Polsko-litewska premiera spektaklu „ONY”

Równolegle – w Białymstoku i w Wilnie - trwają przygotowania do spektaklu „Ony”. Premierowy pokaz przedstawienia w reżyserii Agnė Sunklodaitė i Jacka Malinowskiego odbędzie się już jutro (11 listopada) w Wileńskim Teatrze Kameralnym. Spektakl będzie można także zobaczyć w Kownie, Kłajpedzie i Białymstoku. A wszystko to w ramach projektu „Deus Ex Machina”.

Polsko-litewska premiera spektaklu „ONY”

Fot. Roman Niedźwiecki

Dla wszystkich tych, którzy przyzwyczaili się już do tekstów Marty Guśniowskiej, zabawnych, ciepłych baśni, poprzewracanych do góry nogami, „Ony” może być nie lada niespodzianką. Bo oto mamy baśń poetycką, liryczną – choć nie pozbawioną humoru – opowieść o życiu tytułowego Onego, którego poznajemy jako ośmiolatka, a rozstajemy się z Nim u schyłku jego niezwykłego żywota.

Pełna niespodziewanych zwrotów akcji inscenizacja Agnė Sunklodaitė i Jacka Malinowskiego, okraszona klimatyczną muzyką i scenografią autorstwa zadomowionych już w BTL litewskich artystów (Antanasa Jasenki i Giedrė Brazytė) to propozycja dla całej rodziny. Każdy, bez względu na wiek, odnajdzie w niej coś dla siebie – od zaskakujących przygód tytułowego bohatera, przez liczne zabawy słowem, aż po filozoficzną refleksję.
polsko-litewska współpraca Białostocki Teatr Lalek wielokrotnie współpracował z litewskimi reżyserami, scenografami czy kompozytorami, zarówno przy realizacji spektakli dla dzieci (m.in. „Robot i Motylek”, „Jak Matołusz poszedł szukać Olbrzyma), jak i dorosłych (np. „Medea, moja sympatia”).

,,Ponieważ dotychczasowa współpraca układała się nam bardzo dobrze, postanowiliśmy pójść o krok dalej. Poszerzyliśmy krąg twórców, z którymi współpracujemy o aktorów Wileńskiego Teatru Kameralnego. W ten sposób powstaje dwujęzyczny interaktywny spektakl „Ony”, który w warstwie językowej i wizualno-muzycznej będzie czytelny zarówno dla polskiej jak i litewskiej publiczności” – mówi Jacek Malinowski, pomysłodawca i współreżyser spektaklu.

Pierwsze wspólne próby czytane tekstu autorstwa Marty Guśniowskiej odbyły się pod koniec czerwca w Wilnie. Niedawno zespół BTL wrócił z kolejnych prób do spektaklu.

,,Atmosfera podczas prób w Wilnie jest niesamowita. We wzajemnych kontaktach używamy jednocześnie kilku języków – polskiego, litewskiego, angielskiego, a nawet rosyjskiego. Po obu stronach widać dużo życzliwości i chęci do stworzenia wspólnego spektaklu” – zauważa Łucja Grzeszczyk, aktorka Białostockiego Teatru Lalek.

,,W Białostockim Teatrze Lalek czuję się jak w domu – zwłaszcza w pracowni. Wszystko, co stoi na scenie, czym posługują się aktorzy podczas spektaklu – to nasze dzieło, moje i pracowni plastycznej. Razem zastanawiamy się jak wcielić w życie moje projekty, dyskutujemy nad pomysłami i wspólnie je udoskonalamy. Tekst „Ony” Marty Guśniowskiej jest bardzo plastyczny, dlatego nie chciałam, aby scenografia była jego wierną ilustracją. Jednocześnie dramat Guśniowskiej jest naszpikowany wieloma neologizmami i bez współpracy z pracownią trudno by było stworzyć scenografię odpowiadającą wszystkim niuansom językowym” – mówi Giedre Brazyte, litewska scenografka, absolwentka i wykładowca na Wydziale Scenografii ASP w Wilnie.

