Pożegnaliśmy Ich w tym roku…

Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny to wyjątkowy okres, podczas którego w spokoju i zadumie powracamy pamięcią do ludzi, których nie ma już wśród nas. Dzisiaj przypominamy sylwetki wilnian, Wilniuków i miłośników Wilna, którzy dzięki swojej działalności zapisali się w historii naszego miasta i społeczności polskiej na Litwie, a którzy odeszli od nas w minionym roku.

zw.lt
Pożegnaliśmy Ich w tym roku…

Jan Gabriel Mincewicz

Wieloletni radny i wicemer rejonu wileńskiego, poseł na Sejm kilku kadencji, działacz społeczny, założyciel i kierownik zespołu „Wileńszczyzna”, pomysłodawca i organizator festiwali „Kwiaty Polskie” w Niemenczynie oraz innych imprez religijnych i muzycznych, laureat nagrody im. Kolberga i wielu innych wyróżnień, doktor teologii, kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Zasługi RP, odszedł 6 grudnia. „Odszedł patriota, człowiek o wielkim sercu, cieszący się niezwykłym autorytetem, który całe życie poświęcił wychowaniu młodzieży, zachowaniu i popularyzacji folkloru Wileńszczyzny” – po śmierci Jana Gabriela Mincewicza napisali w komunikacie członkowie zespołu „Wileńszczyzna”. Kondolencje z powodu śmierci zasłużonego wilnianina złożył między innymi marszałek Senatu RP Stanisław Karczewski i wiceminister spraw zagranicznych Polski Jan Dziedziczak.

Władysław Ławrynowicz

15 grudnia po długiej chorobie zmarł Władysław Ławrynowicz, malarz, aktywny członek Twórczego Związku Polskich Artystów Malarzy na Litwie „Elipsa”. Jego obrazy były prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych nie tylko na Litwie, ale również poza granicami kraju. Był malarzem oryginalnym, mającym swój niepowtarzalny charakter, który nikogo nie pozostawiał obojętnym. Na jego płótnach często pojawiały się postacie historyczne oraz pop kultury, takie jak Conchita Wurst. Na obrazach pojawiali się również znani wileńscy Polacy – Waldemar Tomaszewski, Ewelina Saszenko i in.

Longin Komołowski

Longin Komołowski – prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, przyjaciel Wileńszczyzny, były poseł, minister pracy i polityki socjalnej oraz wicepremier w rządzie Jerzego Buzka zmarł 31 grudnia w wieku 68 lat. Znawca i przyjaciel Wileńszczyzny, rzecznik naszych spraw, pomysłodawca wielu interesujących inicjatyw dla Polonii – tak wspominali Komołowskiego działacze polscy na Litwie. „Zdawał sobie sprawę, że Polacy na Wschodzie nie są jednolici – wartość jest w różnorodności. Natomiast ważne jest, żeby wszyscy Polacy pracowali w jednym celu: rozwój tożsamości narodowej, zachowanie polskiego szkolnictwa, polskiej kultury, bardzo ścisłe współdziałanie z Macierzą. Był zachwycony osiągnięciami Polaków mieszkających na Litwie, ale nie brakowało z jego strony też krytycznych ocen. Stąd waga tego człowieka była jeszcze większa i będzie nam go bardzo brakowało” – mówił sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy, prezes Radia Znad Wilii Czesław Okińczyc.

Teresa i Edward Szpilewscy

8 maja w tragicznych okolicznościach zginęli pedagog Teresa Szpilewska i jej mąż, naukowiec prof. Edward Szpilewski. Edward Szpilewski urodził się w roku 1935 w Mińsku. Był znanym polskim matematykiem, doktorem habilitowanym, profesorem Kowieńskiego Uniwersytetu Technologicznego oraz Uniwersytetu w Białymstoku. Był teoretykiem w zakresie technik obliczeniowych, rachunku prawdopodobieństwa, statystyki matematycznej, sztucznej inteligencji. Był jednym z założycieli Stowarzyszenia Naukowców Polaków na Litwie (SNPL). Wykładał również na wileńskiej Filii uniwersytetu w Białymstoku. W roku 1994 zainaugurował na Litwie Międzynarodowy Konkurs Matematyczny „Kangur Europejski”, który jako pierwszy odbył się w szkołach polskich Wilna i Wileńszczyzny. Od 2001 r. był wiceprzewodniczącym komitetu organizacyjnego konkursu na Litwie. Profesor na swym koncie miał ponad 130 prac naukowych oraz posiadał dwa patenty. Był promotorem pięciu prac doktorskich, opracował plany studiów na kierunkach: Informatyka i Edukacja techniczno-informatyczna oraz 10 autorskich sylabusów przedmiotów kierunkowych na kierunku Matematyka i Informatyka.

