Kultura i Historia
Bartek Borys

Wilno. Historia, ludzie, tradycje

Wilno. Historia, ludzie, tradycje” to kolejna publikacja Marka A. Koprowskiego poświęcona tematyce kresowej. Ten polski pisarz, dziennikarz i podróżnik dawnymi kresami Rzeczypospolitej zajmuje się już od dwudziestu lat. Dotychczas napisał ponad 20 książek, w tym „Kresy w II Rzeczypospolitej”, „Wołyń. 27. Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej”, a także – podobną do pracy omawianej w niniejszej recenzji – „Lwów. Historia, ludzie, tradycje”.

Autor postawił sobie za zadanie przedstawienie polskiej historii Wilna w przystępny, popularnonaukowy sposób. Książka jest bogato ilustrowana licznymi, bardzo dobrymi, fotografiami, a pierwszą z nich możemy znaleźć już na samym początku książki. Zdjęcie, przedstawiające Plac Katedralny i okolice z lotu ptaka na początku XX wieku robi wrażenie. Dalej, na niemal 130 stronach, poznajemy historię miasta i jego związków z Polską od czasów Jadwigi i Władysława Jagiełły po koniec II wojny światowej.

Dużo miejsca poświęcono wielu aspektom życia w Wilnie w czasach I Rzeczypospolitej: życiu codziennemu, polskiej kulturze i nauce, kościołowi oraz grupom etnicznym i religijnym, takim jak Tatarzy, Rusini czy Żydzi, którzy poza Polakami zamieszkiwali ówcześnie miasto. Trochę po macoszemu potraktowany został niestety praktycznie cały wiek XIX. Ograniczono się do przełomu wieków i opisu polskiego życia kulturalnego i politycznego u progu I wojny światowej. Brakuje też większej liczby informacji o litewskim odrodzeniu narodowym.

Trochę poważniej potraktowany został polsko – litewski spór o Wilno po I wojnie światowej, a także czasy II Rzeczypospolitej. Niestety, całość kończy się na II wojnie światowej, a ostatnie strony książki to niewielka bibliografia oraz zdjęcie grobu matki i serca Józefa Piłsudskiego. Brakuje rozdziału, czy też rozdziałów o tym, jak toczyła się historia Wilna w czasach Związku Radzieckiego oraz niepodległej Litwy.

Największą zaletą omawianej pracy jest oprawa graficzna. Twarda okładka, świetnej jakości papier, a także szeroki wybór fotografii pokazujących Wilno w XIX i XX wieku zachęcają do zakupu. Trochę gorzej jest jeśli chodzi o warstwę merytoryczną. Wiele treści historycznych zostało potraktowanych pobieżnie, nie mówiąc już o ich czasowym ograniczeniu (wiek XIV – rok 1945) a sama narracja w książce jest w pewien sposób typowa dla narracji „kresowych” w polskiej literaturze, w którym pojawia się pewna nostalgia za „utraconym” Wilnem.

Podsumowując, można stwierdzić, że książka Marka Koprowskiego bardzo dobrze nadaje się na pamiątkę z Wilna. Natomiast jej lekturę warto uzupełnić także innymi publikacjami pokazującymi historię miasta w trochę szerszej perspektywie.


Marek A. Koprowski, Wilno. Historia, ludzie, tradycje, Wydawnictwo SBM, Warszawa 2013.


Książka została udostępniona do recenzji dzięki uprzejmości księgarni „Elephas” w Wilnie.

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!