Wilno i Wileńszczyzna
Antoni Radczenko

Przegląd prasy wileńskiej 3 września 1939: Sowiety zgłoszą się do rozbioru Polski?

Plotkarz to wróg i narzędzie w rękach szpiegów Hitlera - ostrzegają organizacje kobiece w trzecim dniu wojny na łamach wileńskich gazet.

W niedzielę 3 września 1939 roku „Kurier Wileński” na pierwszej stronie informuje, że Niemcy kontynuują natarcie. Polskim siłom zbrojnym udało się strącić 37 samolotów i zniszczyć 100 czołgów niemieckich, a Anglia z Francją zrywają stosunki dyplomatyczne z III Rzeszą.

Kurier: Pycha Niemców ich oślepiła

Dziennik podkreśla, że Westerplatte bohatersko się broni. Znany wileński literat i publicysta okresu międzywojennego Kazimierz Leczycki w artykule „Waterloo po 20 latach” porównuje atak Niemiec na Polskę do ucieczki Napoleona z Elby oraz do późniejszej jego klęski.

„Pycha Niemców ich nienawiść do Słowiańszczyzny oślepiły, uczyniły ich niezdolnymi do jasnego myślenia! Mając cały świat przeciwko sobie, zamiast siedzieć spokojnie w domu, rzuciły wyzwanie Polsce, Anglii, Francji, zaborem Słowacji i atakiem na Polskę. Za ten atak szaleństwa muszą odpokutować. Spokojny, zwarty į silny jest świat Frontu Pokoju! Silniejszy i zwarty niż kiedykolwiek!“ – pisał publicysta.

Cat a kwestia żydowska

Naczelny „Słowa” nie wyklucza, że sowieci mogą rozpocząć agresję na Polskę. „Nie należy obawiać się aby Sowiety dążyły do wypowiedzenia nam wojny w danej chwili. Mołotow mówił dużo o tym, że zwolennicy pokoju powitają z radością pakt sowiecko-niemiecki. Tu oczywiście łgał, jak tylko w totalistycznym państwie łgać można, oczywiście sowiety nie zawarły pakt z Niemcami nie dlatego, aby oddalić wojnę, lecz dlatego, aby ja sprowokować”. (…) Czytaj: jeśli Niemcom uda się pokonać Polskę, to i sowiety zgłoszą się do jej rozbioru” – podkreślił we wstępniaku Stanisław Cat-Mackiewicz.

W swym artykule Cat poruszył kwestię lojalności ludności żydowskiej w czasie wojny. „Żyd, żydówka, należący do ćwierć i połinteligencji po różnych Lidach, Białystokach, Baranowiczach marzyli, że w ustroju bolszewickim otrzymają takie posady, o których dziś śnić nie mogą, że będą chodzić w skórzanych kurtkach i rewolwerach u boku, rozkazywać, decydować, panować. Otóż dziś pokumanie się oficjalnego bolszewizmu z ogniskiem antysemityzmu na cały świat wstrząśnie psychiką tych ludzi. Załamie się w nich dotychczasowa wiara, względnie zaczną robić robotę Trockiego. Komunistyczna zagranica nie będzie oklaskiwać decyzji Stalina, jak ją oklaskiwał sowiecki parlament” – napisał konserwatywny publicysta. Dodając, że nie wyklucza sytuacji, kiedy „wczorajsi adepci bolszewizmu sami zaczną zwalczać stalinowskich szpiegów”.

Januszkiewicz rąbnął siekierą Romaszkiewicza

Oba tytuły prasowe podały odezwę organizacji kobiecych do Kobiety-Polki, w której m.in. mówiło się, że „kobieta polska powinna: (…) Nie wierzyć plotkom rozsiewanym przez ludzi głupich, złych i przez tchórzów. Ci głupi ludzie i ci tchórze są często narzędziem w ręku niemieckich szpiegów”. Poza tym organizacje kobiece apelowały, aby kobiety wspomagały swój kraj ze wszystkich sił.

Obok odezwy organizacji kobiecych „Kurier” zamieścił odezwę przywódców społeczności muzułmańskiej w kraju do rodaków.

Nie zabrakło w tym dniu kroniki kryminalnej. W artykule „Mniej lekkomyślności w czasie alarmów lotniczych w Wilnie”, który ukazał się na łamach „Słowa”, anonimowy zauważa, że wilnianie nadal zachowują zimną krew. Podając przykład, jak to mieszkańcy Wilna własnoręcznie złapali złodzieja i oddali go w ręce policji.

Natomiast na ulicy Słomianka doszło do bójki na noże pomiędzy przedstawicielami rodziny Giedrojć, a z nieznanego powodu Januszkiewicz Józef rąbnął siekierą w twarz Andrzeja Romaszkiewicza.

Niestety Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego poinformowało, że rok szkolny rozpocznie się 11 września.

W projekcie „Przegląd prasy wileńskiej. Wrzesień 1939 roku” pokazujemy co dwa najważniejsze wileńskie tytuły prasowe w okresie międzywojennym „Kurier Wileński” i „Słowo” pisały i jakie tematy poruszały w dniach 1-18 września 1939 roku, czyli od rozpoczęcia się wojny do zajęcia Wilna przez bolszewików.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!