Bezpieczeństwo
Antoni Radczenko

Pakt  Ribbentrop-Mołotow: Zamierzchła przeszłość czy obecna polityka Rosji?

23 sierpnia 1939 roku sowiecka Rosja i hitlerowskie Niemcy podpisały słynny Pakt Ribbentrop-Mołotow, który zgodnie z tajnym protokołem dokonał nowego rozbioru Polski oraz zadecydował o utracie na dziesięciolecia niepodległości przez Litwę, Łotwę i Estonię.

W tajnym protokole pisano m.in. : „Rząd Rzeszy Niemieckiej i rząd ZSRR uznają, po upadku dotychczasowego państwa polskiego, za wyłącznie swoje zadanie przywrócenie na tym terenie pokoju i porządku oraz zapewnienie żyjącym tam narodom spokojnej egzystencji, zgodnej z ich narodowymi odrębnościami”.

Po upadku ZSRR, kiedy filozof i ekonomista Francis Fukuyama proklamował „koniec historii”, wydawało się, że Pakt odszedł bezpowrotnie do historii. Obserwując jednak poczynania Rosji w ciągu ostatnich 25 lat, można dojść do wniosku, że Moskwa nadal traktowała Europę Środkową-Wschodnią jako własną strefę wpływów. W latach 90-tych Kreml protestował przeciwko wejściu do NATO Polski, Czech i Węgier, a na początku XXI w. – Litwy, Łotwy, Estonii, Rumunii, Bułgarii, Słowacji i Słowenii. Co prawda protesty Rosji nie doszły do skutku, ale nie pohamowało to jej imperialnych zapędów, czego najlepszym dowodem jest wojna z Gruzją czy obecna sytuacja na Ukrainie.

Bumblauskas: Wielkość Rosji i wielkość USA

„Jeśli Pakt Ribbentrop-Mołotow istnieje to tylko w głowach niektórych władców na Kremlu. Rosja po prostu nie ma teraz partnera do podziału Europy Środkowo-Wschodniej (…). To widać również na przykładzie Ukrainy. Z pewnością Rosja chciała więcej, ale się jej nie udało. Spotkała się z odpowiedzią Zachodu (…) Najważniejsze, aby teraz Zachód nie zaczął ponownie jakichś gierek z Rosją” – powiedział zw.lt znany litewski historyk Alfredas Bumblauskas. Jak dodał, na świecie istnieją „dwie odrębne strategie” dotyczące wielkości państwa: dla Rosji wielkość oznacza terytorium, a dla USA – zobowiązania.

„Stany Zjednoczone nigdy nie uznały paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie brały udziału w podziale czy negocjacjach. O ile dobrze pamiętam w 2001 r. prezydent George Buch powiedział, że „nigdy więcej Jałty”. A co to Jałta? To faktycznie potwierdzenie Paktu Ribbentrop-Mołotow” – dodał Bumblauskas.

Zdaniem historyka największym błędem obecnej Rosji jest chęć odseparowania się od świata zachodniego i stworzenie odrębnej cywilizacji. „Rosyjska kultura faktycznie była wielka, kiedy trzymała się z Zachodem. To jest Rosja Puszkina, Lermontowa czy Czechowa” – zaznaczył Alfredas Bumblauskas.

Nikžentaitis: Są inne czasy

Kolejny rozmówca zw.lt Alvydas Nikžentaitis jest podobnego zdania. „Nie sądzę, że scenariusz z 1939 r. mógłby powtórzyć się teraz. Są inne czasy. Większość sąsiadów Rosji to są kraje demokratyczne, a Pakt Ribbentrop-Mołotow był w dużym stopniu efektem czasów totalitaryzmu” – podkreślił litewski historyk.

To absolutnie nie oznacza, że ze strony Rosji nie ma zagrożenia. „Oczywiście Rosja chciałaby powrócić do pewnego systemu jałtańskiego. Gdy obserwujemy politykę Rosji na Ukrainie, Gruzji czy w krajach Azji Środkowej to widać, że chce za wszelką cenę pozostać imperium. Chce dominować na terytoriach, które należały albo do carskiej Rosji, albo do ZSRR” – oświadczył Nikžentaitis.