Podobne odczucia ma Antanas Jasenka, kompozytor muzyki. ,,Działanie, ruch, dźwięk i obraz na scenie muszą ze sobą współgrać, stanowić jedność. Ważne jednak, by muzyka nie stanowiła tła w spektaklu, lecz była równorzędnym bohaterem. Dlatego tak ważny jest udział kompozytora na każdym etapie tworzenia spektaklu – począwszy od prób czytanych tekstu, indywidualne rozmowy z reżyserami i scenografem, po próby gotowego spektaklu już na scenie”.

Deus Ex Machina

Pojęcie „Deus Ex Machina” jest nie tylko głęboko osadzone w scenariuszu spektaklu. To także tytuł projektu, w ramach którego oprócz spektaklu „Ony”, odbędą się spotkania z twórcami przedstawienia, wystawa zdjęć teatralnych wykonanych w technologii 3D oraz cykl zajęć edukacyjnych.

„Deux Ex Machina” to projekt skierowany zarówno do dzieci, młodzieży jak i dorosłych. Jego celem jest popularyzacja wiedzy na temat polskiej sztuki teatralnej i teatru lalek na Litwie, promocja polsko-litewskiej współpracy oraz aktywizacja społeczeństwa do większego uczestnictwa w kulturze. Jednak najważniejszym celem proponowanych przez nas działań będzie wyśmienita wspólna zabawa w rodzinnym gronie” – mówi Karolina Justyna Kumpiałowska, koordynator projektu.

Więcej informacji o projekcie „Deux Ex Machina” dostępnych jest na stronie www.deus-ex-machina.pl.
Projekt jest realizowany dzięki dotacji z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Organizatorzy: Białostocki Teatr Lalek
Partnerzy projektu: Instytut Polski w Wilnie, Wileński Teatr Kameralny, Państwowy Teatr Lalek w Kownie, Teatr Lalek w Kłajpedzie

SPEKTAKL Ony
na podstawie tekstu Marty Guśniowskiej
reżyseria: Agnė Sunklodaitė, Jacek Malinowski
scenografia: Giedrė Brazytė
muzyka: Antanas Jasenka
multimedia: Mantas Bardauskas
obsada: Łucja Grzeszczyk, Žaneta Gudaitienė, Ryszard Doliński, Tadas Gudaitis, Michał Jarmoszuk, Paulius Valaskevičius

Premierowe pokazy:
→ 11 listopada (sobota) godz. 12.00 – Wileński Teatr Kameralny (Litwa)
→ 12 listopada (niedziela) godz. 12.00 – Wileński Teatr Kameralny (Litwa)
→ 14 listopada (wtorek) godz. 10.00 – Teatr Lalek w Kownie (Litwa)
→ 15 listopada (środa) godz. 11.00 – Teatr Lalek w Kownie (Litwa)
→ 16 listopada (czwartek) godz. 11.00, godz. 14.00 – Teatr Dramatyczny w Kłajpedzie (Litwa)
→ 25 listopada (sobota) godz. 18.00 – Białostocki Teatr Lalek
→ 26 listopada (niedziela) godz. 17.00 – Białostocki Teatr Lalek

