Wilno i Wileńszczyzna
zw.lt

3 Maja w Sejmie: Litwa powoli zaczyna odkrywać Konstytucję

"Konstytucja 3 Maja stała się początkiem parlamentaryzmu europejskiego i nowej epoki" - mówił podczas uroczystego posiedzenia Sejmu Litwy poświęconego 227. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja marszałek Sejmu Viktoras Pranckietis. W obchodach na Litwie bierze udział wicemarszałek Sejmu RP Beata Mazurek i przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Andrij Parubij.

„Dzisiaj wspominamy szczególne wydarzenie – Konstytucję 3 maja 1791 roku. Cieszymy się, że z tej okazji mamy honorowych gości z Polski in Ukrainy. Wskazuje to, że nasze narody są solidarne. Jesteśmy silni, kiedy jesteśmy razem” – powiedzał w swoim przemówieniu Viktoras Pranckietis.

„Rozwój konstytucjonalizmu Litwy rozpoczął się jeszcze w 1529 roku od przyjęcia I Statutu Litewskiego. Jesteśmy z tego bardzo dumni. W XVIII wieku przedstawiciele Sejmu Czteroletniego obojga narodów, dostrzegając znaczenie i konieczność reform, stworzyli Konstytucję, opierającej się na podziale władz, która stała się podstawą parlamentaryzmu europejskiego i nowej epoki. W Konstytucji 3 Maja 1791 roku i przyjętym w październiku tego samego roku Zaręczeniu Wzajemnym Obojga Narodów przede wszystkim podkreślone jest znaczenie państwa prawa, wyrażony szacunek wobec praw i swobód jednostki. Ta pierwsza w Europie i druga na świecie Konstytucja stwarza wspaniałą okazję do przemyślenia znaczenia zasad konstytucyjnych dla społeczeństwa. W trudnym okresie historycznym poprzez przyjęcie Konstytucji 3 Maja dążono do zachowania państwa. Niestety, nasze narody były targane przez wichry historii, tłumiły lata ucisku i zesłania. Jednak przez wieki pomagało nam jednoczące nas poczucie wspólnoty, zgodne sąsiedztwo i solidarność skrzywdzonych” – podkreślił marszałek Sejmu.

„Nie ma małych narodów. Wspólna obrona wartości międzyludzkich pokonuje najpotężniejsze przeciwności. Jesteśmy przykładem dla innych narodów, takich jak Ukraina, Gruzja, Mołdawia. Parlamenty naszych krajów znacznie przyczyniają się do eurointegracji Ukrainy. Od 14 lat jesteśmy członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego. Unia Europejska i NATO są podstawowymi strukturami, które pomagają zapewnić wolność demokratycznych narodów europejskich” – przypomniał Pranckietis.

W obchodach 227. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja na Litwie bierze udział wicemarszałek Sejmu RP Beata Mazurek.

„Jest dla mnie wielkim zaszczytem, że mogę dziś z posłami Seimasu litewskiego obchodzić datę, która jest naszym wspólnym świętem, wspólną historią, wspólnym dokonaniem i – bez obawy, że wpadnę w patos, dodam – wspólną dumą. Ta wiekopomna data to 3 maja 1791 roku, dzień, w którym ku radości wiwatujących tłumów ogłoszono przyjęcie Ustawy Rządowej, funkcjonującej w naszej świadomości jako Konstytucja 3 Maja” – mówiła Beata Mazurek.

„W kategorii fenomenów związanych z Konstytucją 3 maja, najbardziej zdumiewający kryje się w tym, że oba narody – polski i litewski – słynący ze swojej waleczności i wręcz gloryfikujący czyn wojenny, odkryły wielką jednoczącą nas wizjonerską siłę Ustawy Rządowej. Nowatorstwo jego przesłania ekscytowało całą zbiorowość, czyli oba narody i przekroczyło granice naszego wspólnego państwa, wkraczając do historii jako pierwsza pisana konstytucja w Europie. Konstytucja powstała w konretnych warunkach politycznych, gdy erozja systemu polityczno-prawnego zaczęła zagrażać istnieniu państwa. Twórcy Konstytucji odrzucili więc możliwość kontynuowania takiego stanu, ale również możliwość ograniczenia się do zabiegów jedynie tuszujących rzeczywistość, a nie zmieniających ją” – zaznaczyła wicemarszałek Sejmu RP.

„Nadzwyczajne znaczenie Konstytucji polega na tym, że była zapowiedzią i początkiem stanowienia nowożytnych narodów, które stały się kreatorami swoich państw. W rozdziale 5. Konstytucja stwierdzała, że wszelka władza społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu” – dodała.

Beata Mazurek przypomniała wspólne karty historii polsko-litewskiej, kiedy oba narody niejednokrotnie łączył tragiczny los – najpierw w okresie powstań, potem podczas drugiej wojny światowej.

