Opinie
Aleksander Radczenko rojsty.blox.pl

Aleksander Radczenko: Język polski w urzędach: mit czy fakt?

Czy w litewskich urzędach możliwa jest obsługa interesantów w języku polskim? Ci, którym sen z ich endeckich powiek spędza widmo polsko-litewskiego resetu, twierdzą, że nie. Rzeczywistość, o czym pisałem niejednokrotnie, jest bardziej skomplikowana, ale generalnie zadająca kłam twierdzeniom miłośników fotek ze swastyką w tle i innych narodowych ufonautów.

W sensie prawnym możliwości obsługi interesantów w języku polskim są stworzone. Zgodnie ze znowelizowanymi przed miesiącem (poprzednia wersja tego aktu prawnego też zreszta podobna możliwość przewidywała) Zasadami rozpatrywania podań i skarg oraz obsługi osób w podmiotach administrowania publicznego, zatwierdzonymi uchwałą nr 875 Rządu Republiki Litewskiej z dnia 22 sierpnia 2007 roku, osoby mają prawo ustne podanie do instytucji państwowej lub samorządowej złożyć w języku, który jest zrozumiały tak dla interesanta, jak i obsługującego go urzędnika. W przypadku gdy interesant nie zna języka litewskiego, a instytucja nie posiada pracownika, który mógłby z nim obcować w języku dla niego zrozumiałym, powinien uczestniczyć tłumacz. Tłumacza zapewnia interesant, chyba że instytucja postanowi inaczej (pkt 12). Podania pisemne są składane w języku litewskim (pkt 13), jednak kierownik instytucji może ustanowić — uwzględniając zapotrzebowanie społeczne oraz kompetencje językowe swoich pracowników — i inne języki, w których mogą być składane podania pisemne (pkt 15). Zgodnie z artykułem 14 część 1 Ustawy o administrowaniu publicznym zasady zatwierdzone przez rząd obowiązują wszystkie podmioty administrowania publicznego, wszystkie instytucje państwowe i samorządowe.

W praktyce wszystkie samorządy, na których terytorium zamieszkują większe skupiska osób należących do mniejszości narodowych tych zasad, jeśli chodzi o przyjmowanie ustnych podań od interesantów, przestrzegają. Od 2014 roku w samorządzie m. Wilna możliwe jest złożenie ustnego podania w języku polskim, rosyjskim i angielskim. Sprawdzałem podczas składania dokumentów w sprawie tablicy pamiątkowej braci Mackiewiczów — system działa. Nie twierdzę, że zawsze, bo dochodzą mnie głosy, ze czasami interesanci, którzy wybrali obsługę w języku polskim są kierowani do pracownika, który zna tylko języki litewski i rosyjski. Jeśli chodzi o możliwość składania podań pisemnych w języku innym niż litewski — samorząd m. Wilna z takiego prawa przewidzianego we wspomnianych Zasadach nie skorzystał. Zgodnie z Regulaminem zarządzania dokumentami i obsługi interesantów w samorządzie miasta Wilna, zatwierdzonym rozporządzeniem nr 40-79 dyrektora administracji samorządowej m. Wilna z dnia 20 marca 2014 roku (pkt 15), rozpatrywane są tylko podania napisane w języku litewskim lub w języku nielitewskim z załączonym potwierdzonym notarialnie tłumaczeniem na język litewski. O tym, czy rozpatrywać podanie złożone w języku nielitewskim bez załączonego tłumaczenia na język litewski, decyduje kierownik działu obsługi interesantów (pkt 16). Miejmy nadzieję, że teraz, gdy AWPL-ZChR jest w koalicji rządzącej Wilnem, nie skończy się jedynie na tradycyjnym objęciu kilku ciepłych posad, i te zasady obsługi zostaną poprawione i Polacy będą mogli w języku ojczystym złożyć do władz Wilna także podania pisemne.

Szczególnie, że w samorządzie rejonu wileńskiego sytuacja jest jednak zgoła inna. Zgodnie z Zasadami rozpatrywania podań interesantów i ich obsługi w administracji samorządu rejonu wileńskiego i jej jednostkach organizacyjnych, zatwierdzonych rozporządzeniem nr 27-1693 dyrektora administracji samorządu rejonu wileńskiego z dnia 30 sierpnia 2010 roku, w przypadku podań ustnych w języku nielitewskim tłumacza (w razie potrzeby) zapewnia samorząd (pkt 16), zaś w przypadku podań pisemnych mogą one być składane tak po litewsku, jak i w innych językach, zaś tłumaczenie podań w języku innym niż litewski na język państwowy (jeśli zachodzi taka potrzeba) również zapewnia samorząd (pkt 17). Praktycznie identyczne zasady obsługi interesantów obowiązują i w samorządzie rejonu solecznickiego.

Tak więc jak widać możliwość obsługi interesantów w języku polskim w litewskich urzędach istnieje. Biorąc pod uwagę fakt, że ostatnio zaktywizowały się dyskusje na temat Ustawy o mniejszościach narodowych — być może już w przyszłym roku te możliwości zostaną zapewnione na poziomie ustawowym i znacznie poszerzone.

Należy jednak pamiętać o tym, że do osób zawsze warto się zwracać w ich języku ojczystym. Ta uwaga dotyczy tak władz litewskich w ich kontaktach z Polakami, jak i Polaków w ich kontaktach z władzami litewskimi. Podczas niedawnej konferencji o szkolnictwie mniejszości narodowych, zorganizowanej przez Forum Rodziców Szkół Polskich, referaty przygotowane po polsku i rosyjsku nie były tłumaczone na język litewski dla przedstawicieli litewskiego Ministerstwa Oświaty i Nauki. Po to, jak wytłumaczyła organizatorka konferencji Renata Cytacka, aby oni się poczuli jak dzieci z polskich szkół w pierwszej klasie. Można i tak, szczególnie, że od 27 lat z grubsza w ten sposób z Litwinami i rozmawiamy: po polsku i na lamach polskiej prasy. W najlepszym razie – łamaną litewszczyzną naszych polityków. Tylko czy warto się potem dziwić, że ani naszych postulatów, ani naszych argumentów nie zna na Litwie prawie nikt?…

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Radar Wileński – Poinformuj nas!