Litewscy filmowcy: Śmierć Wajdy to wielka strata

„Trudno sobie wyobrazić polskie kino bez Andrzeja Wajdy” - twierdzą litewscy krytycy i reżyserzy filmowi.

Antoni Radczenko
Litewscy filmowcy: Śmierć Wajdy to wielka strata

Fot. PAP / Leszek Szymański

„Na Festiwalu Filmowym w Gdyni nasza delegacja została zaproszona na pokaz filmu Andrzeja Wajdy „Powidoki”. Na premierze nic nie wskazywało na to, że tak się stanie. Niestety, stało się inaczej” – powiedziała w rozmowie z zw.lt krytyk filmowa Izolda Keidošiūtė.

„To był człowiek, który robił tylko takie filmy, jakie chciał. Mimo wszelkich niepomyślnych okoliczności, zatargów z władzą, przez którą był ciągle atakowany, wydaje mi się, że Andrzej Wajda miał bardzo szczęśliwe i udane życie. To jest jeden z nielicznych reżyserów, który ma prawie wszystkie możliwe nagrody filmowe od Oscara po złotą Palmę w Cannes. To był człowiek mocno zaangażowany w kulturę polską” – podkreśliła krytyk.

Znany litewski dramaturg, scenarzysta oraz reżyser teatralny i filmowy Marius Ivaškevičius miał zaszczyt osobiście poznać Andrzeja Wajdę.

„Przed trzema laty uczestniczyłem w specjalnych warsztatach filmowych organizowanych przez studio Andrzeja Wajdy. W warsztatach uczestniczył sam reżyser, który oceniał i omawiał nasze projekty filmowe. To było imponujące, że człowiek w jego wieku, miał takie młodzieńcze podejście i trzeźwy umysł. Oczywiście to jest smutna wiadomość, ale sądzę, że Andrzej Wajda miał długie, ciekawe oraz treściwe życie” – opowiedział zw.lt Marius Ivaškevičius.

Marius Ivaškevičius wyreżyserował trzy filmy  „Mano tėvas”, „Tėve mūsų”, „Santa”.

Podobnego zdania jest inny litewski reżyser. „To wielka strata. Wajda był mistrzem. To była legenda światowej kinematografii” – oświadczył Tomas Donela, autor filmu „Atsisveikinimas”, który powstał w koprodukcji z Polską.

Andrzej Wajda zmarł 9 października 2016 roku.

Popularność Andrzejowi Wajdzie przyniosły filmy inicjujące tzw. polską szkołę filmową: Kanał oraz Popiół i diament, w których dokonywał rozrachunku z czasami II wojny światowej. Dokonał ekranizacji wielu dzieł literackich, jak Popioły, Brzezina, Wesele, Ziemia obiecana, Panny z Wilka i Pan Tadeusz. Współtworzył kino moralnego niepokoju, w którego ramach powstały osadzone w tematyce społecznej, demaskujące patologie systemu komunistycznego w Polsce obrazy: Człowiek z marmuru i jego kontynuacja Człowiek z żelaza, nagrodzona Złotą Palmą w Cannes. Do współczesnej twórczości Andrzeja Wajdy należą: martyrologiczny film Katyń oraz eksperymentalny Tatarak. Reżyser zainicjował również powstanie istniejącego w latach 1972–1983 Zespołu Filmowego X, Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej utworzonej w 2001 roku oraz autorskiego studia filmowego. Jego działalność teatralna obejmowała wystawianie sztuk w teatrach gdańskich, warszawskich, krakowskich (Z biegiem lat, z biegiem dni…) oraz za granicą.
Twórczość Andrzeja Wajdy nawiązywała do polskiego symbolizmu i romantyzmu, była próbą rozrachunku z mitami polskiej świadomości narodowej. Za zasługi dla rozwoju kinematografii Wajda był wielokrotnie nagradzany, między innymi w 2000 roku otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej (Oscara) za całokształt twórczości.
Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach.

PODCASTY I GALERIE