Opinie
Ewelina Mokrzecka

Kamila Gasińska: Na Litwie co roku samobójstwo popełnia 50-60 nastolatków

Najstraszniejszym skutkiem przemocy są samobójstwa. Litwa jest na jednym z pierwszych miejsc pod tym względem – w wywiadzie dla zw.lt powiedziała Kamila Gasińska, która jest autorką raportu na temat przemocy wobec uczniów LGB w szkołach na Litwie.

Ewelina Mokrzecka, zw.lt: Jakie dzieci są najczęściej przedmiotem przemocy w szkołach?

Kamila Gasińska: Powiedziałabym po prostu, że są to inne dzieci. Takie, które się czymś wyróżniają, ale nie koniecznie to musi być inny kolor skóry. Wystarczy być np. w towarzystwie chłopaków dziewczyną, mieć gorsze ubrania, inaczej rozmawiać… Wystarczy być innym, by zostać ofiarą przemocy.

Wystarczy być innym, by zostać ofiarą przemocy

Jak najczęściej wygląda przemoc i jakie są jej rodzaje?

Przemoc może być słowna i najczęściej właśnie taka jest. To są przezwiska, żarty. Może to być również przemoc w formie wykluczenia, czyli z takim dzieckiem nikt nie chce rozmawiać, wspólnie się bawić. Przemoc fizyczna zdarza się najrzadziej, ale dotyczy ona nie tylko bicia, ale to też np. zabieranie rzeczy, darcie ubrań. Coraz popularniejszą formą przemocy, która według oficjalnych danych dotyczy 20 proc. dzieci na Litwie jest cyberprzemoc, czyli przemoc w internecie. Ma ona coraz szerszy zasięg. Są to np. obraźliwe wpisy na Facebooku, maile z pogróżkami.

Czy poziom przemocy jest taki sam w miastach i wsiach?

To zależy czego ta przemoc dotyczy. Ja badałam specyficzny rodzaj przemocy, czyli przemoc na tle orientacji seksualnej. Wydaje mi się, że jeżeli chodzi o ten rodzaj przemocy, to sytuacja w miastach jest lepsza niż w mniejszych miejscowościach. Cyfry są zbliżone, jeżeli mówimy generalnie o przemocy.

Czy na Litwie są wdrażane jakieś programy przeciwdziałania przemocy wobec dzieci?

Programy są i są dobrze rozpracowane. W praktyce jednak ich wdrażanie zależy od nauczyciela. Poza tym są one skierowane na edukację, a nie na interwencję. Nauczyciele nie są szkoleni w jaki sposób mają rozmawiać z uczniami, czyli zapobiegać przemocy. Nauczyciel w celu zapobiegania przemocy musi dużo z uczniami rozmawiać. Musi pokazywać swoją otwartość. Niestety nauczyciele mają bardzo dużo pracy i się nie wyrabiają, a więc nawet przy dobrych chęciach nie mogą sobie na to pozwolić.

Jaka jest rola psychologa w szkole?

Między innymi wspieranie ucznia i nauczyciela. Psycholog może wiele, ale musi też budzić zaufanie.

Nauczyciele nie są szkoleni w jaki sposób mają rozmawiać z uczniami

Badałaś przemoc wśród uczniów na tle orientacji seksualnej. Jak wygląda sytuacja na Litwie?

Statystyki są bardzo podobne jak na całym świecie. Około 80 proc. uczniów LGB (lesbijek, gejów i osób biseksualnych) doświadcza przemocy. Z moich badań wyszło, że 79 proc. takich uczniów doświadczyło przemocy, ale to co mnie najbardziej zaskoczyło – zbadałam 150 uczniów i ponad 150 nauczycieli, że to właśnie nauczyciele nie widzą tego problemu. Tylko 10 proc. nauczycieli powiedziało, że uczniowie LGB uczą się w szkołach, czyli wynika z tego, że tylko niewielki procent nauczycieli zdaje sobie z tego sprawę. Według pozostałych nauczycieli, jedynym rozwiązaniem problemu jest to, żeby takich uczniów w ogóle nie było albo żeby się nie ujawniali. Poza tym nauczyciele, tak jak wspomniałam, nie są szkoleni w tej sferze.

W jaki sposób można to zmienić?

Nauczyciele muszą mieć szkolenia. Nauczyciel musi mieć świadomość przemocy wśród dzieci. Miałam taką sytuację, że będąc w jednej ze szkół nauczycielka powiedziała mi, że nie ma u nich przemocy. Co ciekawe, kilka minut wcześniej w tej samej szkole usłyszałam, jak jeden uczeń nazwał drugiego ,,ty pedale”. Nauczyciel był w pobliżu, ale na to nie zareagował, a przecież to też jest przemoc i agresja. Co za tym idzie? Nauczyciel nie ma świadomości przemocy, więc uczeń jej też nie ma, a to właśnie rolą nauczyciela jest pokazanie, że nie może być tolerancji wobec takich zachowań w szkole.

Kto w związku z tym powinien organizować takie szkolenia dla nauczycieli? Organizacje LGBT czy państwo?

Wszystkie programy działają tylko wtedy, jeżeli idą odgórnie. Organizacje pozarządowe próbują coś robić w tym kierunku, ale mamy Ustawę o ochronie nieletnich przed wpływem negatywnej informacji publicznej, która tak naprawdę bardzo ogranicza działalność tych organizacji.

Czyli ta ustawa zakazuje publiczne informowanie o homoseksualności?

 Co roku w naszym kraju samobójstwo popełniają dwie klasy nastolatków, czyli ok. 50-60 osób

Tak. Pokazywanie tego w pozytywnym świetle może być odbierane jako propaganda. Dlatego ci nauczyciele, którzy chcą robić coś w tym kierunku mają obawy, m.in. boją się stracić pracę. Były takie sytuacje, że nauczyciele później mieli problemy, rodzice się domagali, żeby taki nauczyciel nie miał dostępu do ich dzieci itd. Problem jest zakorzeniony bardzo głęboko.

Najstraszniejszym skutkiem przemocy są samobójstwa. Litwa jest na jednym z pierwszych miejsc pod tym względem. Co roku w naszym kraju samobójstwo popełniają dwie klasy nastolatków, czyli ok. 50-60 osób. To bardzo dużo, jak na kraj liczący niecałe 3 mln. Wśród młodzieży LGB samobójstwa są pięciokrotnie częstsze.


Kamila Gasińska – psycholog, studentka seksuologii klinicznej, działaczka społeczna na rzecz praw człowieka oraz osób LGBT. W 2015 roku opublikowała raport badania pt. ,,Niewidoczna przemoc”.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!