Wilno i Wileńszczyzna
Ewelina Mokrzecka

Adam Michnik: Nikt w Polsce się nie wybiera na WilnoWYWIAD

Ludzi, którzy z tytułu pisowni nazwisk angażują państwo litewskie w konflikt polsko-litewski, uważam po prostu za szkodników - mówi w wywiadzie dla zw.lt Adam Michnik, redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”. W Wilnie Michnik gościł na zaproszenie swojego wieloletniego przyjaciela Tomasa Venclovy, litewskiego poety i intelektualisty, któremu 14 czerwca nadano tytuł honorowego obywatela miasta Wilna.

Ewelina Mokrzecka, zw.lt: Dlaczego według pana Tomas Venclova został honorowym obywatelem miasta Wilna? Czego to jest oznaką?

Adam Michnik: Wielki poeta litewski i europejski – Tomas Venclova, mój wieloletni przyjaciel, został honorowym obywatelem miasta Wilna przede wszystkim dlatego, że reprezentuje ten typ myślenia o świecie, o własnej ojczyźnie, który jest mi bardzo bliski. Jest to patriotyzm krytyczny. Venclova nigdy się nie bał mówić własnemu narodowi rzeczy krytycznych, często gorzkich i nieprzyjemnych. Przez wielu ludzi o orientacji nacjonalistycznej wśród Litwinów jest uważany za zdrajcę. Tak jak za zdrajcę wśród Polaków był uważany Miłosz.

Kilka miesięcy temu minister spraw zagranicznych Litwy Linas Linkevičius przeprosił Polskę za pewne nieprzychylne działania posłów litewskich poprzedniej kadencji. W ubiegłym tygodniu z kolei mieliśmy roczne expose prezydent Dalii Grybauskaitė, w którym w zawoalowany sposób wypowiedziała się ona negatywnie o żądaniach litewskich Polaków . Do kogo w tym momencie należy piłka, jeśli chodzi o relacje polsko-litewskie?

Przede wszystkim jestem dobrej myśli. Oczywiście czytałem tą wypowiedź ministra, następnie bardzo ciekawą wypowiedź byłego premiera Kubiliusa, słyszałem co na ten temat mówi nasz minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Uważam, że obecnie piłka jest po stronie litewskiej. Wydaje mi się, że tutaj potrzebny jest jakiś gest – czy to w sprawie pisowni nazwisk, czy podwójnych napisów. Szczerze mówiąc, nie do końca rozumiem skąd się bierze opór w środowiskach litewskiej prawicy przeciwko gestom tak bardzo pozbawionym realnego zabarwienia politycznego. Czasem myślę, że ta sprawa jest elementem w wewnętrznym konflikcie polityki litewskiej.

Nie uważa pan, że jest to kompleks niższości Litwy jako małego narodu i kraju?

Nie, to rozumiem i dlatego też przez 20 lat powtarzałem – nie spieszmy się, pamiętajmy, że Polska jest większa, że każda wina polska jest dziesięciokrotnie większa, niż każda wina litewska. Mówiłem to wielokrotnie, ale 20 lat to dosyć, żeby się przekonać, że nikt w Polsce się nie wybiera na Wilno, nikt w Polsce nie marzy o Żeligowskim – w ogóle są inne czasy. Polska chce być krajem przyjaznym Litwie, ale polskie państwo odczuwa potrzebę takiej elementarnej troski o Polaków, obywateli państwa litewskiego.

W jednym z wywiadów powiedział pan, że ktoś w Polsce robi interesy na tym konflikcie, ale czy tylko w Polsce?

Wydaje mi się, że i w Polsce, i na Litwie. Są w polityce siły ekstremalnie nacjonalistyczne, które chcą na tym robić interes. My mamy naszą skrajną prawicę, których przedstawiciel w parlamencie mógł powiedzieć, że wybór Baracka Obamy na prezydenta USA oznacza koniec cywilizacji białego człowieka. Może w Wilnie nie doszło do takich absurdów, ale były inne. Trzeba się jednak nauczyć z tym żyć i nie ustępować wobec tego typu szantaży.

Czy można w takim razie powiedzieć, że polska prawica ma katastrofę smoleńską, a litewska – kwestie pisowni nazwisk i tabliczek, dzięki którym walczy o głosy wyborców?

Jeśli chodzi o pisownię nazwisk, to obecna sytuacja jest dla mnie kompletnym absurdem. Muszę powiedzieć, że ludzi, którzy z tego tytułu angażują państwo litewskie w konflikt polsko-litewski, uważam po prostu za szkodników, destruktorów. Te stosunki powinny być dobre i w sytuacji, kiedy są wszystkie dane ku temu, żeby były dobre – nie są. Z kolei, jeżeli chodzi o Smoleńsk – w każdym kraju są miłośnicy spiskowych teorii dziejów i rzeczywiście w ramach tej teorii można udowodnić wszystko: że ziemia jest płaska, że na Kremlu rządzą kosmici albo krasnoludki. Można udowodnić wszystko. W Polsce to trwa niepokojąco długo, ale ja ciągle jednak wierzę, że zdrowy rozsądek w kraju weźmie górę, bo to jest szaleństwo.

A może intelektualiści powinni wziąć po prostu sprawy w swoje ręce? Mieliśmy Czesława Miłosza, mamy Tomasa Venclovę…

Intelektualiści powinni być niezależnym głosem w społeczeństwie. Ich waga i siła polega na tym, że mają oni odwagę mówić prawdę i bronić wolności. I w Polsce, i na Litwie są pisarze, filozofowie, socjologowie, historycy, artyści, reżyserzy, malarze, którzy reprezentują bardzo wysoki poziom refleksji. Są to ci ludzie, od których możemy się uczyć – i od Tomasa Venclovy, i od Czesława Miłosza, z którym byłem w przyjaźni i bardzo wiele się nauczyłem. To właśnie Venclovie i Miłoszowi zawdzięczam rozumienie relacji polsko-litewskich.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!