Litwa
BNS PAP zw.lt

Politycy o europejskim znaczeniu dziedzictwa Unii Lubelskiej

Unia Lubelska była epokowym wydarzeniem - na wiele lat określiła porządek polityczny i ład społeczny w Europie Środkowej; w projekcie tym można dostrzec wiele wzorców dla współczesnej polityki międzynarodowej - mówił dzisiaj marszałek Sejmu Marek Kuchciński w Lublinie. W debacie „Europejskie znaczenie dziedzictwa Unii Lubelskiej dla współczesnych narodów i państw” wzięli także udział przewodniczący Sejmu Litwy Viktoras Pranckietis oraz marszałek Senatu RP Stanisław Karczewski. Listy do uczestników obchodów przysłali prezydent Andrzej Duda oraz premier Mateusz Morawiecki.

Marszałek Kuchciński otworzył w debatę „Europejskie znaczenie dziedzictwa Unii Lubelskiej dla współczesnych narodów i państw” w Centrum Spotkania Kultur. Odbywa się ona w ramach obchodów 450. rocznicy zawarcia Unii Lubelskiej.

Kuchciński podkreśli, że Unia Lubelska była „epokowym wydarzeniem, które na wiele lat określiło porządek polityczny i ład społeczny w Europie Środkowej”. – Dzięki niej powstała bowiem Rzeczpospolita Obojga Narodów – podmiot polityczny, który stanowił rzadki przykład udanego kompromisu pomiędzy różnymi narodami, ziemiami, religiami, kulturami i językami – wskazał marszałek Sejmu.

Jak dodał, istota tego projektu zawierała się w haśle: „wolni z wolnymi, równi z równymi”. – Powstała nowa przestrzeń publiczna, której filarami były: parlamentaryzm, samorządność, tolerancja, niezależność sądownictwa, republikański wybór monarchy, wolność i równość, szeroka sfera prywatna – zaznaczył Kuchciński.

Marszałek ocenił, że państwo polsko-litewskie było w tamtych czasach „wyjątkiem politycznym i ustrojowym w skali całej Europy, w której standardem stawały się rządy absolutystyczne i zasada >>czyj kraj, tego religia<<”. – Rzeczpospolita była zaprzeczeniem tych tendencji, dlatego stała się atrakcyjna dla wielu ludzi – powiedział Kuchciński.

Zdaniem marszałka Sejmu, w Unii Lubelskiej można dostrzec wiele wzorców dla współczesnej polityki międzynarodowej. – Powstała na jej mocy Rzeczpospolita Obojga Narodów była przecież ogromnym organizmem (…), który przetrwał 226 lat – podkreślił Kuchciński.

Marszałek podkreślił, że Unia Lubelska oparta była m.in. na ochronie wspólnych wartości, jako podstawy współpracy narodów oraz na poszanowaniu różnorodności i tradycji poszczególnych państw. Kuchciński stwierdził, że również obecnie warto dążyć do tych wartości, bo – jak przekonywał – stanowią one fundament współpracy. 

„Z dumą wspominamy wielkie dzieło naszych przodków, będące świadectwem głębokiej mądrości politycznej” – napisał prezydent Andrzej Duda w liście do uczestników obchodów 450. rocznicy zawarcia Unii Lubelskiej, odbywających się w niedzielę w Lublinie.

List Andrzeja Dudy odczytał szef gabinetu prezydenta Krzysztof Szczerski.

„Unia Lubelska, zawarta 450 lat temu, to wspaniały pomnik dziejowy. Z dumą wspominamy wielkie dzieło naszych przodków, będące świadectwem głębokiej mądrości politycznej, wizjonerskiego myślenia i obywatelskiej odpowiedzialności, a jednocześnie umiejętności budowania dobra wspólnego na drodze dialogu” – napisał prezydent.

Podkreślił, że tak jak przed wiekami akt unii miał niezwykle doniosłe znaczenie „nie tylko dla Polaków i Litwinów, ale i dla biegu historii całej Europy Środkowo-Wschodniej”, tak też obecnie „stanowi on inspirację do tworzenia pomyślnej przyszłości naszego regionu i jednoczącego się kontynentu”.

Prezydent w liście zaznaczył, że Unia Lubelska była prawdziwym fenomenem na skalę europejską. „Kiedy polityką międzynarodową rządziły wówczas przede wszystkim interesy dynastyczne, autorytaryzm i przemoc silniejszych nad słabszymi, czego liczne dowody można było znaleźć na wschodzie i zachodzie, unia polsko-litewska powstała na drodze dwustronnego porozumienia, równości praw i wzajemnego poszanowania” – napisał.

Przypomniał, że „ideą założycielską stała się jedność w wielości” – wspólny był monarcha, polityka obronna i zagraniczna, pieniądz i system celny, odrębne pozostały natomiast języki urzędowe, wojsko, skarb i sądownictwo.

