroku śmierci na funkcjonariuszu litewskiej policji bezpieczeństwa Saugumy i agencie Gestapo, Marianasie Padabasie.   Kazimierz Pelczar został następnego dnia rozstrzelany wraz z 10 innymi Polakami, m.in. z profesorem prawa USB Mieczysławem Witoldem Gutkowskim w egzekucji masowej w Ponarach pod Wilnem.

Wcześniejsze interwencje rodziny u władz niemieckich nie przyniosły oczekiwanego rezultatu, telefonicznie zawiadomiony o fakcie aresztowania Pelczara Berlin, zdecydował się wydać rozkaz jego natychmiastowego zwolnienia – jednak egzekucja nastąpiła kilka godzin wcześniej.

PODCASTY I GALERIE