Jaki był rok 2016? TOP 10 od zw.lt

Mija Rok 2016. 31 grudnia to nie tylko czas zabawy sylwestrowej, ale również czas podsumowań. Mijający rok obfitował w wydarzenia ważne dla Litwy, regionu oraz mniejszości polskiej na Litwie. Przedstawiamy w naszym subiektywnym zestawieniu kilka z nich.

zw.lt
Jaki był rok 2016? TOP 10 od zw.lt

Wzmocnienie wschodniej flanki NATO

W lipcu w Warszawie odbył się szczyt NATO, na którym została podjęta decyzja o wzmocnieniu wschodniej flanki Sojuszu. Niewątpliwie decyzja NATO była odpowiedzią na agresywną politykę Rosji, która bezprawnie okupowała Krym oraz rozpętała wojnę na wschodzie Ukrainy.

„Podjęliśmy decyzje, które zapewniają odstraszanie i obronę na miarę XXI w. w obliczu wyzwań XXI w. NATO odpowiedziało szybko i z determinacją. (…) Zdecydowaliśmy o wzmocnieniu naszej obecności wojskowej we wschodniej części Sojuszu” – powiedział w lipcu sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg.

W ramach ustaleń sojuszniczych zadecydowano, że w 2017 roku cztery międzynarodowe bataliony zostaną rozmieszczone na zasadzie rotacji w Polsce, na Łotwie, na Litwie i w Estonii. Kanada będzie tzw. państwem ramowym, czyli dowodzącym, batalionem na Łotwie, Niemcy – na Litwie, Wielka Brytania – w Estonii, a Stany Zjednoczone w Polsce.

Światowe Dni Młodzieży w Krakowie

„W ojczystej ziemi św. Jana Pawła II chciałbym Mu podziękować za to, że wymarzył i dał impuls do tych spotkań. Towarzyszy nam on z nieba, gdy widzimy wielu młodych ludzi z tak różnych narodów, kultur, języków, przybyłych jedynie z jednego powodu: aby świętować żywą obecność Jezusa pośród nas” – powiedział podczas homilii na Błoniach papież Franciszek, który pod koniec lipca przybył do Polski na Światowe dni Młodzieży.

Światowe Dni Młodzieży to z pewnością jedna z najważniejszych ubiegłorocznych imprez w Polsce. W ŚDM uczestniczyli również Polacy z Litwy, którzy stworzyli między innymi polsko-litewską wersję hymnu „Błogosławieni miłosierni”.

Spotkanie młodych chrześcijan przebiegało pod hasłem „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią”. Portal zw.lt dzięki naszej fotoreporterce Joannie Bożerodskiej na żywo relacjonował przebieg Światowych Dni Młodzieży w Polsce.

Skandale korupcyjne

Rok 2016 upłynął pod znakiem skandali korupcyjnych, które znacznie wpłynęły na rankingi wielu polityków, a niektórych pogrążyły ostatecznie.

23 września rząd w trybie pilnym przyjął uchwałę, która zlikwidowała obowiązujący od roku 1992 rozdział rozporządzenia, ustalający strefy ochronne w kurortach. Zdaniem portalu, gwałtowna decyzja rządu stała się dodatkowym motywem dla Wileńskiego Sądu Dzielnicowego, który w końcu września zezwolił na budowę na terenie dworu Vijūnėlė w Druskiennikach. W sprawie jako świadek specjalny był przesłuchiwany ówczesny członek Partii Socjaldemokratycznej Ričardas Malinauskas, podejrzewany o możliwe wywieranie wpływu na rząd w tej sprawie. Dochodzenie przedsądowe zostało jednak przerwane z braku dowodów. Malinauskas opuśił partię.

W maju były lider Ruchu Liberałów Eligijus Masiulis został oskarżony o przyjęcie łapówki w wysokości 100 tys. euro od wiceprezesa koncernu MG Baltic Raimondasa Kurlianskisa. Masiulis zrzekł się członkostwa w partii oraz mandatu poselskiego. Co prawda, nie przyznał się do przyjęcia łapówki – w jego wersji była to pożyczka na rozwój biznesu rodzinnego. Dochodzenie w sprawie trwa – w grudniu prokuratura ponownie przesłuchiwała jako świadka specjalnego innego członka Ruchu Liberałów – Gintarasa Steponavičiusa.

Pierwsza tabliczka po polsku w Wilnie

4 września przy Cmentarzu na Rossie została odsłonięta pierwsza, symboliczna tablica z nazwą ulicy po polsku – Ulica Warszawska. Na uroczystość przybył dyrektor Instytutu Kultury Polskiej w Wilnie Marcin Łapczyński.

