Mijają 83 lata od podpisania Paktu Ribbentrop-Mołotow

23 sierpnia 1939 roku została podpisana umowa między III Rzeszą i Związkiem Sowieckim, której celem było podzielenie między Hitlerem terytorium suwerennych państw europejskich: Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. Podpisanie paktu niestety było początkiem największej wojny światowej w historii - II Wojny Światowej.

zw.lt
Mijają 83 lata od podpisania Paktu Ribbentrop-Mołotow

A. Hitlerowi udało się przeciągnąć na swoją stronę dyktatora ZSRR J. Stalina, obiecując, że umożliwi Związkowi swobodne działanie w ówczesnych krajach bałtyckich i wschodnich ziemiach Polski. Z kolei J. Stalin dążył do zerwania sojuszu niemiecko-japońskiego przeciwko ZSRR. Pakt o nieagresji oznaczał, że jeśli Niemcy zaatakują Polskę, ZSRR pozostanie neutralny (i faktycznie proniemiecki). Podpisany pakt jest nazywany IV rozbiorem Polski, albowiem ułatwił Hitlerowi atak na Polskę, gdy na jego mocy najechał na kraj we wrześniu 1939 roku.

Obie strony szybko uzgodniły między sobą podział Europy Wschodniej. Finlandia i Estonia miały znaleźć się w sferze sowieckiej, Litwa zaś w niemieckiej. Polska miała zostać podzielona wzdłuż linii Narwi, Wisły i Sanu.

Przekonana, że państwa zachodnie nie udzielą skutecznej pomocy Polsce, armia ZSRR, która zawarła rozejm z Japonią, rozpoczęła działania wojenne przeciwko Polsce.

Z czasem dokonano modyfikacji paktu: ZSRR zgodził się na odstąpienie Niemcom części Polski w zamian za oddanie Litwy dla sowietów.

Niezgodna z planami Niemiec okupacja Litwy, Łotwy i Estonii przez ZSRR była jednym z powodów, dla których A. Hitler rozpoczął przygotowania do wojny z ZSRR. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki podpisane przez nich traktaty straciły ważność, ale efekt tajnych porozumień pozostał – ZSRR dokonał aneksji krajów bałtyckich.

Kraje bałtyckie zostały anektowane (jako republiki radzieckie) przez ZSRR w czerwcu, zaś w sierpniu kraje te trafiły pod okupację III Rzeszy na skutek sukcesów Operacji „Barbarossa” (ataku Niemiec na ZSRR), by w latach 1944–45 stać się ponownie częściami ZSRR.

W czasie wojny sowiecko-niemieckiej, kiedy oryginały tajnych protokołów zaginęły w Niemczech (ocalały tylko kserokopie), Związek długo zaprzeczał istnieniu takich dokumentów.

Po rozpoczęciu demokratyzacji ZSRR przez sekretarza generalnego M. Gorbaczowa Zjazd Deputowanych Ludowych uznał protokoły za nieważne od momentu podpisania. Wzmocniły się stanowiska narodów bałtyckich, dążących do odzyskania zniesionej bezprawnie suwerenności, a równo 50 lat po podpisaniu umowy państwa bałtyckie zjednoczyły się w masowym proteście przeciwko reżimowi, znanym nam jako „Bałtycki łańcuch”.

PODCASTY I GALERIE