• Świat
  • 11 grudnia, 2015 10:17

Ostatnie pożegnanie dyrektor polskiej szkoły w Rydze

W piątek w kościele pw. Chrystusa Króla przy ulicy Prospekt Leśny (Meža prospekts 86) w Rydze odbędą się uroczystości pogrzebowe wieloletniej dyrektor Polskiej Szkoły Średniej im. Ity Kozakiewicz, aktywnej działaczki polskiej na Łotwie Marii Puzyny-Fominy (1948–2015). O godz. 13:15 zostanie odprawiona msza żałobna w jej intencji, a następnie wyprowadzenie trumny na cmentarz przy kościele. Maria Fomina zmarła w Rydze po długiej chorobie 5 grudnia 2015 r.

Tomasz Otocki
Ostatnie pożegnanie dyrektor polskiej szkoły w Rydze

Na zdj. Maria Fomina (z lewej) podczas wizyty prezydenta Valdisa Zatlersa w szkole w 2009 roku.

Maria Puzyna-Fomina była dyrektorką polskiej szkoły w Rydze od czasu jej powstania w 1991 roku. Urodziła się w 1948 roku na Wileńszczyźnie, w miejscowości Gierdiejewce. W młodości pracowała m.in. jako listonosz oraz wychowawczyni w przedszkolu. W 1971 roku przeprowadziła się z Litwy na Łotwę, podejmując pracę jako inżynier technolog w ryskim zakładzie „Radiotehnika”. W międzyczasie ukończyła studia pedagogiczne w Wilnie. W 1991 roku powierzono jej funkcję pierwszej w historii dyrektor Polskiej Szkoły Średniej im. Ity Kozakiewicz (Rīgas Itas Kozakēvičas Poļu vidusskola). Maria Fomina była także członkiem honorowym kapituły Komitetu Honorowego Odznaczenia Serduszkiem „Deus Caritas Est” działającego na Górnym Śląsku.

Wychowała wiele pokoleń uczniów

Jak napisano w nekrologu stowarzyszenia Wspólnota Polska (oddział Białystok) „ś.p. Maria Fomina angażowała się w życie społeczności polskiej w Rydze, jako nauczyciel, dyrektor i prezes oddziału Związku Polaków na Łotwie w Rydze wspierała Olimpiadę Literatury i Języka Polskiego, Konkurs Recytatorski im. A. Mickiewicza dla Polaków z Zagranicy „Kresy” organizowane przez nasz Oddział. Wychowała wiele pokoleń uczniów, umożliwiając im edukację w języku polskim, dając im możliwość obcowania z polską kulturą” – czytamy w oficjalnej informacji. „Z ogromnym smutkiem i żalem przyjąłem wiadomość o odejściu ś.p. Marii Fomin, dyrektor Polskiej Średniej Szkoły Ogólnokształcącej im. Ity Kozakiewicz w Rydze, pełniącej tę funkcję nieprzerwanie od 1991 roku, animatorki życia patriotycznego, edukacyjnego i kulturalnego Polaków na Łotwie, wieloletniego członka Rady Konsultacyjnej ds. Oświaty Mniejszości Narodowych przy Ministerstwie Oświaty i Nauki Republiki Łotwy, odznaczonej Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej za wybitny wkład w kształtowanie pozycji polskiej mniejszości narodowej na Łotwie, wspaniałego człowieka i żarliwej patriotki” – napisał w swym nekrologu wiceminister spraw zagranicznych Jan Dziedziczak.

Szkoła stworzona od zera

„Szkoła powstała 1991 roku. Przyszłam do szkoły jako nauczycielka fizyki i matematyki w 1996. To były czasy pełnego dramatyzmu, wszystko w kraju rozpoczynało się od zera – państwowość Łotwy, urzędy, szkolnictwo, nic nie chcieliśmy od nienawistnych byłych rządów sowieckich. Szkoły polskie zlikwidowano w 1949 roku. Nie było nic, żadnych fundamentów, brak nauczycieli, brak nawet pomieszczenia. Geniusz albo intuicja Ity Kozakiewicz – pierwszej przewodniczącej Związku Polaków na Łotwie, która zginęła w 1990 roku – polegał na tym, że właśnie ona powierzyła Marii Fominie funkcję pierwszej dyrektorki polskiej szkoły” – wspomina w rozmowie z zw.lt Irena Platace, ryżanka, członek społeczności polskiej na Łotwie.