„Uformowane w ten sposób wielonarodowe państwo miało status środkowoeuropejskiej potęgi, opartej na zasadach wolności, parlamentaryzmu i demokracji. Dla swych mieszkańców, wśród których oprócz Polaków i Litwinów byli także przedstawiciele wielu innych narodów, religii i kultur, Rzeczpospolita stanowiła ostoję tolerancji i zasad życzliwego współistnienia” – napisał prezydent.

Podkreślił też, że Unia Lubelska nie została nigdy formalnie zerwana, a kres jej istnieniu położyła zewnętrzna agresja. „Chociaż nie zawsze bieg spraw w tym państwie wyrażał ideały, jakie położono u jego fundamentów, to przecież nie było kwestią przypadku, że przetrwało ono niemal 250 lat, odnosząc liczne tryumfy i sukcesy” – zaznaczył prezydent.

„Jest niezaprzeczalnym faktem, że dorobek i tradycja Unii Lubelskiej wywarły silny, pozytywny wpływ na ukształtowanie się tożsamości środkowoeuropejskiej, na ugruntowanie zasad wolności, na umocnienie poczucia dumy z kroczenia własną, oryginalną drogą. To dzisiaj nasze wspólne, ciągle żywe dziedzictwo” – napisał Andrzej Duda.

Według prezydenta dzieło Unii Lubelskiej to przykład wielkiego projektu obliczonego na pomyślność wszystkich jego uczestników, a współczesnym przedsięwzięciem, które realizuje interesy Polski oraz jej partnerów z Europy Środkowo-Wschodniej, jest Inicjatywa Trójmorza. „Wyrasta ona ze świadomości dużego znaczenia naszego regionu w budowaniu silnej, rozwiniętej i bezpiecznej Europy” – napisał prezydent.

Andrzej Duda serdecznie pozdrowił wszystkich uczestników uroczystych obchodów 450-lecia Unii Lubelskiej w Lublinie i życzył, „aby to święto i związane z nim wartości umacniały nas w poczuciu wspólnoty oraz, jak busola, prowadziły do upragnionych celów”.

„Istotą dziedzictwa Unii Lubelskiej jest wolność” – powiedział marszałek
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Karczewski
podczas uroczystego spotkania przewodniczących parlamentów. „Rzeczpospolita była bowiem największą w ówczesnym świecie wspólnotą polityczną ludzi wolnych. Tworzył ją ponadetniczny naród szlachecki, łączący w sobie wszystkie jej etnosy i wszystkie wyznania” – podkreślił marszałek.

Podczas dyskusji głos zabrał także przewodniczący Sejmu Litwy Viktoras Pranckietis.

Fot. LRS

Przewodniczący Sejmu Litwy Viktoras Pranckietis ocenił, że Unia Lubelska, była jednym z największych wydarzeń w całej Europie. „Akt powołujący Unię świadczył o innowacyjnym myśleniu prawnym” – stwierdził.

Przewodniczący Seimasu stwierdził, że unia polsko-litewska – prekursorka Unii Europejskiej – zaproponowała „model rozwijania relacji międzynarodowych”. Sojusz ten – jak mówił – pokazywał również, że nasze kraje mogą być tolerancyjne i mogą brać pod uwagę interesy obu państw.

Pranckietis podkreślił także, że obecnie Polska i Litwa odgrywają ważną rolę w procesach politycznych w Europie. Jak zaznaczył, ważne jest, abyśmy dalej koncentrowali się na wspólnych celach. Wskazał, że Polska i Litwa wspólnie działają m.in. w sprawie Ukrainy i jej integralności terytorialnej.

Przewodniczący litewskiego Sejmu ocenił, że m.in. aneksja Krymu czy wojna w Donbasie, zmieniły poczucie bezpieczeństwa w naszej części Europy, a zagrożenie ze strony Rosji jest realne. Dlatego – jak mówił – szczególne znaczenie ma wzmocnienie wschodniej flanki NATO i zwiększenie zdolności obronnych w tym regionie Europy. Pranckietis pogratulował Polsce niedawnego podpisania porozumienia z USA m.in. ws. wzmocnienia obecności wojsk amerykańskich w Polsce. „To będzie korzystne dla regionu” – ocenił.

„Uczmy się z naszej przeszłości, unikajmy liberum veto, dążmy do szerokiej jedności” – podsumował przewodniczący Seimasu.

Niedzielne uroczystości zakończy koncert, podczas którego zostanie wykonany nowy utwór Mikołaja Góreckiego „Missa” na baryton solo, chór mieszany i orkiestrę. W koncercie wystąpią połączone zespoły z Polski, Ukrainy, Litwy, Łotwy i Białorusi.

Akt unii Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego został podpisany 1 lipca 1569 r. na sejmie walnym w Lublinie. Powołana w tej sposób Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się jednym z najpotężniejszych organizmów politycznych ówczesnej Europy. 

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!