Konferencja o polityce językowej: Otwórzmy dla języka swoje serca, a nie umysły

"Chcę przywołać przeciwstawienie przyrody z kulturą. Jeżeli uznamy, że język jest częścią przyrody, to musimy się zgodzić, że on się rodzi, żyje, obumiera. Jeżeli jednak jest częścią kultury, można porównać go do parku, który opuszczony przekształca się w las albo puszczę. Myślę że to dobre porównanie"- podczas konferencji językowej w Sejmie RL w piątek powiedziała wiceminister kultury dr. Gintautė Žemaitytė.

Dorota Skoczyk

Na zaproszenie Instytutu Polskiego w Wilnie w konferencji „Polityka językowa, kulturalna i edukacyjna: współdziałanie i relacje” wziął udział również prof. Tadeusz Zgółka, członek Prezydium Rady Języka Polskiego, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk.

„Miło widzieć dzisiaj profesora Zgółkę z Poznania. Chciałbym przypomnieć, że w Poznaniu powstało jedno z pierwszych centrów języka i kultury bałtyckiej poza granicami Litwy. Powstanie ośrodka badawczego w Poznaniu zainspirowało do utworzenia podobnych centrum w Niemczech, Włoszech i indziej”- powiedział Eugenijus Jovaiša, przewodniczący sejmowego komitetu nauki i oświaty.

Jovaiša: Język jest potężnym wyrazem naszej tożsamości narodowej

„Dla mnie język to nie tylko narzędzie komunikacji, ale przede wszystkim jest potężnym wyrazem tożsamości narodowej. Chyba nigdy nie dowiemy się, gdzie dokładnie narodził się ten czy inny język, można długo badać kiedy dany język powstał, kiedy oddzielił się od jakiejś grupy językowej. Są to skomplikowane procesy, jednak to, że mamy właśnie język litewski, jest naszym znakiem rozpoznawczym”- na wstępie konferencji mówił Jovaiša.

Uczestnicy konferencji dążyli do omówienia ogólnych zadań polityki kulturalnej, edukacyjnej i językowej, różnorodności opinii nt. roli języka w kulturze i oświacie, planowania językowego i jego cech szczególnych na Litwie, w Polsce, na Łotwie i we Francji.

„Język trzeba nie tylko zachować, ale też dbać o niego. Dbać o to, żeby nie stał się prymitywnym narzędziem. Starajmy się, żeby nasz język nie był bezpłodny, niezręczny w opisywaniu świata, język, w którym nie dałoby się stworzyć wielkich dzieł”- mówił Jovaiša.

Wiceminister kultury: Język litewski obecnie przeżywa jeden z najlepszych okresów w historii

„Nie da się dobrze poznać kultury, nie znając języka. Dlatego język jest jednym z najbardziej intymnych elementów naszej ojczystej kultury. Nasz język przeżywa teraz jeden z najlepszych etapów: żyjemy w wolnym państwie, gdzie swobodnie mówimy w swoim ojczystym języku, języka litewskiego uczą się również mniejszości narodowe, które z powodzeniem integrują się do społeczeństwa, język jest chroniony przez konstytucję, powstaje szereg prac naukowych w języku litewskim. Dlaczego jednak wyniki z egzaminów maturalnych z języka litewskiego są niezadowalające, a społeczeństwo dzieli się na tych, którzy dbają o język oraz tych, którzy nic nie chcą w tym temacie rozbić?”- podczas otwarcia konferencji o polityce językowej mówiła dr. Gintautė Žemaitytė, wiceminister kultury na Litwie.

