Oratorium Ponarskie: O bestialskich wydarzeniach mówimy językiem kultury

W przeddzień Międzynarodowego Dnia Pamięci Ofiar Holocaustu w Litewskiej Filharmonii Narodowej odbyła się premiera „Oratorium Ponarskiego” - pierwszego utworu muzycznego poświęconego pamięci ofiar największej zbrodni dokonanej w czasie II wojny światowej na ludności żydowskiej i polskiej na Litwie.

Joanna Bożerodska
Oratorium Ponarskie:  O bestialskich wydarzeniach mówimy językiem kultury

Fot. Joanna Bożerodska

„O bestialskich wydarzeniach pragniemy mówić językiem kultury, który zbliża i łączy. Proszę Państwa szczególna uwaga należy się potomkom bliskich, których dotknęła bestialska zbrodnia” – powiedział zebranym Edward Trusewicz, pomysłodawca i autor libretta oratorium.

Oratorium Ponarskie skomponowane zostało przez ukraińskiego kompozytora mieszkającego w Polsce Maxa Fedorova. W Wilnie utwór został wykonany przez Chór Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku i jego solistę Macieja Nerkowskiego oraz przez Kowieńską Orkiestrę Symfoniczną.

„Dzisiejszego wieczoru w tej sali zebrali się świadkowie pamięci. Każdy z nas nosi w sobie pamięć o własnej przeszłości, swojej i swojej rodziny, ale zbiór tych cząstek wspomnień stanowi pamięć narodu i państwa. W zbiorowej pamięci polskiego narodu, jak kryształy ostro i wyraźnie, tkwią miejsca święte i straszliwe zarazem. Każdy Polak zna i rozumie ich znaczenie, bo kaźni tam zostali poddani za to właśnie, że Polakami byli (…) Wraz z nimi najczęściej ginęli Żydzi ich sąsiedzi i współobywatele” – przemówił do zebranych ambasador RP Jarosław Czubiński.

Oratorium Ponarskie napisane w oparciu o materiały archiwalne – to spowiedź mężczyzny będącego w czasie wojny na służbie w litewskiej policji kolaborującej z Niemcami, który niejednokrotnie w Ponarach pociągał za spust. Muzycznemu dialogowi byłego kata i księdza towarzyszy animowany film przedstawiający treść oratorium z wykorzystaniem zdjęć ofiar, a także zdjęć obecnego zespołu pomnikowego w Ponarach i lasu ponarskiego.

Premierę swą obecnością zaszczycił ambasador Izraela Amir Maimon.

„W przeddzień Międzynarodowego Dnia Pamięci Ofiar Holocaustu, gdy w Europie zostało zamordowanych sześć milionów Żydów, chciałbym podzielić się z wami trzema myślami. Pierwsza myśl dotyczy zobowiązania, naszego moralnego obowiązku, aby nie zapomnieć. (…) Pamiętać nie tylko dziś, nie tylko teraz, ale zawsze” – powiedział izraelski dyplomata.

Nie zabrakło również przedstawicieli władz Litwy.

„To jest dla mnie wielki zaszczyt bycia tutaj razem z wami. Cieszę się z inicjatywy mego kolegi i przyjaciela Edwarda Trusewicza. Nie wątpię, że Oratorium Ponarskie pomoże rozpowszechniać tragiczną wiadomość o Shoah, pomoże oświecać społeczeństwo, a także spojrzeć na tragedię Holocaustu oczami artysty” – podkreślił przedstawiciel MSZ RL Darius Skusevičius.

Premiera Oratorium Ponarskiego została nagrana na płytę DVD, która będzie służyła jako materiał edukacyjny. Posiadaniem płyt jest zainteresowany m.in. Instytut Pamięci Narodowej, a także Urząd ds. Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W planach jest pokazanie Oratorium Ponarskiego w telewizji polskiej i litewskiej.

Ponary – to w czasie wojny las na obrzeżach Wilna, dzisiaj dzielnica Wilna, gdzie w latach 1941-1944 dokonywano egzekucji. Ogółem w Ponarach życie straciło – w zależności od szacunków – od 56 do 70 tys. Żydów – obywateli polskich oraz od 2 do 20 tys. Polaków. W lesie ponarskim mordowano także przedstawicieli innych narodów: Cyganów, Tatarów, Białorusinów, jeńców sowieckich, litewskich działaczy komunistycznych.

PODCASTY I GALERIE