Mija właśnie 366 lat od narodzin Bartolomeo Cristofori, wynalazcy fortepianu

Fortepian zdominował epokę romantyzmu i do dziś nie zdetronizowała go żadna nowsza maszyna do wydobywania dźwięków. W ciągu stu lat od chwili narodzin zyskał status giganta w krainie instrumentów. Bywał i nadal jest intymnym towarzyszem dnia codziennego.

zw.lt
Mija właśnie 366 lat od narodzin Bartolomeo Cristofori, wynalazcy fortepianu

Bartolomeo Cristofori żył w latach 1655 – 1731 we Florencji. To on jest uznawany za twórcę jednego z najpopularniejszych instrumentów muzycznych, czyli fortepianu. To jemu bowiem można przypisać odkrycie mechanizmu młoteczkowego, który uderzając w struny, wywołuje dźwięki.

B. Cristofori zajmował się budową klawesynów na dworze Medyceuszy z Florencji. Jego celem było stworzenie instrumentu, który pozwoli zmienić dynamikę dźwięku. To dlatego mechanizm młoteczkowy znalazł się najpierw w jednym z jego klawesynów.

W czasach, gdy rodził się fortepian, rola lidera wśród instrumentów należała do klawesynu. Klawesynista miał jednak niewielki wpływ na głośność i długość trwania wydobywanego dźwięku. Piórko szarpało strunę zdecydowanym ruchem i wracało na swoje miejsce. Gdyby zastąpić je młoteczkiem, dźwięk można byłoby znacznie lepiej kontrolować, nadając młoteczkowi odpowiednią szybkość i regulując moc uderzenia. Oprócz klawesynu muzycy mieli do dyspozycji klawikord. Jego mechanizm także pozostawiał wiele do życzenia – uderzając w klawisze grający uruchamiał tangenty – płytki, które uderzały w struny, dając możliwość regulowania dynamiki dźwięku. Jednak uderzywszy w strunę tłumiły ją, co sprawiało, że dźwięk był słaby i matowy. 

Na początku wynalazek nie zdobył popularności. Krytycznie odniósł się do niego sam Jan Sebastian Bach. To sprawiło, że Bartolomeo Cristofori porzucił dalsze prace i poprzestał na 20 egzemplarzach.

Odrodził się we Francji po wielu latach zapomnienia. Po rewolucji Francuskiej klawesyn, który wtedy panował na scenach został zmieciony przez wiatr historii. Instrument został uznany za atrybut znienawidzonej arystokracji, liczne egzemplarze zostały porzucone lub zniszczone. Ale w latach 20. dziewiętnastego wieku to właśnie Paryż stanie się centrum fortepianowych innowacji i muzyki pisanej na ten właśnie instrument.

Skąd nazwa fortepian? Poeta i krytyk muzyczny Scipione Maffei, w swoim entuzjastycznym opisie w 1711 r. nazwał instrument Cristoforiego „gravicembalo col piano, e forte”. Do naszych czasów zachowały się trzy jego instrumenty zwane pianoforte. Znajdują się one obecnie w:

Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (egz z 1720 r.)

Museo Nazionale degli Strumenti Musicali w Rzymie (egz. z 1722 r.)

Museum für Musikinstrumente del Universität Leipzig w Lipsku (egz. z 1726r.)

PODCASTY I GALERIE