Ogłoszenia
zw.lt

W Wilnie odbędzie się Forum Franciszka Skaryny

17 października o godz. 16.00 w Ratuszu wileńskim odbędzie się Forum dedykowane wielkiemu intelektualiście związanemu z Wilnem Franciszkowi Skarynie.

Franciszek Skaryna, także spotykany zapis Skoryna(urodzony przed 1490 rokiem w Połocku, zm. po 1540 roku w Pradze) był białoruskim humanista, drukarz, wydawca, filozof, tłumacz Biblii z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego na język ruski (starobiałoruski), artysta-grafik, pisarz, lekarz i przedsiębiorca. Skaryna jest uważany za prekursora drukarstwa wschodniosłowiańskiego oraz piśmiennictwa białoruskiego. Przez wiele lat zamieszkiwał i działał w Wilnie.

500 lat temu, w 1517 roku Skaryna dzieki wsparci mieszkańców Wilna w Pradze zaczął drukować „Biblię Ruseńską”, a po kilku latach pierwsze książki wydał również w stolicy Litwy.

Podczas Forum 17 października wystąpi badacz dr Ilja Lemeszkin z Uniwersytetu Karola w Pradze, prof. Sergėjus Temčinas z litewskiego Instytutu Języka Litewskiego i dr. Sigitas Narbutas (Biblioteka Wróblewskich przy Litewskiej Akademii Nauk).

Można będzie usłyszeć średniowieczną muzykę wykonaną na harfie gotyckiej, fletach poprzecznych.

Franciszek Skaryna urodził się w Połocku w latach osiemdziesiątych XV wieku. Dokładna data urodzenia jest nieznana. Zgodnie z ówczesnym zwyczajem Franciszek Skaryna nie mógł mieć mniej niż czternaście lat, gdy rozpoczynał w 1504 roku studia w Krakowie. Uznając słuszność pierwszego stwierdzenia, gdy Skaryna w 1517 roku wydawał w Pradze swoją pierwszą książkę, mógł mieć około 27 lat.

W 1506 roku Franciszek Skaryna uzyskał na Akademii w Krakowie stopień bakałarza sztuk wyzwolonych. Pod koniec pierwszej dekady XVI wieku Skaryna otrzymał stopień magistra medycyny, a na początku 1510 roku – stopień doktora sztuk wyzwolonych. Dnia 5 listopada 1512 roku Skaryna został dopuszczony przez Radę Dyrektorów kolegium medycznego uniwersytetu w Padwie bez uiszczenia wymaganej opłaty do egzaminów na stopień doktora medycyny. Po ich zdaniu w dniach 6 i 9 listopada 1512 roku otrzymał ten tytuł naukowy.

Około 1517 roku Franciszek Skaryna założył w Pradze drukarnię. Dnia 6 sierpnia 1517 roku wydał pierwszą książkę – Psałterz – przetłumaczoną przez niego na język ruski (białoruski). W sumie przez ponadroczną działalność w Pradze wydał dwadzieścia dwie księgi biblijne. Na początku lat dwudziestych XVI wieku Franciszek Skaryna opuścił Pragę i zamieszkał w Wilnie, gdzie w domu najstarszego burmistrza wileńskiego, Jakuba Babicza, założył pierwszą drukarnię w Wielkim Księstwie Litewskim. Około 1522 roku wydał w niej Małą książeczkę podróżną. W marcu 1525 roku wydrukował ostatnią swoją książkę – Apostoł.

W drugiej połowie lat dwudziestych XVI wieku Franciszek Skaryna ożenił się z Małgorzatą Odwiernik, wdową po Jerzym Odwierniku – członkiem wileńskiego magistratu. W lipcu 1529 roku Skaryna wyjechał do Poznania, gdzie zmarł jego brat, Iwan, wileński handlarz futer. Franciszek miał zamiar odzyskać włożone w interes brata pieniądze swojej żony. Sprawa odzyskania wkładów toczyła się w sądzie poznańskim do października 1529 roku. Decyzją sądu Skarynie miało być zwróconych 2500 futer, jego żonie – 23500, których jednak małżonkowie nie otrzymali.

W 1530 roku Franciszek Skaryna służył na dworze Albrechta Hohenzollerna w Królewcu. Dnia 16 maja 1530 roku książę wydał mu zezwolenie na wyjazd do Wilna, gdzie została jego rodzina, oraz listy do wojewody wileńskiego, w których wstawiał się za Skarynę w sprawie zwrotu jego majątku. Skaryna opuścił Królewiec i wyjechał do Wilna. Dwór Albrechta opuścili bez pozwolenia władcy osobisty lekarz księcia i drukarz. Udali się wraz ze Skaryną na jego zaproszenie do Wilna.

Dnia 5 lutego 1532 roku król Zygmunt Stary na wniosek kredytorów zmarłego Iwana Skaryny podpisał dekret, nakazujący aresztowanie Franciszka. Rozkaz króla został wykonany na początku marca 1532 roku, gdy Skaryna przybył do Poznania. Dnia 24 maja 1532 roku jego bratanek, Roman, wystarał się u króla o uwolnienie stryja i zakaz ścigania za długi brata. Miesiąc później, 17 czerwca 1532 roku, Franciszek Skaryna, który przebywał wówczas na służbie jako sekretarz i osobisty lekarz na dworze biskupa wileńskiego Jana, wystąpił o odszkodowanie w wysokości sześciu tysięcy złotych za straty, które wyrządzili mu kredytorzy zmarłego brata. Jesienią, 21 listopada 1532 roku król specjalnym dekretem wyzwolił Franciszka Skarynę spod władzy sądu, wojewodów, kasztelanów i starostów.

Po raz ostatni imię Franciszka Skaryny wspomniane zostało w dokumencie, datowanym na na 4 października 1535 roku. Około 1535 roku Skaryna przeprowadził się do Pragi, gdzie wstąpił na służbę do Ferdynanda I Habsburga jako jego osobisty lekarz, naukowiec i sadownik. Zmarł w Pradze.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Radar Wileński – Poinformuj nas!