Kultura i Historia
zw.lt

Litwa nadal posiada króla?

Od 1918 roku Litwa jest republiką, ale posiada również króla. Od 1992 roku królem Litwy jest   Eberhard Friedrich Inigo Antonius Maria Urach potomek w linii prostej drugiego króla Litwy Wilhelma vel Mendoga II, który nota bene nigdy na Litwie nie był.

Uważa się, że jedynym królem Litwy był wielki książę litewski i pierwszy historyczny władca Litwy Mendog. Nie jest to do końca prawda…

Mendog i Witold

W dalekim  1251 roku Mendog przyjął z rąk biskupa chełmińskiego Heidenryka chrzest, co było warunkiem wydania przez papieża Innocentego IV w dniu 17 lipca 1251 roku zgody na koronację. Nie wiadomo do końca, czy do koronacji doszło. Część historyków sądzi, że koronacja odbyła się 6 lipca 1253 roku. Z miejscem koronacji również jest problem, ponieważ nie zachowały się żadne dokumenty pisane. Najprawdopodobniej koronacja mogła odbyć się albo w Wilnie, albo w Nowogródku, albo w Onyksztach. W 1261 roku Mendog wyrzekł się chrześcijaństwa i powrócił do wiary przodków.

Kolejną próbę koronacji, po oficjalnym chrzcie Litwy w 1387 roku, podjął książę Witold. W roku 1429 król niemiecki i węgierski Zygmunt Luksemburczyk wystąpił z projektem koronacji Witolda. Początkowo pomysł został poparty przez Władysława Jagiełłę. Witold wybrał postawę wyczekującą. Koronacja została wyznaczona na 29 września 1430 roku.  1 sierpnia 1430 roku przejęli posłańca cesarskiego z insygniami królewskimi i kompromitującymi papierami koronacyjnymi, w których cesarz zawierał z Witoldem wieczyste przymierze z krajami luksemburskimi i krzyżackimi wymierzone przeciwko Królestwu Polskiemu. Po zdemaskowaniu intrygi posłowie powrócili z insygniami z powrotem. Po niecałych dwóch miesiącach wielki książę Witold zmarł w Trokach. Przeciwnikiem koronacji był zresztą papież Marcin V, ponieważ nie został zapytany o zezwolenie na utworzenie kolejnego królestwa.

Wilhelm Urach vel Mendog II

Niespodziewanie kwestia korony litewskiej powróciła w roku 1918. 16 lutego Litewska Rada Państwowa (Lietuvos taryba) proklamowała niepodległość Litwy, a kilka miesięcy później ogłosiła Litwę królestwem i zaproponowała tron księciu wirtemberskiemu Wilhelmowi von Urach.  Wilhelm był kandydatem na trony kilku państw europejskich. Przez swoją matkę posiadał prawo do tronu księstwa Monako, był brany pod uwagę przy wyborze władcy Albanii.

4 lipca 1918 roku został ogłoszony przez Tarybę królem Litwy pod imieniem Mendoga II.  Jednym z czynników, dlaczego został wybrany na króla Litwy była przynależność do kościoła katolickiego. Taryba kombinowała, że w wypadku wygranej państw centralnych Wilhelm byłby gwarantem sojuszu z Niemcami, które broniłyby Litwy przed Rosją. Przeciwnikiem litewskiej monarchii był m.in. Stanisław Narutowicz, który nawet opuścił Tarybę.

Zgodnie z projektem konstytucji, która była napisana po litewsku i niemiecku, Litwa musiała być monarchią konstytucyjną. Władza ustawodawcza należeć miała do króla oraz dwuizbowego parlamentu składającego się z Sejmu oraz Rady. Sejm miał składać się z 93 członków wybieranych w wyborach powszechnych, natomiast Rada nie była wybieralna. W Radzie mieli zasiadać następca tronu, biskupi katolicy i uniccy, prezes Sądu Najwyższego, dwaj reprezentanci Uniwersytetu Wileńskiego, dwie osoby wskazane przez króla oraz 24 osoby mianowane przez Sejm.

Niestety Wilhelm Urach nigdy nie pojawił się na Litwie i nigdy nie nauczył się języka litewskiego.
Zresztą monarchia przetrwała zaledwie kilka miesięcy. Po klęsce Cesarstwa Niemieckiego na zachodzie Litwa proklamowała się Republiką.

„Litewskie królestwo było tworem narzuconym przez okoliczności, ruchem o charakterze czysto politycznym. Monarchizm nie miał oparcia w społeczeństwie litewskim: tym bardziej w oparciu o króla-Niemca. Niemcy byli przez Litwinów uważani za okupantów nie gorszych od Rosjan, należały bowiem do nich tereny tzw. Małej Litwy czyli okręgu Kłajpedy. Pamiętać należy o pewnym ironicznym wydźwięku imienia koronacyjnego króla Mendoga. Jedyny król Litwy – średniowieczny Mendog I – wsławił się bowiem m. in. walkami z zakonem krzyżackim” – ocenił okres monarchii polski historyk prawa Marcin Jędrysiak.
Co prawda Wilhelm vel Mendog II do końca życia nie zrezygnował z tytułu króla Litwy. Wilhelm był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była  Amelia Wittelsbach, córka księcia Karola Teodora Wittelsbacha i Zofii Wettyn, z którą miał 9 dzieci. Po śmierci pierwszej żony ożenił się z córką ostatniego króla Bawarii Ludwika III Wiltrudą. Ślub został zawarty w 1924 roku. Król Litwy zmarł cztery lata później w Rapallo.


Potomkowie Mendoga II

Po śmierci Wilhelma odziedziczyć tytuły księcia Urach i króla Litwy miał najstarszy syn – również – Wilhelm. Jednak ten zrezygnował z tytułów, aby móc ożenić się z Elżbietą Theurer, która nie miała powiązań z królewskimi rodami oraz tytułu szlacheckiego.

Dlatego „nowym królem” Litwy został jego brat Karol. Karol Gero Albrecht Józef Wilhelm Anton Maria Urach  urodził się w roku 1899 w Lichtensteinie, a zmarł tamże w roku 1981. 20 czerwca 1940 roku ożenił się z hrabiną Gabrielą von Waldburg Zeil und Trauchburg. Niestety para nie miała dzieci, dlatego jego tytuły odziedziczył bratanek  Karol.

Karol Anzelm Franciszek Józef Wilhelm Ludwik Filip Gero Maria Urach urodził się w roku 1955 i był synem Eberharda Uracha, trzeciego syna Mendoga II.

Eberhard, który zmarł w 1969 roku w Tutzing, miał trzech synów i dwie córki. Starszy syn Karol został królem Litwy po śmierci stryja, jednak zrezygnował z tytułów królewskich i książęcych po ślubie z Saskią Wüsthof w 1991 roku. Wówczas tytuły przeszły na jego brata Inigo (właśc. Eberhard Friedrich Inigo Antonius Maria Urach) , który urodził się w Bawarii w 1962 roku. Książe uważa się za głowę litewskiego domu królewskiego, uczy się litewskiego, a podczas wizyty w 2009 r. oświadczył, że „jeśli zaproponują mu litewski tron, to zgodzi się przyjąć”

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!