Wilno i Wileńszczyzna
BNS

Ištvan Kvik: Rom nie dżin, nie czarownik. Rom jest jednym z wielu

W kwietniu będziemy obchodzić Międzynarodowy Dzień Romów. Z tej okazji w centrum Wilna po raz pierwszy odbędzie się festiwal romski GYPSY FEST 2019. Mieszkańcy i goście Wilna będą mogli podziwiać kolorowych tancerzy, poruszać się w rytm romskiej muzyki, a nawet spróbować narodowych potraw romskich. Jeden z organizatorów festiwalu, lider zespołu „Sare Roma”, Ištvat Kvik, mówi, że takie wydarzenia są wspaniałą okazją poznania Innego, wbrew stereotypom narodowym.

Ištvan Kvik: Rom nie dżin, nie czarownik. Rom jest jednym z wielu

Zbliża się Międzynarodowy Dzień Romów. Jak to święto będzie obchodzone na Litwie?

W dniu 8 kwietnia społeczność romska na Litwie i na świecie obchodzi Międzynarodowy Dzień Romów. Święto to zostało ustanowione na Kongresie Międzynarodowego Związku Romów w 1990 r. Dzień obchodów upamiętnia pierwsze spotkanie przedstawicieli Romów  z 25 państw, które odbyło się 8 kwietnia 1971 roku pod Londynem. Podczas pierwszego Światowego Kongresu Romów ustalono flagę i hymn. Uroczyste i piękne wydarzenia odbywają się w wielu krajach, które zamieszkują większe społeczności romskie – uczestniczyliśmy w festiwalach na Łotwie, Słowacji, w Szwecji, w tym roku jesteśmy zaproszeni do Chorwacji. Ale nie zapominamy również własnego kraju – na Litwie będziemy obchodzić ten dzień kilku etapowo.

Po pierwsze, 5 kwietnia odbędzie się konferencja w Sejmie RL. To jest część oficjalna – zwrócenie uwagi na kwestie Romów na Litwie i w Europie. W konferencji udział wezmą przedstawiciele wspólnoty romskiej na Litwie, politycy, przedstawiciele innych mniejszości narodowych, goście z innych krajów Unii Europejskiej. Będziemy dyskutowali o problemach, ale też kulturze i historii Romów na Litwie oraz innych krajach europejskich.

Kolejny etap – to zabawny pochód muzyczny prospektem Giedymina, który odbędzie się 14 kwietnia. Ta część, uważam, będzie najciekawsza dla mieszkańców stolicy. Romskie tancerki i zespoły dziecięce z Mariampola, Poniewieża, Kybartów i Szawel będą zapraszali do wspólnej zabawy. Na ruchomej scenie zagrają muzycy, zostaną wykonane specjalne numery taneczne i teatralne – nie chcę wyjawić wszystkich niespodzianek. Będzie naprawdę fajnie! A na placu Katedralnym planujemy pokazać krótki spektakl kabaretowy. Również tam będą serwowane romskie przysmaki. Zapraszam więc wszystkich do skorzystania z tej nadzwyczajnej okazji poznania dziedzictwa kulturowego Romów!

To będzie pierwszy festiwal romski na taką skalę na Litwie? Zaprosiliście gości z zagranicy?

Świętujemy tę uroczystość od lat, ale dopiero od dwóch lat obchody będą organizowane na taką skalę. W 2018 r. zorganizowaliśmy marsz z końmi, przyczepami kempingowymi, gośćmi zagranicznymi, gwiazdami litewskimi. Przyjęto nas bardzo pozytywnie, więc w tym roku postanowiliśmy zorganizować jeszcze bardziej kolorowe święto – tak jak my, Romowie, możemy – więcej uczestników, więcej muzyki, kolorów i dobrego nastroju!

