Na Białorusi odkryto miejsce narodzin Konstantego Rokossowskiego – marszałka ZSRR i komunistycznej Polski

W Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi przypadkowo odnaleziono zapis w księdze metrykalnej, który świadczy, że przyszły sowiecki wojskowy urodził się w Telechanach na dzisiejszej zachodniej Białorusi.

Na Białorusi odkryto miejsce narodzin Konstantego Rokossowskiego – marszałka ZSRR i komunistycznej Polski

Zapis odnalazł Uładzimir Abramczuk, mieszkaniec wsi Somina w obwodzie brzeskim, który akurat badał własny rodowód.

Miejsce i data urodzin sowieckiego dowódcy, który posiadał polskie korzenie, było dotychczas niejasne. W źródłach historycznych pojawiały się dwie daty narodzin 9 (21 według obowiązującego w Imperium Rosyjskim kalendarza juliańskiego) grudnia 1894 r. lub 1896 r.

Strona księgi metrykalnej. Wpis poświęcony Rokossowskiemu pierwszy od dołu. Zdj. NHAB

Biografowie marszałka raz pisali, że urodził się w Warszawie innym razem, że w Wielkich Łukach na terenie dzisiejszej Rosji. Księga metrykalna Telechan znajdujących się wtedy w powiecie pińskim, guberni mińskiej rozwiewa ostatecznie te wątpliwości. Według niej Konstanty, syn szlachcica Ksawerego Wincetowicza Rokossowskiego, katolika i jego żony, prawosławnej Antoniny po ojcu Iwanowej urodził się 3 (15 według kalendarza juliańskiego) września 1889 r. i dzień później został ochrzczony w cerkwi pw. Świętej Trójcy.

Białoruski historyk Ihar Mielnikau, tłumaczy chrzest syna katolickiego szlachcica w prawosławnej cerkwi chęcią ułatwienia życiu dziecku.

„Imperium Rosyjskie było prawosławne, więc prawdopodobnie ojciec Konstantego chciał, by syn należał do kościoła państwowego. Zresztą znam zupełnie odwrotny przypadek wynikający z tych samych przesłanek. Pod koniec I wojny światowej oficer rosyjski ożeniony z krewną Druckich-Lubeckich, wziął ślub w Kościele katolickim i ochrzcił tam dzieci. Akurat działo się to w momencie, gdy odradzała się Polska, więc miało to też podłoże praktyczne” – dodaje.

Okazuje się, że Konstantin Rokossowski był o pięć, a nawet siedem lat starszy, niż odnotowano w jego późniejszych dokumentach. Historycy wiedzieli, że matka przyszłego marszałka Antonina Owsiannikowa (biał. Ausiannkawa), pochodziła z Telechan, jednak nie przypuszczali, że sam Konstanty urodził się w tym samym mieście.

Konstanty Rokossowki w mundurze marszałka Polski Ludowej. Fot. Wikipedia

Archiwiści ustalili, że rodzina matki Rokossowskiego pochodzi z majątku Tuliacze z sąsiedniego powiatu kobryńskiego, w obwodzie grodzieńskim (obecnie rejon iwanowski obwodu brzeskiego).

„Rodowód Konstantego Rokosowskiego zapewni genealogom i wszystkim miłośnikom historii jeszcze wiele odkryć. Niemniej jednak bardzo ważne jest, że jeden z marszałków zwycięstwa, dowódca I Frontu Białoruskiego, dowódca Parady Zwycięstwa w 1945 r., urodził się na białoruskiej ziemi i miał białoruskie korzenie” – czytamy na stronie Narodowego Historycznego Archiwum Białorusi.

Rokossowski w czasie I wojny światowej został wcielony do kawalerii Imperium Rosyjskiego i walczył na terenie Królestwa Polskiego i Litwy. Był dwukrotnie ranny na froncie i łącznie za odwagę odznaczono go raz Krzyżem św. Jerzego i trzy razy Medalem Świętego Jerzego. W 1918 r. przyłączył się do bolszewików. Walczył z wojskami białych Rosjan na Syberii i w Mongolii i został dwukrotnie odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru. W latach 30 był doradcą wojskowym w Mongolii i podczas wojny domowej w Hiszpanii.

W 1937 r padł ofiarą czystek stalinowskich w Armii Czerwonej. Oskarżono go o szpiegostwo dla wywiadu japońskiego i polskiego. W czasie śledztwa torturowano go – wybito mu 9 przednich zębów, złamano żebra, wybito oko. Nie przyznał się jednak do winy. Został wypuszczony z więzienia i mianowany generałem, gdy Armia Czerwona ponosiła klęski w wojnie z Finlandią i potrzebowała sprawdzonych dowódców.

Konstanty Rokossowki w mundurze marszałka ZSRR. Fot. Wikipedia

Odznaczył się w walkach obronnych po inwazji Niemiec na ZSRR. Był autorem planu Bagration – wielkiej ofensywy w 1944 r. wyzwalającej ziemie dzisiejszej Białorusi. Dowodził sowieckimi oddziałami na terenie Polski. Otrzymał z rąk Bolesława Bieruta order Virtuti Militari. Niemal od razu po zakończeniu wojny został mianowany powołany na urząd polskiego Ministra Obrony Narodowej oraz mianowany na stopień marszałka Polski. Inicjował prześladowania przedwojennych polskich oficerów, z których kilkudziesięciu skazano na śmierć. Zsowietyzował polską armię na masową skalę, kierując do niej sowieckich oficerów.

Wraz z powrotem do władzy Władysława Gomółki w 1956 pozbawiono go stanowiska szefa MON. Marszałek wrócił do ZSRR, gdzie pełnił funkcję wiceministra obrony. Zmarł w 1968 r.

PODCASTY I GALERIE