Algis Kalėda

11 maja w wieku 64 lat zmarł prof. Algis Kalėda – wybitny litewski literaturoznawca, znawca i badacz literatury polskiej, tłumacz, autor prac poświęconych literaturze polskiej, wieloletni kierownik Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego. Prof. Algis Kalėda jest autorem wielu prac naukowych z dziedziny teorii literatury litewskiej, historii literatury polskiej i litewskiej, komparatywizmu. Przekładał na język litewski dzieła Czesława Miłosza i Wisławy Szymborskiej. Jest współautorem słownika litewsko-polskiego. Naukowiec był orędownikiem dobrych relacji polsko-litewskich. Uważał, że na ich jakość duży wpływ mogą mieć naukowcy, literaci, ludzie kultury. „Dobrze to obrazuje aktywna działalność różnych instytucji i organizacji – Forum Współpracy i Dialogu im. Jerzego Giedroycia, Fundacji Wspierania Współpracy Polsko-Litewskiej im. Adama Mickiewicza, Instytutu Polskiego w Wilnie” – mówił prof. Kalėda w wywiadzie dla zw.lt.

Janina Rodowicz-Krasucka

19 maja odeszła rodowita wilnianka Janina Rodowicz-Krasucka, matka znanej piosenkarki Maryli Rodowicz. Zmarła w wieku 93 lat. Janina Krasucka chodziła w Wilnie do Szkoły im. Królowej Jadwigi, przystąpiła do Pierwszej Komunii Świętej w wileńskim kościele bernardynów. Jej rodzina była związana z teatrem. Na Cmentarzu Bernardyńskim znajdują się groby dziadka Maryli Rodowicz, pradziadków oraz siostry jej mamy.

Jolanta Maciejewska

Jolanta Teresa Maciejewska, z domu Pietkiewicz, zmarła 2 lipca. Była solistką zespołu „Wilia”, pedagogiem, działaczką organizacji charytatywnych (wraz z mężem Zbigniewem Maciejewskim przez wiele lat prowadziła Wileńskie Towarzystwo Dobroczynności). Należała do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich.

Konstanty Gryniewicz

Po długiej walce z chorobą 31 sierpnia zmarł Konstanty Gryniewicz – były operator zw.lt i Wilnoteki. Do zdeterminowanej walki z chorobą Kostka dołączyło wielu ludzi dobrej woli – ofiarowali środki na jego leczenie, którego koszta przerastały możliwości finansowe rodziny. Wileńscy muzycy zorganizowali koncert dobroczynny „Walę tynki dla Kostka”, a artyści malarze oddali swoje prace na aukcję dobroczynną, która odbyła się w Polskiej Galerii Artystycznej „Znad Wilii”. Niestety, glejak 4-go stopnia okazał się silniejszy. Historia Kostka dała jednak wielu ludziom – i jemu samemu – wiarę w dobroć ludzką, w to, że nikt nie jest sam w obliczu nieszczęścia, że do końca warto działać i mieć nadzieję.

Prof. Jerzy Młynarczyk

Prof. Jerzy Młynarczyk – urodzony w Wilnie polski prawnik, nauczyciel akademicki, koszykarz i polityk, profesor nauk prawnych, prezydent Gdańska w latach 1977–1981, poseł na Sejm IV kadencji, odszedł 9 września w Gdańsku. Prof. Jerzy Młynarczyk ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. W młodości uprawiał koszykówkę, 112 razy wystąpił w reprezentacji Polski w tej dyscyplinie, w tym na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960.
Był profesorem doktorem habilitowanym nauk prawnych. Od 1958 uczył w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Sopocie, od 1970 był pracownikiem naukowym Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 80. kierował Instytutem Morskim, był też wykładowcą Światowego Uniwersytetu Morskiego. Od 2004 roku był Rektorem Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni. Specjalizował się w prawie morskim i międzynarodowym publicznym. Opublikował 14 książek i około 200 innych publikacji naukowych. W latach 1977–1981 pełnił funkcję prezydenta Gdańska. Sprawował też mandat posła na Sejm IV kadencji, wybranego w okręgu gdańskim z ramienia Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Pracował w Komisji Ustawodawczej. Odznaczony: Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim OOP.

Ks. Stanisław Bogdanowicz

20 października w Gdańsku zmarł ks. Stanisław Bogdanowicz, wieloletni proboszcz kościoła Mariackiego, działacz opozycyjny w czasach komunizmu, popularyzator gdańskiej historii i architektury, a także Honorowy Obywatel Miasta Gdańska. Urodził się 6 listopada 1939 roku we wsi Żwirynia na Wileńszczyźnie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1962 roku. W 1979 został proboszczem kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gdańsku. Pełniąc posługę w kościele Mariackim, był wsparciem dla członków prześladowanej opozycji antykomunistycznej. W czasie stanu wojennego pomagał wielu działaczom „Solidarności”. Będąc proboszczem w największym gdańskim kościele, aktywnie działał na rzecz odzyskania zrabowanych z Gdańska w czasie drugiej wojny światowej dzieł sztuki. Jako pasjonat miasta, w którym żył i pracował, pozostawił po sobie wiele publikacji na temat historii oraz architektury gdańskich kościołów.

PODCASTY I GALERIE