Dyskusja: Co nam zostało z ideałów Powstania Styczniowego?

Jak rozdzielić dziedzictwo Zygmunta Sierakowskiego i Konstantego Kalinowskiego pomiędzy Litwinów, Polaków i Białorusinów i czy jest to konieczne? Dlaczego ideały wolności z XIX wieku są dziś nadal aktualne? Jaką politykę historyczną Polska i Litwa powinna prowadzić w ramach Unii Europejskiej i czy jest w niej także miejsce dla Białorusi? Jak godnie upamiętnić bohaterów Powstania Styczniowego 1863/1864 roku, których szczątki odnaleziono w Wilnie?

zw.lt
Dyskusja: Co nam zostało z ideałów Powstania Styczniowego?

Fot. Materiały prasowe

Na te i inne pytania spróbują odpowiedzieć uczestnicy panelu dyskusyjnego „Co nam zostało po ideałach Powstania Styczniowego 1863/1864 roku?”, który Instytut Polski w Wilnie, Ambasada RP w Wilnie wspólnie z Uniwersytetem Witolda Wielkiego oraz partnerami organizują 24 października br. w Wilnie oraz 25 października w Kownie.

W wileńskiej dyskusji, która odbędzie się we wtorek 24 października o godz. 18.00 w Wileńskiej Galerii Obrazów (Didžioji g. 5), udział wezmą:

prof. Antanas Kulakauskas (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie),
prof. Bohdan Cywiński (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
dr Tatsiana Chulitskaya (Europejski Uniwersytet Humanistyczny w Wilnie),
moderator – dr Andrzej Pukszto (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie).
Dyskusja tłumaczona będzie z/na język polski i litewski.

W kowieńskiej odsłonie dyskusji, która odbędzie się w środę 25 października 2017 r. o godz. 13.00 na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie (Putvinskio g. 23, s. 106), udział wezmą:
prof. Jonas Vaičenonis (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie),
prof. Bohdan Cywiński (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
dr Tatsiana Chulitskaya (Europejski Uniwersytet Humanistyczny w Wilnie),
moderator – Simonas Jazavita (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie).
Dyskusja tłumaczona będzie z/na język polski i litewski.

W lipcu 2017 roku, podczas badań archeologicznych prowadzonych na Górze Gedymina w Wilnie, na powierzchni 36 m2 odkryto cztery groby, w których pochowano siedem osób. Większość miała związane ręce za plecami. Jeden ze zmarłych pochowany był w oddzielnym grobie. Został przy nim znaleziony medalik, a na prawej ręce złota obrączka z napisem wewnątrz „Zygmunt Apolonija 11 sierpnia / 30 lipca 1862 r.“. Naukowcy wskazują, że mogą to być szczątki Zygmunta Sierakowskiego herbu Dołęga, jednego z najważniejszych postaci powstania na Litwie. Napis na obrączce zgadza się z datą ślubu Zygmunta Sierakowskiego i Apolonii z Dalewskich Sierakowskiej. We wrześniu w mediach pojawiła się informacja, że drugim z odnalezionych był Konstanty Kalinowski.

Zygmunt Sierakowski był jednym z najbardziej doświadczonych wojskowo przywódców zrywu. Z ramienia Rządu Narodowego został naczelnikiem województwa kowieńskiego. Początkowo udawało mu się w serii potyczek skutecznie walczyć z wojskami rosyjskimi na Żmudzi. Szczęście opuściło go pod Birżami, gdzie po trzydniowej bitwie 9 maja jego wojsko zostało pokonane. Sierakowski został ranny, co spowodowało spadek morale jego żołnierzy. Bitwa była przegrana, zaś sam dowódca trafił do niewoli. Mimo protestów napływających z całej Europy (sprzeciw wyraził m.in. Garibaldi i dwór angielski, a nawet gubernator Petersburga Suworow) gubernator Murawjew wydał wyrok śmierci. Konstanty Kalinowski był prawnikiem, publicystą, poetą, komisarzem Rządu Narodowego na województwo grodzieńskie w powstaniu styczniowym, jednym z przywódców tego powstania, bohaterem narodowym Białorusi, Litwy i Polski. Po wybuchu powstania styczniowego zaangażował się w tworzenie Prowincjonalnego Komitetu Litewskiego w Wilnie, gdzie objął funkcję komisarza Rządu Narodowego na województwo grodzieńskie. Został zdradzony przez jednego ze swych żołnierzy i przekazany w ręce Rosjan.