„Najważniejsze jest dojść do wspólnego mianownika w społeczeństwie, żeby język nie stał się źródłem konfliktu, tylko czymś, co nas łączy, co jest naszą podstawą, korzeniami”- mówi Žemaitytė. „Chcę przywołać przeciwstawienie przyrody z kulturą. Jeżeli uznamy, że język jest częścią przyrody, to musimy się zgodzić, że on się rodzi, żyje, obumiera. Jeżeli jednak jest częścią kultury, można porównać go do parku, który opuszczony przekształca się w las albo puszczę. Myślę że to dobre porównanie. Mamy też różne gatunki parków, na przykład francuski, gdzie dominuje absolutny porządek, albo angielski, który jest mniej doglądany, ale również przytulny. Powinniśmy odkryć, jaki jest ten nasz park, albo ogród litewski i jak o niego dbać”- powiedziała wiceminister kultury.

„Mam nadzieję, że jeszcze nieraz poruszymy ten niezwykle ważny temat języka. Przede wszystkim otwórzmy swoje serca dla języka. Nie umysły, nie przekonania, tylko serca, bo mowa płynie z serca”- powiedziała dr. Gintautė Žemaitytė.

Dyrektor Instytutu Francuskiego w Wilnie: Wielojęzyczność to zaleta

„Teraz język francuski nie ma ścian i może to właśnie sprawia, że jest on łącznikiem, a nawet sprzyja wielojęzyczności w kraju. A wielojęzyczność to zaleta. Jak już wspomniałem, różnorodność językowa we Francji przez jakiś czas była zabroniona, jednak teraz już dobrze wiemy, że wielojęzyczność wcale nie ogranicza zdolności poznawczych człowieka, a nawet sprzyja jego rozwojowi”- podczas konferencji mówił Jean-Marie Sani, doradca w dziedzinie kultury oraz współpracy przy Ambasadzie Francji na Litwie oraz dyrektor Instytutu Francuskiego w Wilnie.

„Związek między polityką a językiem jest taki, że powinniśmy potrafić kontrolować rozdział i napięcie między dążeniem do zachowania języka a otwartością na inne kultury”- powiedział Jean-Marie Sani.

Międzynarodowa konferencja „Polityka językowa, kulturalna i edukacyjna: współdziałanie i relacje”, została zorganizowana przez Państwową Komisję Języka Litewskiego we współpracy z Ministerstwem Oświaty i Nauki Republiki Litewskiej i Ministerstwem Kultury RL. Do organizacji konferencji przyczynił się także Instytut Francuski na Litwie, Ambasada Republiki Łotewskiej oraz Instytut Polski w Wilnie.

Prof. Tadeusz Zgółka: Język się musi rozwijać ale warto nad tym kierunkiem rozwoju roztoczyć jakieś wyraźniejsze refleksje

„Wspomniana już dzisiaj Rzeczpospolita Obojga Narodów była naszym wspólnym organizmem, w którym mogliśmy żyć w bardzo głęboko posuniętej tolerancji. Ta tolerancja między narodami i językami jest największą wartością, do której powinniśmy dążyć” -podczas konferencji w Wilnie powiedział prof. zw. dr hab. Tadeusz Zgółka, który wygłosił prelekcję „Polityka językowa i planowanie językowe w Polsce“.

„Dobrze jest, aby niezależne od polityków podmioty, takie jak na przykład Rada Języka Polskiego, sprawowały jakąś kontrolę, albo przynajmniej obserwację, w jakim kierunku idzie rozwój języka. Że język się musi rozwijać, to sprawa niewątpliwa, prawie aksjomatyczna, ale warto nad tym kierunkiem rozwoju roztoczyć jakieś wyraźniejsze refleksje”- powiedział prof. Zgółka.

„Odmiany regionalne języka polskiego do niedawna były zagrożone. Również w polskiej szkole do niedawna wszelkie sposoby posługiwania się na przykład regionalnymi słowami śląskimi czy góralskimi uznawano za błąd, masz się nauczyć czystej polszczyzny. Dzisiaj to się zmienia. Czy się uda zachować te wszystkie gwary, tego nie wiemy, ale to jest kwestia planowania i patrzenia w przyszłość”- podczas konferencji w Sejmie RL powiedział prof. Tadeusz Zgółka.

Zobacz Więcej
Zobacz Więcej