W festiwalu „GYPSY FEST 2019“ wezmą udział: łotewski zespół AME ROMA, czeski zespół SKUPINA IMPERIO, rumuński zespół ROMA FEST, zespoły z Mariampola, Poniewieża, Kybartó, Szawli, Eiszyszek. Oczywiście wystąpią i litewskie gwiazdy muzyki romskie – Radżi, zespół SARE ROMA, duet Romanik, romska piosenkarka Konsuela, a także RAKIA KLEZMER ORKESTAR z Wilna. Święto poprowadzi założyciel ImproAkademii Dainius Palivonas, reżyserem festiwalu jest Marius Jampolskis. Przywitają nas prezes Międzynarodowego Związku Romów, inni honorowi goście. Planujemy także zaciekawić młodzież, prezentując współczesnych romskich twórców i specjalnego DJ-a, który łączy motywy romskich piosenek z progresywną muzyką elektroniczną. A wieczorem wszystkich zapraszamy na Galę Koncertową GRAND w klubie „Legendos“, podczas której wystąpią wszyscy wcześniej wymienieni artyści.

Powiedziałeś, że hasło festiwalowe brzmi „Rom nie jest dżinem”. Jakie przesłanie kryje się pod tym zwrotem?

To hasło jest pierwszym krokiem w kierunku przełamania stereotypów. Człowiek, któremu brakuje wiedzy, jest skłonny fantazjować, wymyślać niebywałe rzeczy. To samo się dzieje mówiąc o Romach – ludzie często nie znają naszego narodu, naszej historii, nie wiedzą, kim jesteśmy, dlatego nieraz Romom przypisują negatywne cechy i magiczne moce. A my jesteśmy po prostu ludźmi, jak wy. Płaczemy i cieszymy się, czujemy, kochamy lub nie lubimy. Więc to hasło wzywa do zastanowienia się, co myślimy o innych. Rom – nie dżin, nie czarownik, nie magik. Rom jest jednym z wielu. Poznajcie nas!

Często ludzie z twego otoczenia są konfrontowani, że jeśli jesteś Romem, to z pewnością jesteś złym człowiekiem…

Chociaż obecnie ludzie naprawdę dużo podróżują, poznają pełen różnych kolorów świat, różne kultury, różne zwyczaje, style życia, zachowania ludzkie, stają się bardziej otwarci, kosmopolityczni, bardziej tolerancyjni dla innych, jednak na Litwie stosunek do Romów jest nadal nieprzyjazny. Nawet w litewskim folklorze zakorzeniona jest myśl, że Rom to postać negatywna. Taka postawa jest dla nas nieprzyjemna, dlatego staramy się, aby ludzie spojrzeli na nas z innej strony – z otwartym sercem i otwartymi, uśmiechniętymi twarzami. Romowie są pełnoprawnymi obywatelami tego kraju i świata.

Czy społeczeństwo wciąż nie jest przygotowane na integrację Romów, czy też sami Romowie?

Romowie mieszkają na Litwie od ponad 500 lat. Jest to jedna z najstarszych mniejszości narodowych na Litwie i zawsze byliśmy i jesteśmy narodem rozsądnym. Staramy się nawiązywać przyjaźnie i być pełnoprawnymi członkami społeczeństwa, zachowując naszą własną kulturę i tradycje. Być może z powodu naszego konserwatywnego przestrzegania naszych wartości jesteśmy często odrzucani i krytykowani. Na przykład, trudno jest znaleźć pracę czy wynająć mieszkanie w tradycyjnych strojach romskich. Ludzie od razu „przyklejają nam łatkę”. Dlatego chcemy głośno mówić, że Romowie na Litwie mają te same cele, te same wartości ludzkie, jak każdy inny.

Taka misja chyba nie jest łatwo osiągalna…

Niewątpliwie im głębiej zakorzenione stereotypy, tym trudniej jest je zmienić. Im bardziej jednostronnie ludzie patrzą na życie, tym mniej wiedzą. Dlatego zachęcamy wszystkich do otwarcia się na innego i poznania nas, litewskich Romów. Z otwartym sercem i myślami!

Program festiwalu GYPSY FEST 2019, 14 kwietnia:
13.00 Interaktywny pochód teatralny z placu Łukiskiego na placu Katedralnego.
15:00 Przemówienia, koncert i uczta na placu Katedralnym.
20:00 Gala koncertowa GRAND w teatrze muzycznym „Legendos“.

Bilety na koncert można nabyć na BILIETAI.LT:
https://www.bilietai.lt/lit/renginiai/koncertai/international-gypsy-fest-2019-vilnius-grand-koncertas-280198/