Notki biograficzne uczestników dyskusji:
Prof. Bohdan Cywiński, polski publicysta, historyk idei, opozycjonista i działacz społeczny, profesor nauk humanistycznych. W 1966 r. został członkiem redakcji miesięcznika „Znaku”, a w 1973 jego redaktorem naczelnym. Jeden z inicjatorów „Solidarności”, zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Solidarność”. W latach 1981–1990 przebywał we Włoszech, Szwajcarii i Francji, gdzie organizował pomoc dla opozycji w kraju i wydawał kwartalnik polonijny pt. „Widnokrąg”. Odbierał z ramienia podziemnej Solidarności pokojową nagrodę Nobla Lecha Wałęsy. Był doradcą prezydenta RP Lecha Wałęsy oraz premiera Jana Olszewskiego. Autor ponad tysiąca artykułów oraz kilkunastu książek wśród których najważniejszą są „Rodowody niepokornych” (1971), która – ukazując postawy ideowe inteligencji wobec zaboru rosyjskiego na przełomie XIX i XX wieku – stała się ważną częścią formacji opozycji antykomunistycznej w Polsce.

Prof. Antanas Kulakauskas, litewski historyk i politolog, ekspert ds. szkolnictwa wyższego, profesor Uniwersytetu Witolda Wielkiego. Od 2006 do 2010 pełnił funkcję prezesa Litewskiego Związku Naukowców, a od 2007 do 2009 przewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Autor wielu artykułów i monografii, z których najważniejszą jest Carų valdžioje. XIX amžiaus Lietuva, Wilno 1996 (wsp. z Egidijusem Aleksandravičiusem), w przekładzie na język polski Pod władzą carów. Litwa w XIX wieku, książka ukazała się w Krakowie, w 2003 r. (tłumaczenie – Beata Kalęba) i zdobyła prestiżową nagrodę „Przeglądu Wschodniego”.

Prof. Jonas Vaičenonis, historyk wojskowości i dyplomacji, od wielu lat związany z Uniwersytetem Witolda Wielkiego w Kownie. Prodziekan (2006 – 2008) i dziekan (2008 – 2010) Wydziału Humanistycznego, redaktor naczelny „Kauno istorijos metraštis“ (Kowieński Rocznik Historyczny), członek Rady Uniwersytetu Witolda Wielkiego (od 2015 r.). Autor kilkudziesięciu artykułó w naukowych i książek, z których najważniejsza – „Lietuvos karyba. Nuo baltų iki XXI amžiaus: kariuomenė, fortifikacija, mūšiai ir karvedžiai“ (Wojskowość Litwy. Od Bałtów do XXI wieku: armia, fortyfikacje, bitwy i wodzowie), wydana w 2011 r.

Dr Tatsiana Chulitskaya, socjolog i politolog. Wykładowca na Europejskim Uniwersytecie Humanistycznym w Wilnie, który często jest nazywany Białoruskim Uniwersytetem na Uchodźstwie. Autorka kilkudziesięciu artykułów naukowych, inicjatorka ir realizatorka wielu projektów edukacyjnych. Jej rozprawa doktorska nosiła tytuł „Kwestia sprawiedliwości społecznej w przestrzeni publicznej państw niedemokratycznych: przypadek Białorusi” (Narratives of Social Justice in Non-democratic Regime: Analysis of Belarusian Case) i została obroniona na Uniwersytecie Wileńskim w 2014 r.

Dr Andrzej Pukszto, historyk i politolog. Od 2006 r. związany z Uniwersytetem Witolda Wielkiego. Od 2009 r. – kierownik Katedry Politologii. Jest członkiem Rady Litewskiego Stowarzyszenia Politologicznego, należy również do Asocjacji Badań nad Etnicznością (Association for Studies of Nationalities) w Nowym Jorku. Autor kilkudziesięciu artykułów naukowych, w 2006 r. wydał monografię „Między stołecznością a partykularyzmem. Wielonarodowościowe Wilno w latach 1915 – 1920” (Toruń, Wydawnictwo Adama Marszałka).

Simonas Jazavita, pracownik Muzeum Historii Miasta Kowna, prezes Litewskiego Stowarzyszenia Historyków Wojskowości, doktorant w Katedrze Historii Litwy na Uniwersytecie Witolda Wielkiego. Przygotowuje rozprawę doktorską nt. Analiza działalności i idei Kazysa Škirpy w kontekście dylematów jednostki XX stulecia ( Kazio Škirpos veiklos ir idėjų analizė XX a. individo pasirinkimo kontekste).

Organizatorzy projektu: Ambasada RP w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, Uniwersytet Witolda Wielkiego, Organizacja Adama Mickiewicza w Kownie. Partnerzy: Wileńska Galeria Obrazów, Litewskie Stowarzyszenie Historyków Wojskowości, Europejski Uniwersytet Humanistyczny w Wilnie, Polski Klub Dyskusyjny w Wilnie. Partner medialny: dziennik „Lietuvos žinios“.

PODCASTY I GALERIE