BIOGRAMY TWÓRCÓW SPEKTAKLU „ONY”
Marta Guśniowska (Polska) – dramaturg, prawdopodobnie najczęściej wystawiana polska autorka sztuk dla dzieci (do tej pory doczekała się ponad 50 realizacji scenicznych swych tekstów, także za granicą). Wielokrotna laureatka konkursów i wyróżnień. Odznaczona Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.
Agnė Sunklodaitė (Litwa) – reżyserka, absolwentka Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru. Autorka sztuk i adaptacji tekstów, wierszy, kompozytorka. Wyreżyserowała ponad 20 spektakli dla dzieci i dorosłych na Litwie i za granicą. W latach 1997-2014 pracowała w Wileńskim Teatrze Kaistuoliu. Od 2014 r. dyrektor artystyczny i naczelny Teatru „Labaiteatras”.
Jacek Malinowski (Polska) – reżyser i scenarzysta, profesor zwyczajny na Wydziale Sztuki Lalkarskiej AT w Białymstoku. Od 2005 r. czynny zawodowo jako reżyser, pracował w wielu teatrach w kraju i za granicą (Węgry, Słowacja), w których zrealizował ponad 50 premier. Od 2012 r. dyrektor naczelny i artystyczny Białostockiego Teatru Lalek.
Giedrė Brazytė (Litwa) – scenograf, grafik, absolwentka i wykładowca ASP w Wilnie. Współpracuje z teatrami dramatycznymi i lalkowymi na Litwie, Słowacji i w Polsce. Stworzyła scenografię do ponad 40 spektakli, za które wielokrotnie była nagradzana. Jej prace scenograficzne były trzykrotnie prezentowane na Międzynarodowej Wystawie Scenografii Praskie Quadriennale.
Antanas Jasenka (Litwa) – jeden z najbardziej interesujących kompozytorów i artystów dźwięku współczesnej sceny litewskiej. Absolwent Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru; docent na Wydziale Nauk Społecznych, Sztuki i Przedmiotów Humanistycznych na Uniwersytecie Technicznym w Kownie (Litwa). Dotychczas skomponował muzykę do ponad 80 spektakli, pracując z teatrami z Litwy, Polski, Norwegii, Szwecji, Finlandii, Łotwy i Grecji.

DZIAŁANIA DODATKOWE REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU „DEUS EX MACHINA”
„DEUS EX MACHINA” to interdyscyplinarny projekt, realizowany przez Białostocki Teatr Lalek we współpracy z 3 litewskim teatrami: Wileńskim Teatrem Kameralnym, Kowieńskim Teatrem Lalek oraz Teatrem Lalek w Kłajpedzie.
Oprócz pokazów interaktywnego spektaklu „ONY”, przygotowanego we współpracy Białostockiego Teatru Lalek i Wileńskiego Teatru Kameralnego, w ramach działań towarzyszących na Litwie odbędą się też:
wystawa zdjęć teatralnych w 3D ze spektakli realizowanych przez Białostocki Teatr Lalek, na podstawie tekstów Marty Guśniowskiej.

Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii oraz interesującym fotografiom autorstwa uznanych fotografów teatralnych – Krzysztofa Bielińskiego i Bartka Warzechy, osoby oglądające wystawę poznają niezwykły, ciepły i barwny świat spektakli Białostockiego Teatru Lalek. W ramach ekspozycji zostanie pokazanych 20 fotografii z przedstawień będących w repertuarze Teatru w latach 2009-2016. Aby móc w pełni cieszyć się walorami zdjęć trójwymiarowych, widzowie otrzymają okulary 3D. Wystawę będzie można obejrzeć w Vilniaus Kamerinis Teatras w Wilnie, następnie Kauno Valstybinis Lėlių Teatras w Kownie oraz Klaipėdos Lėlių Teatras w Kłajpedzie. Na zakończenie projektu „Deus Ex Machina” fotografie będzie można również obejrzeć w Białymstoku.
polsko-litewskie spotkania artystyczne
Po premierowych pokazach publiczność zostanie zaproszona do udziału w spotkaniach z twórcami spektaklu „Ony”. Będzie to okazja do rozmowy na temat obejrzanego przedstawienia. Twórcy opowiedzą też jak wyglądała polsko-litewska współpraca przy realizacji spektaklu.

Cykl zajęć edukacyjnych, składający się z dwóch części: warsztatów plastycznych oraz gier i zabaw edukacyjnych. Wszystkie działania odnoszą się do spektaklu „Ony” autorstwa Marty Guśniowskiej.
Uczestnicy warsztatów plastycznych będą mogli m.in. stworzyć własną lalkę przy użyciu elementów wydrukowanych w technologii 3D. Podczas gier i zabaw edukacyjnych ułożą zaś wielkoformatowe puzzle oraz zagrają w specjalnie w tym celu wydrukowaną ogromną grę planszową. Ponadto każdy z uczestników działań edukacyjnych otrzyma upominek w postaci gry, aby kontynuować podróż po mapie wyobraźni także we własnym domu.

PODCASTY I GALERIE