„Ale po upływie półwiecza wspólnota losów pokazała obu narodom i państwom swoje przyjazne oblicze. To polska Solidarność i litewski Sąjūdis w znaczący sposób przyczyniły się do obalenia sowieckiego imperium oraz przebudowy i jednoczenia Europy. Te wspólne dzieje sprawiają, że wspólnota polsko-litewska istnieje nadal, chociaż ma inny charakter – charakter związku państw europejskich. Są to wspólnoty, w których nie zawracamy naszej historycznej wyjątkowości, ale szukamy dróg do ich umacniania, przede wszystkim w wielkich organizacjach NATO i Unii Europejskiej, ale też w znakomicie rozwijającej się współpracy regionalnej czy w tworzeniu projektów infrastrukturalnych. Jest to bardzo efektywna reakcja na zagrożenia ze strony świata zewnętrznego, zapewniająca jednocześnie naszym narodom rozwój i współpracę” – zauważyła Beata Mazurek. Podkreśliła, że siła determinacji i nieugiętości obu narodów ma swoje źródło przede wszystkim w tradycji chrześcijańskiej, wielowiekowej wierze.

My – Litwini, Polacy, Ukraińcy – spotkaliśmy się, by uczcić naszą wspólną historię, jednego z jej najsłynniejszych, lecz także najbardziej tragicznych wydarzeń. Jest to okazja, by wspomnieć, by świętować, a jednocześnie okazja, by przemyśleć nie tylko naszą historię, lecz także współczesność naszego regionu i uświadomić sobie, jakie wspólne wyzwania czekają nas w przyszłości” – powiedział przewodniczący Grupy 3 Maja w Sejmie, konserwatysta Andrius Kubilius.

Polityk przypomniał, że w relacjach polsko-litewskich, także dotyczących polskiej mniejszości narodowej na Litwie, można już odnotować pewne sukcesy – wkrótce rozpocznie się retransmisja polskich kanałów na Wileńszczyźnie. Wyraził nadzieję, że Sejm przyjmie ustawę o oryginalnej pisowni nazwisk.

Głos zabrał także sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy, prezes Radia Znad Wilii Czesław Okińczyc.

„Przed 227 laty, w dniu 3 maja 1791 roku, po czterech latach pracy Sejmu Wielkiego uchwalono Konstytucję, która była i jest wspólnym dziełem wszystkich zamieszkujących dawną Rzeczpospolitą narodów: Polaków, Litwinów, Ukraińców i Białorusinów. Powstała z woli naprawy i umocnienia państwa. Konstytucja nie tylko porządkowała ustrój polityczny i organizacje państwa, ale też dokonywała istotnej przebudowy ustroju społecznego : mieszczaństwo w prawach zrównywała ze szlachtą, brała w opiekę „włościan”. Konstytucja wprowadziła monteskiuszowski trójpodział władz, w tym odrębną od władzy prawodawczej i króla władzę sądowniczą” – mówił Okińczyc.

„Stała się więc Konstytucja 3-go Maja symbolem narodowej zgody, pokojowego podzielenia się władzą dla dobra Ojczyzny. Z tej tradycji świadomie czy nie, zrodziła się po latach, i litewski pokojowa rewolucja Sąjūdisu, i idea „okrągłego stołu” w Polsce, które zakończyły w naszych krajach erę komunizmu” – podkreślił.

„Ja, jako sygnatariusz Aktu Odrodzenia Niepodległości Litwy oraz Polak, jestem dumny z tego, że Litwa tylko ostatnio powoli zaczęła odkrywać 3 Maja. Waga Konstytucji 3 Maja coraz bardziej jest przyswajana przez hierarchów naszego państwa. W narracji opozycji przewija się zdanie, iż nie powinniśmy świętować tego, co się zakończyło przegraną. Mam nadzieję, że już wkrótce zrozumieją, iż idea jest ważniejsza niż tymczasowe niepowodzenia. 3 Maja obok 16-go Lutego czy 11-go Marca jest w nas, natomiast to, że w tej Sali Sejmu Republiki Litewskiej odbywa się uroczystość z okazji Dnia Konstytucji 3 Maja wraz z wysokimi gośćmi z Polski i Ukrainy, po raz kolejny dowodzi, że dla Litwy istotne są ambicje, idee, wizje” – powiedział Czesław Okińczyc.

„W Rzeczypospolitej Polskiej dzisiaj jest święto narodowe. Obywatele Polski mają dzień wolny od pracy. Chciałbym wierzyć, iż jeszcze Sejm RL obecnej kadencji podejmie uchwałę, która ogłosi Dzień Konstytucji Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1791 r. świętem narodowym na Litwie. I obywatele Litwy z tej okazji również będą mieli dzień wolny od pracy” – podsumował sygnatariusz.

Obchody 3 Maja w Wilnie będą trwały przez cały dzień. O godz. 12 odbędzie się uroczyste podniesienie flag Polski, Litwy i Ukrainy na placu Niepodległości przed Sejmem RL. O godz. 13 na Rossie odbędzie się uroczystość złożenia wieńców przy Mauzoleum Matki i Serca Syna. O godz. 15.00 w kościele Ducha Świętego w Wilnie zostanie odprawiona uroczysta msza święta z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą oraz Narodowego Święta Trzeciego Maja z oprawą muzyczną w wykonaniu chóru Zespołu „Mazowsze”. Wieczorem w Pałacu Władców odbędzie się przyjęcie, zorganizowane wspólnie przez Sejm i Rząd Litwy oraz Ambasadę RP w Wilnie.

Tagi:

srtfondas

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!