„Mogę powiedzieć z całą pewnością, że pani Maria była dla wszystkich uczniów szkoły drugą matką. Nigdy nie odmawia pomocy dla nas, zawsze można było przyjść po porady. Kochała uczniów jak swoje dzieci, znała każdego z imienia, była autorytetem dla rodziców, nie wystarczy wszystkich dobrych słów dla naszej pani Marii. Razem z nią odchodzi cała epoka szkoły polskiej w Rydze. Wieczny odpoczynek” – powiedział w rozmowie z zw.lt Aleksander Stanisław Czumak, absolwent Polskiej Szkoły Średniej im. Ity Kozakiewicz, przewodnik miejski po Rydze.

Jeśli trzeba, pójdzie do mera Rygi…

„Po przejściu 24 lat myślę, że wówczas – w 1991 roku – nikt inny nie podołał by tym wszystkim wyzwaniom: znaleźć nauczycieli, dzieci, budynek, przejść przez wszystkie biurokratyczne bariery takie jak np. pierwsza akredytacja szkoły. Pani Maria pierwsza przychodziła do szkoły, ostatnia odchodziła. Ona żyła w szkole, trzymała ręka na pulsie. Nie wiem jak jej to udawało, ale wszystko było pod kontrolą, nawet szkolne programy historii w polskiej szkole wymagały szczególnej troski pani dyrektor” – wspomina dla zw.lt Irena Platace. „Pani Maria już w latach dziewięćdziesiątych rozumiała, że my na Łotwie musimy w szkole polskiej nauczanie dzieci prowadzić bilingwalnie – równolegle po polsku i po łotewsku. W tym na pewno wyprzedziła swój czas. Myślę, że kiedyś jeszcze historycy prawidłowo to ocenią. Uważam za największe osiągnięcie pani Marii, że absolwenci szkoły biegle posługują się czterema językami: polskim, łotewskim, angielskim, rosyjskim” – mówi Irena Platace.

„Pomimo tak wielkiego obciążenia pracą pani Maria zawsze znajdowała czas, aby zaangażować się w problemy życiowe innych, aby pomóc rodzinom uczniów, nauczycieli, starszym osobom, samotnym… I każdy wiedział, że pani Maria pomoże… Jeśli trzeba – pójdzie do mera Rygi. Okazała mi bardzo dużo serca, kiedy zachorował mój mąż, wicedyrektor szkoły, Jānis Platacis… Później, gdy mąż zmarł, czułam jej ramię. Pani Maria – to był bardzo światły człowiek! Jedna z Mohikanów. Ale w tak napiętym życiu zapominała o sobie… Panie świec nad jej duszą” – mówi dla zw.lt Irena Platace.

Wspomnienie po zmarłej

W środę kondolencje opublikował w piśmie „Diena” prezydent Łotwy Raimonds Vējonis. Uroczystości pogrzebowe odbędą się w piątek w kościele pw. Chrystusa Króla przy ulicy Prospekt Leśny (Meža prospekts 86) w Rydze. O godz. 12.00 nastąpi wystawienie zwłok w kościele, o godz. 13:15 zostanie odprawiona msza żałobna, a następnie wyprowadzenie trumny na cmentarz przy kościele. Po uroczystościach pogrzebowych o godz. 15.30 odbędzie się skromny poczęstunek i wspomnienie o zmarłej w ryskiej Średniej Szkole Polskiej im. Ity Kozakiewicz (Nīcgales iela 15).

PODCASTY I GALERIE