Odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza

Dzisiaj, 9 września, w ramach obchodów Roku Romantyzmu Polskiego na skwerze Szyrwida w Wilnie została postawiona rzeźba Adama Mickiewicza. Jest to kopia pomnika Poety w skali 1:2, którą stworzono według projektu rzeźbiarza Zbigniewa Pronaszki z 1922 r. Architektem współczesnej rzeźby jest Tomas Valentinaitis, rzeźbiarzami – Vėjas Aliukas i Matas Janušonis („Abrakadabra dirbtuvės”).

zw.lt
Odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza

Fot. Liudas Masys

Uroczystość uświetniły występy muzyczne uczniów Gimnazjum im. Władysława Syrokomli w Wilnie, Polski Ludowy Zespół Pieśni i Tańca „Wilenka” oraz zwyciężczyni wielu międzynarodowych konkursów wokalnych Ewa Rawłuszewicz.

Podczas wydarzenia głos zabrał doradca administracji Samorządu m. Wilna Tadas Rimdžius, dyrektorka Muzeum Wilna Rasa Antanavičiūtė oraz dyrektorka Instytutu Polskiego w Wilnie Małgorzata Stefanowicz-Pecela.

Pomysł wzniesienia pomnika poety w Wilnie wzbudził uczucia patriotyczne Polaków i Litwinów – Adama Mickiewicza – pojawił się już w połowie XIX w. Ze względu na ówczesne realia polityczne realizacja pomysłu była niemożliwa. Sytuacja zmieniła się jednak po I wojnie światowej, upadku Imperium Rosyjskiego i połączeniu Wilna z Polską.

Na społeczeństwo polskie w Wilnie w okresie międzywojennym duży wpływ wywarła kwestia wzniesienia pomnika jednego z najwybitniejszych poetów wileńskich. Mickiewicz z pewnością musiał być uhonorowany w mieście, z którym był tak blisko związany, gdzie studiował i spędził młodość. Jednak sprawa ta szybko stała się źródłem gorącej dyskusji i wymiany poglądów wśród mieszkańców Wilna.

W 1923 r. krakowski rzeźbiarz Zbigniew Pronaszko zaproponował, aby zaprojektowana przez niego rok wcześniej rzeźba znalazła się na Placu Ratuszowym w Wilnie: 12-metrowy poeta zostałby odlany z brązu lub mosiądzu. Niestety propozycja artysty została odrzucona, ponieważ była zbyt nowoczesna i nie pasowała do stylu placu ratuszowego.

W tym samym czasie powołano komisję wojskową. Miała ona na celu doprowadzenie do postawienia w Wilnie rzeźbę Mickiewicza. Komitet zaakceptował pomysł Pronaszki i w 1924 r. zrobiony z otynkowanych desek pomnik, zaprojektowany przez rzeźbiarza, ustawiono na prawym brzegu Wilii, obok obecnego Pałacu Sportu.

Pronaszko nadał rzeźbie formę kubistyczną, monumentalną i syntetyczną. Poeta był narysowany z użyciem uproszczonych form miał ostre rysy twarzy i krój szat. Pronaszko chciał uzyskać wrażenie, że Mickiewicz kroczy wśród drzew. Inspiracją dla takiego kształtu pomnika był werset Juliusza Słowackiego „Ty jak bóg litewski z ciemnego sosen wstałeś uroczyska”.

Fot. screenshot

Według jednych modernistyczna rzeźba jest brzydka, według innych – doskonale oddaje znaczenie poety w tamtym czasie. Praca Pronaszki przez ponad rok przyciągała uwagę wilnian – do 1939 r. stała nad Wilią. Dopiero wtedy postanowiono rozebrać model ze względu na jego zły stan. Chęć wzniesienia pomnika Mickiewicza utrzymywała się po 1924 r., odbyły się dwa konkursy, ale możliwość realizacji tego pomysłu przepadła wraz z wybuchem II wojny światowej. Pomnik poety obok kościoła św. Anna i Bernardyński został wzniesiony dopiero w 1984 r. Jego autorem jest rzeźbiarz Gediminas Jokūbonis.

Organizatorzy: Muzeum Wilna, Instytut Polski w Wilnie

Finansowanie: Instytut Adama Mickiewicza, Muzeum Wilna i Instytut Polski w Wilnie

PODCASTY I GALERIE