Wilno i Wileńszczyzna
Antoni Radczenko

O Piłsudskim bez emocji. Konferencja w Wilnie

To nie powinna być laurka tylko rzetelna rozmowa na tematy trudne – oświadczył Marcin Łapczyński podczas uroczystego otwarcia konferencji „Bez emocji. Polsko-litewski dialog o Józefie Piłsudskim”, która rozpoczęła się dzisiaj (5 grudnia) w wileńskim Ratuszu. Konferencja potrwa dwa dni.

O Piłsudskim bez emocji. Konferencja w Wilnie
Fot. Joanna Bożerodska

5 grudnia przypada 150. rocznica urodzin marszałka Józefa Piłsudskiego. „To jest niezwykła chwila, kiedy ambasador niepodległej Polski w niepodległej Litwie, w jej stolicy Wilnie, inauguruje konferencję z okazji 150. rocznicy urodzin Józefa Piłsudskiego” – powiedziała ambasador Urszula Doroszewska.

Łapczyński: Rzetelna rozmowa na tematy trudne

„Przez ostatnie kilkadziesiąt lat wokół postaci Józefa Piłsudskiego, jego roli w stosunkach polsko-litewskich, wyrosło wiele mitów, czasem nieporozumień, oskarżeń i negatywnych emocji. Postać ta jest odbierana nie tylko wśród Litwinów, ale również Polaków, niejednoznacznie. Z jednej strony marszałek Piłsudski jest przedstawiany jako ojciec polskiej niepodległości, wybitny wódz, strateg i obrońca Europy przed bolszewicką rewolucją. Z drugiej zaś strony to jest polityk autorytarny, twardo rozprawiający się z politycznymi przeciwnikami” – powiedział dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie Marcin Łapczyński.

Łapczyński dodał, że na Litwie marszałek jest często oceniany tylko przez pryzmat zajęcia Wilna przez gen. Lucjana Żeligowskiego i praktycznie w przestrzeni historiograficznej i medialnej nie istnieje. „A jeśli pojawia się, to nadal towarzyszą głównie emocje, a nie rzetelne oceny faktów historycznych” – dodał dyrektor Intytutu, którego zdaniem celem konferencji nie jest tylko „rozmawianie o rzeczach przyjemnych”, ale perzede wszystkim „rzetelna rozmowa na tematy trudne”.

Skvernelis: W historii jest więcej kolorów

Premier Litwy Saulius Skvernelis wystosował do uczestników konferencji specjalny list. List przeczytał znany litewski historyk Alvydas Nikžentaitis.

„Cieszę się, że dla naukowców nie ma tematów nieprzyjemnych. Dzisiaj obchodzimy rocznicę 150. urodzin Józefa Piłsudskiego, który był ważną postacią dla Polski i Europy. Ten człowiek jest ściśle powiązany z Litwą, tutaj urodził się, a na Rossach spoczywa jego serce. Pogląd na tę postać w Polsce i na Litwie jest niejednoznaczny. Nie twierdzę, że po tej konferencji nastąpią zmiany, ale jestem przekonany, że rozmawiając bardziej zrozumiemy się na wzajem” – napisał Skvernelis.

Premier podkreślił, że trzeba pamiętać o tym, iż Piłsudski uratował Litwę przed bolszewikami. „Być może nastąpi taki czas, że będziemy mieli jeden pogląd na nasze stosunki w I poł. XX wieku. W historii zawsze jest więcej kolorów niż widzimy. Obowiązkiem naukowców jest dostrzerzenie tych kolorów” – dodał Skvernelis.

Ambasador Urszula Doroszewska podziękowała premierowi Litwy za ciepłe słowa. „To jest taka niezwykła, historyczna chwila dla mnie i dla wielu osób z Polski na tej sali, kiedy ambasador niepodległej Polski w niepodległej Litwie, w jej stolicy Wilnie, inauguruje konferencję z okazji 150. rocznicy urodzin Józefa Piłsudskiego” – powiedziała ambasador RP na Litwie. Doroszewska poinformowała zebranych, że urodziny Piłsudskiego są obchodzone we wszystkich ambasadach Rzeczypospolitej.


Szarek: Różnic zdań nie unikniemy

Prezes IPN Jarosław Szarek zaznaczył, że konferencja jest czymś symboliczny, ponieważ odbywa się w ukochanym mieście marszałka.

„Instytut Pamięci Narodowej dziękuje, że tutaj w tym miejscu, 150 lat po urodzinach Piłudskiego, jednego z najwybitniejszych polskich polityków XX wieku, możemy się spotkać i mówić o tej postaci, która jest różnie oceniana na Litwie i w Polsce. To jest naturalne, że są różnice zdań i tego nie unikniemy. Trzeba się spotykać i rozmawiać” – oświadczył Jarosław Szarek.

Dyrektor Instytutu Historii Litwy Rimantas Miknys oświadczył, że przez długi okres temat marszałka Piłsudskiego na Litwie był tematem tabu. „Niejednokrotnie podkreślałem, że społeczność akademicka powinna być odseparowana od polityki. Spoleczność akademicka dla polityków powinna odgrywać rolę eksperta czy doradcy” – powiedział historyk.

Organizatorzy konferencji: Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Historii Litwy, Wydział Historii Uniwersytetu Wileńskiego, Instytut Polski w Wilnie

Partnerzy/patroni: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej Litwa, Ratusz Wileński, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.