Pukszto: Na Zachodzie starają się o tym wydarzeniu nie pamiętać

Politolog Andrzej Pukszto jest przekonany, że na Zachodzie ludzie nadal posiadają nikłą wiedzę o tym wydarzeniu.

„Pakt Ribbetrop-Mołotow to jest jedna z najczarniejszych stron historii najnowszej Europy. Wydaje się, że nadal Rosja, a nawet niektórzy na Zachodzie Europy, starają się o tym wydarzeniu nie pamiętać. Przed sześciu laty na Światowym Kongresie Historyków Polski w Krakowie, miałem możliwość usłyszeć wystąpienie badaczki z Francji, która mówiła o trudnościach z wydrukowaniem artykułu o tym pakcie” – powiedział w rozmowie z zw.lt Pukszto.

Zdaniem politologa dzisiaj społeczność międzynarodowa również nie zawsze adekwatnie reaguje na agresywne działania Rosji.

„Czy coś takiego może się powtórzyć? Najlepszym gwarantem stabilności zarówno Litwy, jak i Polski jest przynależność do NATO i Unii Europejskiej, aczkolwiek rosyjska okupacja Krymu, Abchazji i Osetii Południowej pokazuje, że nawet teraz nie zawsze wspólnota międzynarodowa ma sposoby na zachowanie integralności terytorialnej poszczególnych państw” – podkreślił naukowiec.

Historia podpisania Paktu

22 sierpnia 1939 opinię publiczną poinformowano, że rząd III Rzeszy i rząd sowiecki doszły do porozumienia w sprawie podpisania paktu o nieagresji. Pakt, wraz z tajnym protokołem, został podpisany nastepnego dnia w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Joachima von Ribbentropa oraz Wiaczesława Mołotowa, którzy w imieniu swoich przywódców, Adolfa Hitlera i Józefa Stalina, dokonali podziału terytoriów państw Europy Środkowej i Wschodniej.

Wielu historyków, sądzi że Pakt Ribbentrop-Mołotow był kontynuacją układu niemiecko-rosyjskiego w Rapallo z 1922 roku między Rosją Sowiecką a Niemcami (Republiką Weimarską), potwierdzonego układem berlińskim (1926). Po dojściu NSDAP i Adolfa Hitlera do władzy współpraca polityczna i wojskowa na pewien czas została zawieszona.

Do przełomu w relacjach pomiędzy dwoma totalitaryzmami doszło 10 marca 1939 roku, kiedy Stalin wygłosił swoją „mowę kasztanową” na  XVIII Zjeździe Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego w Moskwie.  „Związek Radziecki może porozumieć się z każdym państwem, bez względu na jego ustrój” – powiedział wówczas Stalin. Słowa jego były skierowane do władz III Rzeszy.

Konsekwencją podpisania umowy był atak 1 września Niemiec na Polskę, który zapoczątkował wybuch II wojny światowej. ZSRR do wojny, po stronie Niemiec, dołączył 17 września. Litwa oraz pozostałe kraje bałtyckie zostały okupowane przez sowiecką Rosję rok później.
„Sowiecka polityka zagraniczna drugiej połowy lat trzydziestych ponosi jednoznaczną współwinę za podminowanie tego bezpieczeństwa, a w końcu – za katastrofę. Stalin zamierzał rzeczywiście wykorzystać dla Rosji Sowieckiej przyznaną mu przez Hitlera strefę interesów w Europie Środkowo-Wschodniej i przejąć te obszary. Tym samym Związek Sowiecki, zawarłszy pakt z Hitlerem, ma swój istotny udział w II wojnie światowej od jej pierwszego dnia” – napisał w książce „Polska i Rosja” niemiecki historyk prof. Klaus Zernack

Tagi:

srtfondas

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!