Kultura i Historia
zw.lt

Z Wycieczki Stowarzyszenia Weteranów do Polski: Absolutnie niezwykły materiał

Film „Z Wycieczki Stowarzyszenia Weteranów do Polski” , którego premiera odbyła się wczoraj w Domu Kultury Polskiej w Wilnie, jest niesamowitym opisem podróży polskich weteranów z USA do międzywojennej Polski. Na filmie jest widoczne również przedwojenne Wilno.

„Ten film to absolutnie niezwykły materiał. W 1927 r. weterani zrzeszeni w Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce postanowili przyjechać do Polski i zobaczyć jak wygląda i rozwija się budująca się Polska o którą walczyli (…) Poza tym, że widzimy na tym filmie niezwykłych ludzi (…) widzimy też Polskę. Widzimy budującą się Gdynię, rozwijającą się Łódź. Widzimy Warszawę, której już nie ma (…) Widzimy też Wilno i właściwie dlatego tutaj jesteśmy” – powiedziała zw.lt Marzena Kruk, naczelnik w Archiwum IPN.

„Jestem bardzo szczęśliwy, że mogę tutaj być. Bardzo silne wrażenie wywołała na mnie Ostra Brama i taka sama reakcja była u tych ludzi na filmie. Byli zauroczeni Wilnem. Oni wspominają, że miasto przyjęło ich z wielkim entuzjazmem. Na dworcu byli witani kwiatami” – dodał Radosław Poboży, który pracował nad filmem.

Film opowiada o ochotnikach z Ameryki tzw. „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera, która powstała we Francji pod koniec I wojny światowej. „W czasie I wojny światowej uchodźstwo polskie w Ameryce dokonało rzeczy absolutnie unikatowej. Nie tylko dla historii Polski, ale również Stanów Zjednoczonych. Jako jedyna grupa etniczna w Ameryce, potrafiła zorganizować dla polskiej armii we Francji ponad 20 tys. ochotników. Nie dokonała tego żadna inna grupa etniczna. To można wytłumaczyć tylko ogromnym polskim patriotyzmem. To pokolenie wychodźców potrafiło zrealizować nie tylko swoje marzenie, ale również marzenie ojców i dziadów” – opowiedział o inicjatywie ówczesnej amerykańskiej Polonii zw.lt dr Teofil Lachowicz, redaktor czasopisma „Weteran” i opiekun archiwum Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Nowym Jorku.

Mimo potężnej armii ochotników uchodźstwo polskie zebrało również 16 mln dolarów, czyli przekładając na dzisiejsze realia – 400 mln USD.

„Trzeba wiedzieć, że 20 tys. to liczba nie byle jaka. Legiony polskie w armii austro-węgierskiej, w apogeum rozwoju, liczyły ok. 16,5 tys. osób. Legiony polskie funkcjonują na kartach historii, natomiast siły zbrojne uchodźstwa w Ameryce nie funkcjonują” – dodał Lachowicz, który stworzył również pierwszą wersję montażową filmu.

Praca nad filmem wymagała dużego poświęcenia. „Materiał trafił do nas od Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej z Nowego Jorku. To były cztery puszki 35 mm taśmy Kodaka. Materiał był na taśmie palnej. Został poddany specjalistycznej konserwacji, której dokonała Filmoteka Narodowa. Dzięki współpracy z doszliśmy do wniosku, że fajnie byłoby pokazać to szerokiej publiczności” – poinformował zw.lt Poboży.

Oryginalna kopia filmu została sprowadzona do Polski w ramach umowy podpisanej pomiędzy SWAP a Archiwum IPN. Konserwację i restaurację filmu przeprowadzono w pracowniach Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego przy współpracy pracowników IPN. 

Projekcja w Wilnie była trzecim pokazem filmu organizowanym przez Instytut Pamięci Narodowej. Dotychczas ten unikatowy materiał mogli obejrzeć widzowie w Warszawie i Gdańsku.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!