Litewscy działacze społeczni proszą o zwrócenie księciu Giedyminowi tytułu króla

Zbliżając się do 700. rocznicy pierwszej wzmianki o Wilnie w liście Giedymina, proponuje się wyryć prawdziwy tytuł władcy na pomniku Giedymina na Placu Katedralnym w stolicy. Tylko Rosjanie i nieliczni Słowianie nazywali go Wielkim Księciem (podobnie jak innych władców Litwy), natomiast zachodni władcy i papieże oficjalnie nazywali Giedymina królem Litwy i Rosji.

madeinvilnius.lt
Litewscy działacze społeczni proszą o zwrócenie księciu Giedyminowi tytułu króla

fot. BNS/ Žygimantas Gedvila

Ci, którzy wątpią w królewski tytuł Giedymina, powinni zapoznać się ze zbiorem dokumentów historycznych z epoki Giedymina, przygotowanym przez angielskiego historyka St. Rowella. Przedłożył on 83 publikacje dokumentów w językach łacińskim, niemieckim, greckim i staroruskim, wraz z ich tłumaczeniami na litewski, nie zmieniając tytułów podawanych w źródłach w tłumaczeniach litewskich. O czym świadczą publikacje autentycznych dokumentów z epoki? Odpowiedź jest jednoznaczna: w międzynarodowych dokumentach i korespondencjach Europy Zachodniej Giedymin jest stale tytułowany królem Litwy.

Świetną tego ilustracją są słynne listy Giedymina. Cesarski notariusz z Lubeki sporządził kopię trzech listów Giedymina. W transkrypcjach listów autor nosi pełny tytuł – „Giedymin z łaski Bożej, król litewski i rosyjski, władca i książę żemgalski” (Gedeminne Dei gratia Letphanorum Ruthenorumque rex, princeps et Dux Semigallie). Państwo litewskie jest wszędzie nazywane królestwem (regnum), jak wszystkie inne królestwa świata (cum omnia regna), Wilno nazywa się stolicą królestwa, czyli miastem królewskim (in civitate nostra regia Vilna). Wymienione przez władcę przywileje dla duchownych, kupców, rzemieślników, przyzwoitych mnichów itp. zaproszonych do Królestwa Litewskiego nazywane są darem królewskim (ex regali dono damus).

Wszystkie źródła pisane przedstawiające jeden lub inne tytuły dawnych władców litewskich (przed XV w.) wyraźnie dzielą się na dwie grupy. W dokumentach zachodnio i północnoeuropejskich, czyli w językach łacińskim, niemieckim i angielskim w stosowany jest tytuł rangi królewskiej, zaś w tekstach pisanych w językach słowiańskich, takich jak rosyjski czy polski używany jest tytuł „książę”, czyli ranga niższa niż car, cesarz czy król.

Tytuł króla jest symbolem państwa niezależnego od wszystkiego (suwerennego) i przynależności do cywilizacji zachodniej. Administracja i propaganda wszystkich władz zaborczych Litwy dołożyła znacznych starań, aby wymazać z pamięci narodu litewskiego pamięć o Królestwie Litewskim i królach litewskich.

PODCASTY I GALERIE