Symbole państwowe Polski czekają zmiany

Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu RP skierowało do konsultacji publicznych projekt ustawy o symbolach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ma przede wszystkim dostosować symbole państwowe do wymogów nowych technologii cyfrowych oraz wprowadzić korekty od dawna postulowane przez heraldyków i muzykologów (w przypadku hymnu narodowego). Ma ona zastąpić dotychczasową regulację z 1980 roku.

gov.pl
Symbole państwowe Polski czekają zmiany

Fot. Roman Niedźwiecki

Projekt ustawy buduje spójny system symboli państwowych, do których należą:

1) godło Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiające wizerunek orła białego w koronie;

2) godło Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiające wizerunek orła białego w koronie umieszczone w czerwonym polu;

3) barwy Rzeczypospolitej Polskiej stanowiące składniki flagi państwowej;

4) hymn Rzeczypospolitej Polskiej

oraz zasady ich użytkowania.

Nadrzędnym celem projektowanej ustawy jest dostosowanie symboli narodowych do nowych technik cyfrowych (proponowana ustawa wprowadzi cyfrowe załączniki graficzne i muzyczne do projektu), uporządkowanie stanu prawnego dotyczącego wykorzystania symboli przez instytucje państwowe, osoby prawne i fizyczne, zwiększenie ich ochrony oraz odświeżenie wyglądu. Ustawa m.in. porządkuje nazewnictwo heraldyczne, układ zwrotek hymnu zgodnie z chronologią wydarzeń, rozróżnia „flagę państwową” od „flagi narodowej” i wprowadza kokardę narodową. Zwiększa także dostępność symboli dla obywateli.

Proces wdrożenia projektowanej regulacji oraz koszty z tym związane zostały rozłożone na wiele lat, tak aby nie obciążać budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Wśród nowości – zmiana kolejności zwrotek hymnu państwowego. Według Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, przywraca ona sens utworu zgodny z rękopisem Józefa Wybickiego – autora słów „Pieśni Legionów Polskich we Włoszech”. Dzięki temu łatwiej zrozumieć tekst „Mazurka Dąbrowskiego” i fragment historii Polski, o którym opowiada.

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech, będąca pierwowzorem Mazurka Dąbrowskiego, była utworem o bardzo dokładnie przemyślanej treści – zawierała bowiem najważniejsze punkty planu Dąbrowskiego, zakładającego wykorzystanie Legionów w walce o niepodległość Rzeczpospolitej Polskiej.

Józef Wybicki starał się zawrzeć w Pieśni… cały program legionowy. Odwołując się do powszechnie znanych wzorców, zarówno z historii (Czarniecki), jak i wówczas współczesnych (Kościuszko i Bonaparte), Wybicki przedstawił drogę, jaką Legiony mają do przejścia, aby wyzwolić Ojczyznę. Z Półwyspu Apenińskiego miały zostać przerzucone drogą morską na Bałkany. Stamtąd szlak miał wieść do Galicji, która stanowiła południowo-wschodnie rubieże dawnej Rzeczypospolitej. Po przeprawieniu się kierujących się na północny zachód Legionów przez Wisłę, a następnie przez Wartę, cała Ojczyzna zostałaby wyzwolona.

Ten właśnie plan, zapisany w Pieśni Legionów przez Wybickiego, był zrozumiały dla legionistów i im współczesnych, jednak z czasem pamięć o nim zanikła. Po upadku Napoleona i likwidacji Księstwa Warszawskiego utwór dość szybko został uznany za pieśń wywrotową i zakazany. Kolejne pokolenia śpiewały zakazaną przez zaborców pieśń, ale brak jej formalnego zapisu powodował przeinaczanie tekstu i powstawanie kolejnych wersji.

Z biegiem czasu treść, odnosząca się do sytuacji Legionów w 1797 roku, była coraz mniej zrozumiała. Trudno dokładnie określić, kiedy dokładnie dokonano zmiany kolejności zwrotek. Gdy w latach 1926 i 1927 kolejne ministerstwa publikowały okólniki, na mocy których pieśń Jeszcze Polska nie zginęła została ustanowiona hymnem państwowym, posłużono się wtedy tekstem o zmienionej kolejności zwrotek, niezgodnym z pierwowzorem. Kolejne akty prawne powielały ten błędny zapis.

Nowa ustawa o symbolach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej, przywracając pierwotną kolejność zwrotek, ukazuje sens utworu zgodny z zamysłem autora.

PODCASTY I GALERIE