Wilno i Wileńszczyzna

Jak opowiedzieć niemożliwe do opowiedzenia? Multimedialna wystawa Bartosza Frątczaka

W klasztorze Franciszkanów w Wilnie zaprezentowano multimedialną wystawę fotograficzną Bartosza Frątczaka pt. „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej”. – Wystawę chciałbym dedykować tym, którzy w czasie wojny dokonali trudnego wyboru. Na tych portretach jest ich tylko 20, lecz tak wielu było ich przecież wtedy – powiedział Bartosz Frątczak.

Na wystawę autor wybrał 20 zdjęć portretowych polskich żołnierzy, ostatnich żyjących uczestników i świadków wydarzeń II wojny światowej. Portrety weteranów zostały połączone z kodami QR, które odsyłają do internetowej wersji wystawy i dają możliwość wysłuchania słów bohatera widocznego na zdjęciu. Jedne nagrania są fragmentami rozmów autora z bohaterami zdjęć, inne pochodzą z materiałów archiwalnych i z portalu Wilnoteka.lt.

Fotograf pracował nad wystawą dwa lata, podczas których powstało kilkadziesiąt portretów kombatantów II wojny światowej. Wystawa, która jest wynikiem współpracy autora z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”, zostanie zaprezentowana po raz pierwszy na Litwie w Wilnie, a następnie planowane są jej pokazy w Polsce, Łotwie i Białorusi. Wileńska premiera wystawy „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej” została objęta patronatem honorowym Jana Józefa Kasprzyka Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także dr. Jarosława Szarka Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

– Mamy tu piękny przykład historii mówionej, nie zapisanej, ale wydobytej z relacji naocznych świadków, nie tylko, jak moim zdaniem zbyt wąsko określa to temat wystawy, bohaterów II wojny światowej. Są to również świadectwa bohaterów późniejszych walk z  sowietami, na bardzo szeroko pojętej Wileńszczyźnie, w dużej części na obszarze dzisiejszej Białorusi – powiedział Mikołaj Falkowski, prezes Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.

O. Marek Adam Dettlaff, gwardian klasztoru franciszkanów w Wilnie, zauważył natomiast, że wystawa doskonale wpisuje się w dziej wileńskich franciszkanów i jest swoistym powrotem do źródeł.

Ambasador RP Urszula Doroszewska podziękowała za gościnność wileńskim franciszkanom, nawiązała również do zbliżających się świąt. – Patrząc na te zdjęcia pomyślałam, że kiedy siądziemy przy wigilijnym stole powinniśmy się wsłuchać to opowieści, być może opowieści naszych dziadków. To bardzo ważne, byśmy przekazali je dalej – zauważyła.

– Jak przez historie 20 osób opowiedzieć o czymś, tak niewysłowionym jak wojna? Może jednak przez pojedyncze historie, historie strachu, czasem historie zabawne, tego, co wydarzyło się po wojnie, udało się ułożyć kilka puzzli – powiedział podczas otwarcia wystawy Bartosz Frątczak.

Autor wystawy podziękował wszystkim, którzy wspierali go w pracy nad wystawą, zwłaszcza Mikołajowi Falkowskiemu, za to że uwierzył w powodzenie tego projektu.

Fot. Roman Niedźwiecki

Podczas wernisażu odbyła się prezentacja polsko-angielskiej wersji katalogu, który opatrzony jest wstępem prof. Jarosława Wołkonowskiego i autora zdjęć. Oprawę wizualną katalogu przygotowała firma Artprint, która w tym roku wydała album trójwymiarowych zdjęć z Litwy „Iškilioji Lietuva 1860-1918”, a także stworzyła szatę graficzną publikacji „1938. Najciemniejsza noc jest tuż przed świtem” wydanej przez Instytut Polski w Wilnie, która została nominowana do historycznej książki roku 2019.

Bartosz Frątczak urodzony w Stargardzie, obecnie mieszka w Wilnie. Studiował filozofię, teologię oraz pedagogikę, a pracuje w obszarze fotografii, dziennikarstwa i bibliotekarstwa. Autor wystaw indywidualnych: „Nie-istnienie” poświęconej historii i kulturze żydowskiej, „Miasto. Sto razy Folk” o kulturze i tradycji tańca oraz pozycji folkloru w XXI wielu, a także wystawy zbiorowej „Twarze różnorodności” o równouprawnieniu i różnorodności kulturowej. Jest także autorem zdjęć do książki „Tak teraz postępują uczciwi ludzie. Polacy z Wileńszczyzny ratujący Żydów” wydanej w 2019 roku przez Instytut Polski w Wilnie.

Projekt jest realizowany we współpracy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” ze środków Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach sprawowania opieki nad Polonią i Polakami za granicą.

Wystawa będzie czynna od 18 grudnia 2019 do 5 stycznia 2020 r.

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!