100-lecie Bitwy Warszawskiej. Pamiętamy o tym na Wileńszczyźnie

100 lat temu pod Warszawą Polacy zatrzymali Sowietów. Bitwa Warszawska uznawana jest za osiemnastą decydującą w dziejach świata. Polskie zwycięstwo uratowało Europę zachodnią przed rewolucją komunistyczną. W korespondencji Lenina ze Stalinem z końca lipca 1920 r. przewija się systematycznie jeden motyw: jak dobijemy Polskę, zdobędziemy Lwów… Potem miała być cała Galicja, Czechy, Węgry, Rumunia, Wiedeń, aż w końcu zsowietyzowane miały być Włochy. Te ambitne plany Stalina podboju praktycznie całego kontynentu europejskiego legły w gruzach. Legły w gruzach, bo zatrzymała je Polska. To zwycięstwo też uchroniło Litwę przed sowietyzacją w 1920 r. Czy o tym pamiętamy? Rozmawiamy z historykiem Waldemarem Szełkowskim, szefem Wileńskiego Klubu Rekonstrukcji Historycznej Garnizon Nowa Wilejka. 

Renata Butkiewicz
100-lecie Bitwy Warszawskiej. Pamiętamy o tym na Wileńszczyźnie

Fot. Joanna Bożerodska

– Corocznie 15 sierpnia odbywają się we wszystkich kościołach polowych w Polsce uroczyste msze św. w intencji poległych na polu chwały. W Wilnie również pamiętamy o święcie Wojska Polskiego. Czym ten dzień jest szczególny dla Wileńszczyzny?

– Skoro poczuwamy się do narodu polskiego, warto obchodzić wszystkie narodowe polskie święta t.j. 11 listopada, 3 maja i właśnie Święto Wojska Polskiego. Poza tym warto to święto promować wśród Litwinów. Bardzo wielu historyków zaznacza, że Bitwa Warszawska miała ogromną rolę, gdyż wstrzymano nawałę bolszewicką. Bolszewicy idąc na Zachód, jak mówili, nieśli szczęście na bagnetach żołnierza Armii Czerwonej, a to oznaczałoby to samo, co w Związku Sowieckim, czyli nacjonalizacja, zesłania, masowy terror. I skoro Polakom udało się rozbić pod Warszawą bolszewików, potem jeszcze w drugiej bitwie – Bitwie Niemeńskiej zatwierdzili swoje zwycięstwo, bo też miało niemałe znaczenie, można mówić, że Polacy uratowali znowu Europę przed bolszewikami. Warto to święto nie tylko obchodzić, ale o tym święcie mówić też dla innych. Cieszy to, że na Litwie zaczęto dostrzegać święto Wojska Polskiego jak i inne święta narodowe RP. Ale tak naprawdę na Litwie bardzo mało osób zdaje sobie sprawę z wagi Bitwy Warszawskiej. 

– Gdyby nie bohaterski czyn Polaków, Europa zostałaby zdominowana przez komunistów. To zwycięstwo też uchroniło Litwę przed sowietyzacją w 1920 r. Niestety w podręcznikach szkolnych o Piłsudskim mówi się dwuznacznie. 

– Źle mówi się też o akcji Żeligowskiego. 15 sierpnia pod Warszawą udało się zatrzymać wojska bolszewickie. O zwycięstwie w Bitwie Warszawskiej mówi się bardzo różnie, bo dowódca sztabu gen. Tadeusz Rozwadowski, mówił, że był autorem planu, kontrataku znad Wieprza, a tę akcję tak naprawdę prowadził Piłsudski. Między nimi była rywalizacja, ale jak to się mówi – zwycięstwo ma wielu ojców, a klęska jest sierotą. Uważam, że w tym przypadku zwyciężyło całe Wojsko Polskie. A skoro Piłsudski był głównym dowódcą Wojska Polskiego, to jego największa w tym zasługa, ale nie pomniejszając roli Rozwadowskiego i bardzo wielu oficerów, żołnierzy Wojska polskiego.

– Skąd nazwa Cud nad Wisłą?

– Przede wszystkim nawiązuje do religii, bo 15 sierpnia obchodzimy święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Religia miała swoje znaczenie i to wzmacniało ducha, a szczególnie, że bolszewicy byli ateistami, więc wiara  jednoczyła Polaków. Nieraz do ataku prowadzili ksieża, np. ksiądz Skorupko, po raz kolejny pomógł zerwać się polskiemu wojsku, które okazało się pod ostrzałem bolszewickim, a sam zginął. Cud był w oczach cywilów – nie tylko Polaków, ale głównie na Zachodzie, bo bardzo wielu oczekiwało, że Polska padnie. Nazwę Cud nad Wisłą celowo eksponowali endecy podkreślając, że to nie Piłsudski zwyciężył, który był ich oponentem, a cud – Bóg pomógł, a Piłsudski nic nie zrobił. A przecież dzięki jego odwadze, poświęceniu i znakomitej taktyce, polskim wojskom udało się zatrzymać armię sowiecką pod Warszawą, co również uchroniło Europę od bolszewickiego najazdu. 

*****
Obchody 100-lecia Bitwy Warszawskiej odbywają się również na Litwie. M. in. w kwaterze wojskowej przy mauzoleum marszałka Józefa Piłsudskiego na Rossie z udziałem Ambasady RP w Wilnie.

Pamięć Bohaterów została uczczona także Zułowie.

Klub Rekonstrukcji Historycznej Garnizon Nowa Wilejka zapali znicze na grobach polskich żołnierzy na kilku cmentarzach.

22 sierpnia 2020 r. o godz. 17.00 w Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie Instytut Polski w Wilnie wspólnie z Ambasadą RP zapraszają na projekcję filmu „Cud nad Wisłą” z 1921 r. w reżyserii Ryszarda Bolesławskiego. 

PODCASTY I GALERIE