Kultura i Historia
Ewelina Mokrzecka

Polsko-litewskie kazania Szyrwida ujrzały światło dzienne

Te kazania miały ogromne znaczenie, bo to był pierwszy na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego oryginalny utwór literacko-religijny w języku litewskim – w rozmowie z zw.lt powiedziała prof. Uniwersytetu Wileńskiego Krystyna Rutkowska, współautorka wydania krytycznego „Punktów kazań” Konstantego Szyrwida.

We wtorek (19 grudnia) w Pałacu Wielkich Książąt Litewskich odbędzie się prezentacja wielotomowego opracowania, na które składa się pięć książek: dwie pierwsze stanowią tekst samych kazań Szyrwida, jeszcze trzy są swoistym komentarzem do tego wydania. Opracowanie przedstawią jego autorki – doc. dr Virginija Vasiliauskienė i prof. dr Krystyna Rutkowska.

,,Pracowałyśmy nad nową edycją „Punktów kazań” od 2008 roku, a wydałyśmy ją w 2016, więc trochę to trwało. Jej wartość polega na tym, że odsłoniłyśmy wszystkie warstwy: autorską i cytatową. Teraz wiemy, z czego korzystał Szyrwid, co było dla niego natchnieniem, w jaki sposób interpretował Pismo Święte. Wiemy także, że piękna tradycja homiletyki europejskiej przyszła na tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego razem z Szyrwidem. To był postępowy, głęboki myśliciel i cieszymy się, że udało nam się udowodnić, że jest to utwór oryginalny, oparty na jego przemyśleniach. Dużą rolę w kształtowaniu się języka kazań odegrał też język polski i polskie utwory religijne. Zakładamy, że w wielu przypadkach wzorował się Szyrwid na kazaniach Jakuba Wujka, wykorzystywał cytaty biblijne z jego przekładu Pisma Świętego’’ – mówi prof. Rutkowska.

Kazania Szyrwida, jak mówi językoznawczyni, miały ogromne znaczenie, bo to był pierwszy na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego oryginalny utwór literacko-religijny napisany w języku litewskim i przetłumaczony na język polski. Dotychczas było bowiem całkiem inaczej – utwory religijne polskie były tłumaczone na język litewski i w taki sposób przyczyniały się do jego rozwoju. ,,Jezuici wprowadzali języki narodowe do posługi religijnej. Usiłowali nawracać pogańską jeszcze wówczas Litwę na wiarę chrześcijańską. I oczywiście potrzebowali do tego kazań. Chcieli dotrzeć z nimi do prostego ludu, który mówił wtedy w języku litewskim” – tłumaczy Rutkowska.

Jak dodaje, jezuici próbowali oprócz tekstów religijnych tworzyć gramatyki, słowniki. Z tego ostatniego Szyrwid jest najbardziej znany. Napisał słownik trójjęzyczny – polsko-łacińsko-litewski. Jednak jak mówi prof. Rutkowska najpoważniejszym utworem jezuity były jednak „Punkty kazań” napisane na początku XVII wieku. ,,Kazania były skierowane do księży, którzy w tym okresie słabo znali język litewski. Obok mieli tekst polski, który miał ułatwić rozumienie tekstu litewskiego. Tekst kazań miał służyć nie tylko zgłębianiu prawd wiary, ale też na jego podstawie księża Litwini mogli się uczyć poprawnego języka litewskiego. Łacińskie przypisy, zamieszczone na marginesach kazań, były potrzebne między innymi po to, żeby na świecie dowiedziano się, jaka jest ich treść. Wówczas język litewski w Europie nie był znany’’ – opowiada naukowczyni.

Podczas wtorkowego spotkania autorki wydania krytycznego podzielą się nowymi odkryciami na temat wydanego dzieła. Udział w dyskusji wezmą prof. dr Bonifacas Stundžia, prof. dr Paulius Subačius. Spotkanie poprowadzi doc. dr Darius Kuolys. Wystąpi zespół tańca dawnego Peulli Vilnenses.

Początek o godz. 18. Wstęp wolny, organizatorzy proszą jednak o rejestrację elektroniczną.

Tagi:

Więcej informacji
Radio Znad Wilii


Radio ZW FUN


Radar Wileński – Poinformuj nas!