„To bardzo miła i odważna inicjatywa. To, że dzisiaj odsłaniam tą symboliczną tablicę traktuję jako pierwszy krok do rozwiązania wieloletniego problemu z polskimi, i nie tylko polskimi, nazwami miejscowości i ulic. Uregulowanie tej sytuacji wymaga nie wysiłku, ale odrobiny dobrej woli. Mam zatem nadzieję, że dzisiaj odsłaniając symboliczną tablicę w języku polskim przyczynimy się do uregulowania tego problemu i chciałbym żeby odsłanianie symbolicznych tabliczek nie zastąpiło nam odsłaniania prawdziwych nazw ulic w języku mniejszości narodowych” – powiedział wówczas Łapczyński.

„Od dawna byłem przekonany, że musimy dojść do tego rodzaju gestów. Zresztą takich gestów mamy więcej. Przykładowo w samorządzie obsługujemy interesantów w czterech językach, w tym po polsku. Mamy też polską wersję strony internetowej. Zresztą w samorządzie jesteśmy przekonani, że w oficjalnych dokumentach może być zapis nazwiska w formie oryginalnej. Więc takie gesty oraz odsłonięcie takich tabliczek świadczy, że stajemy się coraz bardziej tolerancyjni” – dodał mer Wilna Remigijus Šimašius.

Wybory sejmowe na Litwie

Niekwestionowanym zwycięzcą jesiennych wyborów sejmowych został Litewski Związek Chłopów i Zielonych pod przewodnictwem Ramūnasa Karbauskisa. Liderzy wyborów stworzyli koalicję większościową z socjaldemokratami. Premierem został Saulius Skvernelis.

Niewątpliwie pozytywnym aspektem wygranej jest deklaracja naprawienia stosunków z Polską. „Polska jest naszym partnerem strategicznym, tego nigdy nie ukrywałem i nie będę ukrywał, zarówno w kwestiach obronności naszego kraju, to jedna z najbliższych i najsilniejszych armii NATO. (…) Mamy w sąsiedztwie bardzo prężnie rosnącą dużą gospodarkę, której potencjału nie wykorzystujemy, uważam, że te stosunki, który ułożyły się w ostatnich latach, nie powiedziałbym, że są bardzo złe, ale są niesąsiedzkie, powinny być zmienione. Będę dokładał wszelkich starań, ile to będzie leżało w mojej kompetencji, by stosunki z tym państwem nabrały nowych obrotów i doszło do resetu” – zapewnił w Sejmie Saulius Skvernelis.

Od lat na drodze do normalizacji stosunków z Polska są nierozwiązane problemy polskiej mniejszości na Litwie, takie jak oryginalna pisownia nazwisk, podwójne nazewnictwo czy problemy z oświatą.

Milionowy emigrant opuścił Litwę

Brak potwierdzonych danych, jednak z informacji Departamentu Statystyki wynika, że w grudniu z Litwy mógł wyjechać milionowy emigrant. Daje to średnio 120 wyjeżdżających na dobę, pięć osób na godzinę. Emigracja nadal pozostaje jednym z największych problemów Litwy – ludzie wyjeżdżają masowo przede wszystkim z powodu małych zarobków, kusi ich lepsze środowisko socjalne, wyższa jakość studiów i in. Nowy rząd wśród swoich priorytetów zapowiada między innymi zmniejszenie emigracji, według ekspertów na razie brak jednak konkretnej kompleksowej strategii w tym kierunku.

Zbiórka na budowę hospicjum dziecięcego

Siostra Michaela Rak, założycielka i dyrektorka jedynego na Litwie Hospicjum im bł. ks. Michała Sopoćki podjęła się kolejnego zadania – budowy hospicjum dla dzieci. Rozpoczęcie budowy planowane jest na początek przyszłego roku. Koszt ma wynieść 1 mln euro.

„Założeniem naszej instytucji jest, aby chore dzieci mogły przebywać w domu. Są jednak takie sytuacje, kiedy opiekunów po prostu brak. Chory wówczas będzie mógł trafić do naszego hospicjum — jedynego miejsca, gdzie będzie miał zagwarantowaną fachową opiekę. Dlatego tak bardzo zależy nam na wybudowaniu stacjonarnego hospicjum, które będzie wyposażone w specjalistyczny sprzęt, a jednocześnie zapewni pacjentom fachową pomoc w domowej atmosferze” — mówi s. Michaela Rak.

Do akcji zbierania środków na hospicjum dołączyła cała Wileńszczyzna – pieniądze były zbierane podczas mszy świętych, koncertów, spektakli, dożynek, konferencji…Kulminacją stał się koncert Drzewo Nadziei, w którym wystąpili młodzi wileńscy wykonawcy. Dyrektor hospicjum s. Michaela Rak napisała nawet list do tegorocznego laureata Nagrody Nobla Boba Dylana z apelem, aby odebrał nagrodę, a pieniądze przeznaczył na budowę dziecięcego hospicjum.

