Wielkanocne pocztówki sprzed stu lat

Świąteczne kartki sprzed stu lat niewiele różniły się od współczesnych, choć fantazja ich twórców może dzisiaj zaskoczyć. Do najpopularniejszych motywów pocztówek należały tradycyjne obrzędy oraz jajka i zwierzęta kojarzone z Wielkanocą – kurczaki i zające.

zw.lt
Wielkanocne pocztówki sprzed stu lat

Kartka wielkanocna z 1937 roku. Foto: Polona

Korzenie pocztówek sięgają 1840 roku. Pierwszą z nich wysłał do samego siebie brytyjski pisarz Theodore Hook, który prawdopodobnie chciał w ten sposób zażartować z urzędników pocztowych. Pomysł okazał się praktyczny i stopniowo zyskiwał na popularności.

„Niejednokrotnie zdarza mi się słyszeć słowo: manja pocztówkowa” – pisał w 1904 roku Albin Jurewicz, redaktor czasopisma „Listek. Pismo ilustrowane poświęcone pocztówkom”, w artykule otwierającym drugi numer pisma.

Rzeczywiście, pocztówki pod koniec XIX wieku zyskały dużą popularność w Europie, w tym na ziemiach polskich. Były szybsze i tańsze niż tradycyjne listy, dzięki czemu znakomicie nadawały się do przekazywania krótkich pozdrowień z wakacji lub życzeń świątecznych. Powodzenie zdobyły najpierw kartki z okazji świąt Bożego Narodzenia, wkrótce jednak dołączyły do nich pocztówki wielkanocne.

Pierwsze z nich weszły do obiegu w Wielkiej Brytanii w latach 60. XIX wieku, zaledwie dwadzieścia lat po kartkach z życzeniami z okazji świąt Bożego Narodzenia.

Na wielkanocnych pocztówkach najczęściej znajdowały się fotografie ludzi lub kolorowe grafiki z popularnymi świątecznymi motywami. Należały do nich wątki biblijne, ludowe sposoby obchodzenia świąt, zabawy dzieci, pisanki lub fantazyjne ilustracje zająców lub kurcząt imitujących ludzkie zachowania.

Kartka wielkanocna z 1936 roku. Foto: Polona
Kartka wielkanocna z dwudziestolecia międzywojennego. Foto: Polona

Każdy z motywów był ściśle powiązany ze świątecznymi zwyczajami. Jajko wielkanocne to tradycyjny symbol odradzającego się wiosną życia. Z kolei zając został zaczerpnięty od zwyczajów niemieckich luteranów, którzy wierzyli, że to zwierzątko przynosi grzecznym dzieciom drobne podarunki na Wielkanoc, a wśród nich słodycze i pokolorowane jajka. Popularność wielkanocnego zająca ugruntowała się między innymi dzięki przedstawiającym go świątecznym pocztówkom.

Kartka wielkanocna z początku XX wieku. Foto: Polona

Ilustracje na kartach pocztowych zmieniały się pod wpływem bieżących wydarzeń. Na ziemiach polskich popularne były także motywy patriotyczne, a w trudnych latach I wojny światowej do wizerunków zająców, kurczaków i jajek dołączyły grafiki niosące otuchę dla żołnierzy.

„Alleluja. Święcone w okopach” – pocztówka z 1915 roku. Foto: Polona

Na podst. polskieradio.pl

PODCASTY I GALERIE