Bezpieczeństwo
Małgorzata Kozicz

Czy Grybauskaitė i Merkel chodziły razem do szkoły albo jak się oprzeć fake newsom

84 proc. dorosłych Amerykanów posiadających prawa wyborcze przyznało, że w trakcie wyborów prezydenckich miało trudności z rozpoznaniem wiarygodnej informacji. 79 proc. dorosłych w 19 krajach świata wyraża zaniepokojenie, „które wiadomości w internecie są prawdziwe, a które fałszywe” - wynika z badań przeprowadzonych w 2017 roku. W Wilnie odbył się cykl wykładów Jessi Hollis McCarthy z amerykańskiego Newseum, poświęcony sposobom zwalczania dezinformacji.

Newseum to bodajże największe na świecie interaktywne muzeum dziennikarstwa, działające w Waszyngtonie. Oprócz licznych ekspozycji poświęconych historii dziennikarstwa, wolności słowa, zagadnieniom etyki i zaangażowania dziennikarskiego, instytucja prowadzi także działalność edukacyjną. Odbywają się tu wykłady dla uczniów, studentów, nauczycieli, dziennikarzy i innych grup zawodowych, mające na celu zwiększanie piśmienności medialnej. Newseum oferuje narzędzia pozwalające na zweryfikowanie prawdziwości informacji, zwalczanie tak zwanych fake news, sprawdzanie faktów. Na Litwie przy współpracy Ambasady USA i Departamentu Stanu USA zostały zorganizowane wykłady skierowane do studentów, nauczycieli, aktywistów społecznych, a także dziennikarzy.

„Umożliwienie użytkownikom bardziej krytycznego podejścia do informacji to wspólna praca. Jedynym sposobem na walkę z dezinformacją jest edukacja. Badania wskazują, że młodzi ludzie kształceni w kierunku piśmienności medialnej znacznie lepiej potrafią odróżnić rzetelne posty od nierzetelnych, nawet jeżeli zgadzają się z perspektywą polityczną obu przekazów” – przytacza przykład Jessi Hollis McCarthy.

Edukcja medialna dotyczy jednak nie tylko młodzieży, lecz także – a nawet przede wszystkim – dorosłych. To szczególne aktualne w dobie mediów społecznościowych, gdzie nie istnieje żadna weryfikacja informacji. Z drugiej strony, na Facebooku lub Twitterze tworzymy – świadomie lub nie – bąble informacyjne, do których dociera tylko taka informacja, którą chcemy oglądać.

Jak podkreśla ekspertka, ważne jest zdefiniowanie określenia fake news. „Nie zaliczamy do fake news informacji stronniczej czy wadliwej, która ukazała się skutkiem błedu dziennikarskiego. Fake news to informacja nieprawdziwa, kłamliwa, sfabrykowana” – tłumaczy Jessi Hollis McCarthy.

Prawdopodobnie nie każdy nabierze się na wiadomości w stylu „Papież Franciszek popiera kandydaturę Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich” czy na krążące od niedawna po internecie zdjęcie sugerujące, że Angela Merkel, Theresa May i Dalia Grybauskaitė w dzieciństwie były przyjaciółkami, zatem istnieje jakiś odgórny spisek mianujący przywódców państw. Dziennikarze zajmujący się fact-checkingiem udowodnili, że zdjęcie faktycznie przedstawia Angelę Merkel, dwie pozostałe dziewczyny nie mają jednak nic wspólnego z obecną premier Wielkiej Brytanii i prezydent Litwy.

Często jednak fake news przybiera postać o wiele bardziej wysublimowaną, a ludzie z natury wierzą w słowo drukowane. Jak zatem nie dać się nabrać?

W podręcznikowym skrócie Newseum ma na to odpowiedź zaszyfrowaną w angielskim słowie „ESCAPE”(ucieczka): Evidence (dowód) – czy fakty, które mogę zweryfikować, na przykład imiona, miejsca, daty, się zgadzają?; Source (źródło) – kto przygotował tę informację i czy autor jest godny zaufania?; Context (kontekst) – jaki jest szerszy obraz całej sytuacji – wydarzenia, trendy, cele polityczne, nacisk finansowy?; Audience (odbiorcy) – jaka jest zamierzona publiczność wnioskując z technik prezentacji, języka, treści?; Purpose (powód) – dlaczego materiał się ukazał – czy wynika z misji wydawcy, czy nawołuje do działania, zawiera perswazyjny język lub ilustracje, stosuje techniki zwiększające klikalność? ; Execution (wykonanie) – jak informacja została zaprezentowana – styl, gramatyka, ton, dobór ilustracji?

„Nie mówimy ludziom – to kłamstwo, jak możesz być tak głupi, żeby w to wierzyć?! Mówimy – oto są sposoby na sprawdzenie informacji, spróbujmy dowiedzieć się czegoś razem” – podkreśla Jessi Hollis McCarthy z Newseum.

„Sytuacja nie zmieni się w ciągu jednej nocy. Możemy jednak pobudzać krytyczne myślenie i ciekawość, które poprowadzą do trwałych rozwiązań” – podsumowuje ekspert.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Spaudos, radijo ir televizijos rėmimo fondas
Radar Wileński – Poinformuj nas!