Opinie
Tomasz Tarasiuk

Grabarka – szczególne miejsce polskiego prawosławia

Szczególne miejsce jakie zajmuje św. Góra Grabarka w Kościele prawosławnym w Polsce wywodzi się bezpośrednio z rangi święta Przemienienia Pańskiego, gdyż to właśnie na to święto zjeżdżają tu wierni z całej Polski.

W monasterze pw. św. Marty i Marii obowiązuje kalendarz juliański, dlatego też święto jest tu obchodzone dziewiętnastego sierpnia. Uroczystości rozpoczynają się już osiemnastego sierpnia popołudniem, przez całą noc można uczestniczyć w mistycznych nabożeństwach, które wieńczy główna Święta Liturgia przypadająca na sam dzień święta i skupiająca największą ilość wiernych. Charakter tutejszego święta nie wynika jedynie z lokalnych tradycji, a jest bezpośrednią kontynuacją tradycji Kościoła powszechnego. Kościół od początku swojego istnienia przywiązywał szczególną rolę do wydarzenia jakie miało miejsce na św. Górze Tabor, gdzie Chrystus w obecności swoich uczniów przemienił się i zajaśniał niestworzonym światłem. Przemienienie w rozumieniu prawosławnych chrześcijan jest celem ich egzystencji, której efektem będzie, jak czytamy u św. Pawła, „nowe niebo i nowa ziemia”. To wydarzenie inspirowało teologów do udzielania odpowiedzi na podstawowe pytanie o sens istnienia człowieka. Przemienienie jest naoczną odpowiedzią na to pytanie. Mówi o tym, że życie nie kończy się, a właśnie – przemienia się. Wydaje się, że również współcześnie, z tym samym niezmiennie aktualnym pytaniem i w poszukiwaniu na nie odpowiedzi, każdego roku przybywają na św. Górę Grabarkę dziesiątki pielgrzymów z całej Polski.

Minęło 2000 lat i Kościół prawosławny, również tutaj w Polsce, stara się z wielką pieczołowitością pielęgnować tradycję tego myślenia. Święto Przemienienia nie jest wydarzeniem jedynie dotyczącym osoby Chrystusa, gdyż już św, Symon Nowy Teolog nauczał chrześcijan, że już „tu i teraz” mamy stać się uczestnikami przemienienia i zmartwychwstania. Właśnie w takim celu i z taką religijną świadomością wyruszają liczne pielgrzymki – z Warszawy, Wrocławia, Białegostoku, Hajnówki, Radomia, Jabłecznej i z innych miejsc Polski.

Obecna wspólnota monastyczna na św. Górze Grabarce jest kontynuacją tradycji życia monastycznego z terenów Mielnika i Drohiczyna, gdzie w szczególny sposób czczono również ikonę Przemienienia Pańskiego. Po najeździe Tatarów w XIII wieku ikona została skrupulatnie ukryta w nadbużańskich lasach. Pierwsza kaplica na górze Grabarce została wybudowana około wieku XVI, istnieją zapiski, że w okolicznych lasach już wtedy zamieszkiwali mnisi. W 1710 roku podczas epidemii góra zasłynęła z cudów, okoliczna ludność masowo zaczęła podążać na górę Grabarkę i rozpoczęły się pierwsze uzdrowienia. Cud upamiętniono budową cerkiewki. Dopiero po wojnie, w 1947 r. powstał tu monaster pw. św.św. Marty i Marii. Był to trudny czas i w granicach powojennej Polski była to jedyna żeńska wspólnota monastyczna. Obecnie monaster jest ogrodzony kamiennym murem, a przed ogrodzeniem znajduje się kapliczka z cudownym źródełkiem i wodą, którą pielgrzymi zabierają do domów i przypisują jej wartości lecznicze. Jest to miejsce spokoju, ciszy i modlitwy. Tysiące krzyży, które ustawili ludzie wiary zastanawiają przybyłych i skłaniają do zadumy nad własnym życiem. Przybysz może postawić w tym miejscu również własny krzyż. Olbrzymie sosny pochylone nad centralną świątynią sprawiają wrażenie jakby chroniły i „otulały” to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. To wszystko tworzy niepowtarzalną atmosferę, którą ukochali wierni Kościoła prawosławnego w Polsce.

Obchody święta Przemienienia Pańskiego mają tu charakter ogólnopolski. To stosunkowo skromne miejsce, na co dzień gwarantujące samotność mieszkającym tu mniszkom, w sam dzień święta rokrocznie gromadzi kilkadziesiąt tysięcy pielgrzymów i hierarchów Prawosławnego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat przybyli tutaj zwierzchnicy starożytnych i nowożytnych prawosławnych patriarchatów np. patriarcha Konstantynopola, papież i patriarcha Aleksandrii i całej Afryki, patriarcha Jerozolimy, patriarcha Moskwy i całej Rusi i wielu innych. W ostatnim czasie na obchody świta przybywają również przedstawiciele władz Rzeczpospolitej Polskiej – dwa lata temu św. Górę Grabarkę odwiedził prezydent RP Bronisław Komorowski. Św. Góra Grabarka jest położona dosłownie kilka kilometrów od Drohiczyna i Siemiatycz, jest miejscem otwartym nie tylko dla wiernych Kościoła prawosławnego, ale również wszystkich chcących ją zwiedzić i poczuć niezwykłą atmosferę tego miejsca.

Tomasz Tarasiuk, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie i Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie. Naukowo związany z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Zawodowo pracuje w Stowarzyszeniu Interwencji Prawnej w Warszawie. Członek redakcji portalu cerkiew.pl.

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Radar Wileński – Poinformuj nas!