Zakończenie a akredytacji polskich szkół na Litwie

Koniec roku był przychylny dla litewskich Polaków. Po długich bataliach udało się zakończyć proces akredytacji szkół i przekształcenia szkół średnich w gimnazja. W grudniu status gimnazjum przyznano dziewięciu ostatnim szkołom, w tym pięciu polskim. Są to dwie szkoły wileńskie: Szkoła Średnia im. W. Syrokomli i Szkoła Średnia im. Joachima Lelewela, oraz dwie placówki w rejonie wileńskim: Szkoła Średnia w Zujunach oraz Szkoła Średnia w Miednikach, a także Szkoła Średnia w Połukniu w rejonie trockim. Ogółem na Litwie akredytację gimnazjalną dostało 360 szkół, z tego 36 polskich. Polskie gimnazja stanowią 10 proc. w skali kraju.

Co prawda w ramach reoarganizacji polska Szkoła im. Joachima Lelewela musiała przenieść się z gmachu na Antokolu do gmachu byłej Filii Nauczania Początkowego im. Antoniego Wiwulskiego w Żyrmunach. Zdaniem Samorządu Miasta Wilna zajmowanie przez szkołę dwóch budynków było dłużej niemożliwe z powodu zbyt małej liczby uczniów. Budynek przy ulicy Minties został wyremontowany przez samorząd, na remont przeznaczono 2,3 mln euro. Część społeczności polskiej na Litwie nadal uważa tę decyzję samorządu za dyskryminacyjną i zapowiada walkę o budynek na Antokolu.

Alicja Klimaszewska uhononorowana przez Sejm Litwy i miasto Wilno

Wieloletnia praca na rzecz Wilna prezes Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą Alicji Klimaszewskiej została w tym roku doceniona na najwyższym szczeblu. Pani Alicja została laureatką odznaczenia państwowego przyznawanego przez Zarząd Sejmu oraz prestiżowej nagrody Św. Krzysztofa.

W Sejmie Klimaszewska została nagrodzona na wniosek wiceprzewodniczącego Sejmu Jarosława Narkiewicza za działalność społeczną, rozwój, dbałość i badanie kultury etnicznej, za ochronę dziedzictwa kulturowego i pielęgnowanie oraz promowanie tradycji. Odznaczenie Sejmu Litwy przyznawane jest za wybitne zasługi.

Statuetka św. Krzysztofa jest wręczana za pracę na rzecz Wilna i sławienie imienia tego miasta.

„Może św. Krzysztof pomoże ludziom zrozumieć, że warto pomagać starej Rossie, by zachować naszą spuściznę kulturową dla przyszłych pokoleń. Może zawdzięczając tej statuetce znajdzie się więcej mecenatów, bo pieniądze na ratowanie Rossy są bardzo potrzebne” – skomentowała wyróżnienie laureatka.

Do nagrody Klimaszewską zgłosił mer Wilna Remigijus Šimašius. „Pani Alicja Kliamszewska już dawno zasłużyła na tę nagrodę, gdyż ma szczególne zasługi wobec miasta” – oświatczył gospodarz stolicy.

Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą został założony w 1990 roku. Jego założycielami byli Alicja Klimaszewska i nie żyjący już Halina Jotkiałło, Jerzy Surwiłło i Olgierd Korzeniecki.

W ciągu 26 lat staraniem Komitetu odnowiono blisko 100 zabytkowych pomników na Rossie. Z inicjatywy Komitetu dwa razy do roku odbywa się wielkie sprzątanie cmentarza. Są zbierane znicze, które zapala się na grobach na Rossie w Dniu Wszystkich Świętych w ramach akcji Światełko dla Rossy, od kilku lat są tam też prowadzone lekcji historii.

Bilans strat

Rok 2016 był też rokiem pożegnań. Odeszły osoby, ważne dla Wileńszczyzny, które swoją pracą i działalnością społeczną przyczyniały się do jej rozwoju. Byli to między innymi poseł na Sejm RP Artur Górski, żołnierz AK Stanisław Wierciński, kierownik artystyczna „Wilii” Czesława Bylińska-Rymszonok, dyplomata Jerzy Bahr, dominikanin o. Witold Słabig, ks. Zbigniew Mickiewicz, polityk, samorządowiec, kierownik artystyczny „Wileńszczyzny” Jan Gabriel Mincewicz, prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Longin Komołowski.

PODCASTY I GALERIE