Wilno i Wileńszczyzna
Ewelina Mokrzecka

PKD: Dzisiaj Mackiewicz znalazłby więcej przyjaciół

Niestety Józef Mackiewicz pozostaje nadal mało znany, ponieważ jego poglądy - nawet dzisiaj - dla wielu nadal są zbyt kontrowersyjne – taki wniosek można wyciągnąć z wczorajszego spotkania w Polskim Klubie Dyskusyjnym, gdzie odbyła się prezentacja książki tego autora „Prawda w oczy nie kole”.

„To jest wielka radość, ponieważ znany pisarz, antykomunista, wilnianin i jeden z ostatnich obywateli WKL Józef Mackiewicz powraca nie tylko do Polski, ale również na Litwę. Chyba z góry ustalono, że prezentacja odbywa się obok miejsca, gdzie kiedyś znajdowała się redakcja wileńskiego „Słowa” w której przez wiele lat pracował Mackiewicz” – przywitał zebranych prezes PKD Andrzej Pukszto. Spotkanie odbyło się w Muzeum Dziedzictwa Kościelnego w nieczynnym już dzisiaj kościele Św. Michała.

Tylko prawda

Książka znanego wilnianina została przetłumaczona na język litewski i wydana dzięki staraniom katolickiego wydawnictwa „Naujasis Židinys – Aidai” . Kilka lat wcześniej na Litwie zostały wydane kolejne książki Mackiewicza z tzw. trylogii wileńskiej „Droga donikąd” oraz „Nie trzeba głośno mówić”.

Historyk Nerijus Šepetys podkreślił, że największa wartość książek Mackiewicza polega na tym, że autor nawet w najbardziej trudnych czasach potrafił mówić prawdę. „Nie ma lepszej opowieści o II wojnie światowej niż książki Mackiewicza, oczywiście, jeśli mówimy o historii tych terenów. (…) Jest czymś łatwym mówienie o rzeczach oczywistych. O czymś co ciebie nie dotyczy. Prawda, o którą chodzi autorowi, jednak nie na tym polega. On mówił o rzeczach ważnych dla wszystkich” – zaznaczył historyk.

Obserwator codzienności

Historyk sztuki Giedrė Jankevičiūtė podzieliła się, że Mackiewicz jako pisarz interesują ją nie tylko ze strony politycznej. „Jego twórczość ma dużą wartość literacką. Jest bardzo dobrym obserwatorem codzienności. W moim środowisku już od kilku lat nosimy się z pomysłem upamiętniania w jakiś sposób Mackiewicza w Wilnie i stąd idea umieszczenia tablicy pamiątkowej z jego nazwiskiem w Kolonii Bankowej na Rossie” – poinformowała zebranych Jankevičiūtė.

Grób wileńskiego pisarza znajduje się w Londynie. W swym testamencie autor „Drogi donikąd” podkreślił, że jego ciało może być przeniesione tylko do Wilna.

Przyjaciele Mackiewicza

W trakcie dyskusji Nerijus Šepetys kilkakrotnie podkreślił, że poglądy Mackiewicza za życia nie były popularne, ale dzisiaj zyskują coraz więcej zwolenników. „Myślę, że dzisiaj spotkałby więcej przyjaciół i osób podobnie myślących, niż w latach 1939-40, kiedy próbował realizować swe pomysły” – podzielił się historyk.

Z takim podejściem nie zgodził się tłumacz i jeden z pierwszych propagatorów twórczości Mackiewicza na Litwie Leonardas Vilkas. „Dlaczego Mackiewicz nie jest znany? Dlatego , że był konsekwentnym antykomunistą. Niestety konsekwentny komunizm nie jest nigdzie popularny. Wszyscy chcą ze wszystkimi się dogadać. To widać na przykładzie obecnej Rosji. (…) Nie jestem pewien, czy znalazłby dużo przyjaciół w dzisiejszej Litwie. To widać po dzisiejszej prezentacji. Komuś być może spodobał się antykomunizm, ale już antynacjonalizm nie koniecznie” – oświadczył Vilkas.

Życiorys

Józef Mackiewicz to znany polski pisarz i publicysta. Urodził się w 1902 r. w Petersburgu, a zmarł w 1985 r. w Monachium. Walczył w czasie wojny polsko-bolszewickiej. W latach 1923–1939 J. Mackiewicz pracował w wychodzącym w Wilnie Słowie, którego redaktorem naczelnym był jego starszy brat, Stanisław Mackiewicz. W okresie międzywojennym krytykował władze sanacyjne za fatalną politykę względem mniejszości narodowych. W znak protestu w 1938 r. przeszedł nawet na prawosławie. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku Niemcy zaproponowali mu redagowanie pisma w języku polskim, jednak J. Mackiewicz stanowczo odmówił. Jednak w 1942 r. został skazany  przez sąd specjalny AK na karę śmierci. Chociaż później wyrok został wstrzymany. Po wojnie emigrował początkowo do Włoch, a później do Wielkiej Brytanii oraz RFN. Był znany ze swych antykomunistycznych poglądów.

Artykuł powstał w ramach projektu „Dialog pomiędzy narodami”, który jest współpfinansowany przez Fundusz Wsparcia Prasy, Radia i Telewizji

Tagi:

srtfondas

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!