10-lecie współpracy IPN z Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy oraz Litewskim Archiwum Akt Specjalnych

W 2021 r. przypada dziesiąta rocznica powołania polsko-litewskiej grupy roboczej, opracowującej publikacje w oparciu o dokumenty pochodzące z archiwów litewskich i zasobu IPN.

zw.lt
10-lecie współpracy IPN z Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy oraz Litewskim Archiwum Akt Specjalnych

Fot. IPN

Instytut Pamięci Narodowej ściśle współpracuje z Centrum Badania Ruchu Oporu i Ludobójstwa Mieszkańców Litwy (LGGRTC) oraz z Litewskim Archiwum Specjalnym (LYA), czyli z instytucjami, które zajmują się m.in.: gromadzeniem i badaniem materiałów archiwalnych dotyczących represji, jakie dotknęły ludność na Litwie w okresie sowieckiej i niemieckiej okupacji. Pierwsze kontakty z obiema instytucjami nawiązano już w pierwszych latach funkcjonowania pionu archiwalnego IPN. W miarę rozwoju działalności dostrzeżono potrzebę ich poszerzenia, ana przełomie 2009 i 2010 r., rozpoczęto działania zmierzające do sformalizowania współpracy obu stron.

W efekcie tych zabiegów, 22 września 2010 r., podpisana została umowa o współpracy z LGGRTC i LYA, zakładająca przede wszystkim opracowywanie wspólnych edycji źródłowych oraz prowadzenie innych działań naukowych i popularyzatorskich. Podpisano również oddzielną umowę z Litewskim Archiwum Specjalnym (LYA) dotyczącą nabycia dokumentów archiwalnych.

Zgodnie z umową z LGGRTC zaplanowano wydawanie dwujęzycznej (w jęz. polskim i litewskim), wspólnej serii pt.: Polska i Litwa w XX wieku w ramach której publikowane miały być dokumenty, pochodzące z archiwów litewskich i z zasobu IPN, dotyczące działań podejmowanych przez sowiecki oraz niemiecki aparat terroru przeciwko podziemiu polskiemu i litewskiemu, a także przeciwko społeczności polskiej i litewskiej na Wileńszczyźnie oraz poza nią.

W skład polsko-litewskiej grupy roboczej, prowadzącej prace nad wspomnianym projektem wydawniczym, wchodzą przedstawiciele obu stron, w tym: ze strony litewskiej – dr Arūnas Bubnys, Rytas Narvydas i Andrius Tumavičius, a ze strony polskiej – Marzena Kruk, prof. Piotr Niwiński, prof. Tomasz Balbus, dr Marcin Majewski i Margarita Chilińska.

W ramach prowadzonej współpracy odbywają się spotkania grupy w Polsce lub na Litwie. Od jesieni 2020 r. spotkania odbywają się w trybie zdalnym.

Owocem współpracy są jak dotąd dwie publikacje naukowe:

Obecnie prowadzone są końcowe prace nad tomem II serii dotyczącym działalności Grupy Operacyjnej MGB Litewskiej SRS w powojennej Polsce i jej działań wobec sieci kurierskiej podziemia litewskiego, a także powiązań polskiej i litewskiej konspiracji antysowieckiej. Tytuł jest przewidziany do druku w 2021 r., tak aby mógł być zaprezentowany jesienią br. z okazji dziesięciolecia pracy grupy.

Planowane są również następne tomy serii, poświęcone następującym zagadnieniom: współpracy pomiędzy MSW PRL i KGB LSRS po 1956 r., zwalczaniu podziemia polskiego na Wileńszczyźnie przez niemiecką Policję Bezpieczeństwa w latach 1941-1944 oraz działalności podziemia polskiego i litewskiego w LSRS od jesieni 1945 do wiosny 1946 r.

PODCASTY I GALERIE